Maqedoni e Veriut, kontrabandë nën petkun e mjekësisë: Lojëra në biznesin e kanabisit

Policia dhe Prokuroria për Krim të Organizuar dhe Korrupsion e Maqedonisë së Veriut kryen kontrolle vonë mbrëmë, në fabrikën “ALFAFARM GRUP” në Shkup, me bazë në rrethin e ish-fabrikës OHIS, ndërsa paralelisht u kryen kontrolle edhe në disa lokacione në rajonin e Strumicës.

Jozyrtarisht, disa media raportuan se gjatë aksionit policor janë konfiskuar 27 tonë kanabis mjekësor nga magazinat, një sasi rekorde. Informacionet zyrtare nga MPB-ja dhe Prokuroria pritet të publikohen sot.

Aksioni në territorin e Maqedonisë së Veriut erdhi pasi autoritetet serbe sekuestruan pesë tonë marihuanë të kontrabanduar, për të cilën u tha se e ka origjinën nga një fabrikë në Shkup, me licencë për prodhim kanabisi për qëllime mjekësore.

Ende nuk ka epilog as nga vizita e mëparshme në terren e MPB-së dhe Komisionit për miratimin e kultivimit të kanabisit për qëllime mjekësore, në kuadër të Ministrisë së Shëndetësisë, e cila me ligj është e obliguar të ushtrojë mbikëqyrje mbi kompanitë që prodhojnë kanabis mjekësor.

“Komisioni për kanabis, në koordinim me Ministrinë e Punëve të Brendshme, ka kryer një kontroll të jashtëzakonshëm. Procedura është ende në zhvillim dhe po bëhet verifikim shtesë i gjendjes. Në këtë moment nuk është e mundur të jepen informacione shtesë”, thanë nga Komisioni për RFE.

Më 29 janar, policia serbe sekuestroi pesë tonë marihuanë në fshatin Konjuh, afër Krushevcit, me një vlerë të vlerësuar nga 7 deri në 10 milionë euro në tregun e zi.

Përveç marihuanës, u gjetën edhe armë zjarri – të paktën katër pushkë automatike dhe një “zollë”, si dhe para në vlerë rreth 12.700 euro.

Sipas informacioneve të Prokurorisë serbe për Krim të Organizuar, TOK, një grup i organizuar kriminal e kishte sjellë marihuanën në janar 2026 nga Maqedonia e Veriut në territorin serb.

Prokuroria serbe nisi procedurë ndaj pesë të dyshuarve: këshilltarit të Partisë Progresive Serbe, Rade Spasojeviq, dhe djalit të tij Nebojsha, si dhe Ivan Dragnjiçit, Urosh Mladenovskit dhe Aleksandar Mijaloviçit, organizatori i grupit, i cili është në arrati.

Edhe Prokuroria Publike në Shkup hapi një lëndë lidhur me sekuestrimin e pesë tonëve marihuanë në fshatin Konjuh.

Prokuroria i tha Radios Evropa e Lirë se ka vendosur “komunikim intensiv dhe të vazhdueshëm” me institucionet kompetente në Serbi, “me shkëmbim aktiv të informacioneve relevante dhe koordinim të veprimeve”.

Biznesi i kultivimit të kanabisit për qëllime mjekësore u legalizua në Maqedoninë e Veriut në vitin 2017. Legalizimi kishte për qëllim të siguronte produkte të sigurta dhe të standardizuara për pacientët me gjendje të rënda shëndetësore – sëmundje onkologjike, HIV/AIDS, epilepsi dhe dhimbje kronike neuropatike, ndërsa vaji i kanabisit ofron terapi për lehtësimin e simptomave, reduktimin e të përzierave nga kimioterapia dhe përmirësimin e oreksit dhe cilësisë së jetës.

Në Serbinë fqinje, përdorimi i kanabisit është i ndaluar me ligj në çdo formë.

Ligj i dobët, kontroll i fshehtë

Më shumë se tetë vjet pas miratimit të Ligjit për legalizimin e kultivimit dhe eksportit të kanabisit për përdorim mjekësor, pothuajse një e treta e të gjitha licencave të dhëna kompanive kanë shkelur ligjin për shkak të parregullsive në punë.

Gjatë kësaj periudhe, kompanitë kanë “prodhuar” edhe një sërë aferash për kontrabandë të marihuanës, duke e zbehur përfitimin real shëndetësor nga prodhimi i vajit të kanabisit për qëllime mjekësore.

Nga hyrja në fuqi e Ligjit për kontrollin e drogave narkotike dhe substancave psikotrope, më 27 dhjetor 2017, deri më 3 shkurt 2026, Qeveria ka marrë vendime për dhënien e lejeve për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore për 61 persona juridikë.

Aktualisht, në Maqedoninë e Veriut janë 43 kompani që kultivojnë kanabis për qëllime mjekësore. Për më shumë se tetë vjet, qeveritë e udhëhequra si nga LSDM-ja ashtu edhe nga VMRO-DPMNE-ja kanë marrë vendime për heqjen e licencave për 14 kompani për shkak të mosplotësimit të kushteve ligjore. Siç informuan nga Qeveria për Radion Evropa e Lirë, është në zhvillim e sipër procedura për heqjen e licencave edhe për katër kompani të tjera.

Mbikëqyrjen ndaj kompanive me leje për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore e ushtron Komisioni për miratimin e kultivimit të kanabisit për qëllime mjekësore, i cili funksionon nën Ministrinë e Shëndetësisë.

Komisioni përbëhet nga gjithsej pesë anëtarë, prej të cilëve dy janë nga Ministria e Shëndetësisë, kryetari dhe një anëtar, të cilët njëkohësisht janë të sistemuar dhe të angazhuar edhe në sektorë të tjerë të institucionit. Ndërsa tre janë anëtarë të jashtëm, nga një përfaqësues nga Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave, nga Agjencia për Barna, MALMED, dhe një specialist nga fusha e bimëve mjekësore.

Komisioni e informon Ministrinë e Shëndetësisë për punën e tij, e cila më pas i dërgon Qeverisë propozime për dhënien ose heqjen e licencave.

Në kërkesat e dërguara për të dhëna – sa kontrolle të rregullta dhe të jashtëzakonshme janë kryer gjatë vitit 2025, në sa dhe cilat kompani janë konstatuar parregullsi dhe cilat janë ndëshkimet – Komisioni nuk dha përgjigje konkrete dhe të sakta.

“Gjatë vitit 2025, Komisioni për kanabis ka kryer kontrolle të rregullta dhe të jashtëzakonshme te subjektet juridike me licencë për kultivim kanabisi për qëllime mjekësore. Gjatë kontrolleve janë konstatuar parregullsi në punën e disa subjekteve juridike, të lidhura me mosrespektimin e dispozitave ligjore dhe detyrimeve të përcaktuara me lejen për kultivim. Në rastet kur janë konstatuar parregullsi, Komisioni vepron në përputhje me kompetencat ligjore dhe merr masa përkatëse, në varësi të peshës dhe karakterit të gjendjeve të konstatuara”, u përgjigjën nga Komisioni.

Ministri i Shëndetësisë, Azir Aliu, theksoi se tashmë po punohet në ndryshime ligjore në këtë fushë dhe se një grup pune kishte nisur analizat edhe para se afera me marihuanën e sekuestruar në Serbi të bëhej publike. Sipas ministrit, në ligjin ekzistues janë identifikuar disa dobësi që duhet të tejkalohen me zgjidhjen e re ligjore.

“Le të shohim se çfarë kanë për të thënë ekspertët për Ligjin dhe për nenet që janë shtuar në zgjidhjen e re ligjore. Mendoj se do të kemi një Ligj me të cilin do të mund t’i ndjekim aktivitetet”, deklaroi Aliu.

Përveç Komisionit Ndërinstitucional, sipas ligjit, inspektime kryejnë edhe Ministria e Bujqësisë dhe Inspektorati Shtetëror i Bujqësisë. Në përshkrimin e punës së tyre thuhet se ata ushtrojnë mbikëqyrje dhe kontroll mbi prodhimin e materialit faror, vetë prodhimin, si dhe para dhe pas korrjes.

Megjithatë, as ministria dhe as inspektorati nuk iu përgjigjën pyetjeve të RFE për numrin e kontrolleve të rregullta dhe të jashtëzakonshme gjatë vitit 2025, sa herë në vit kontrollohen kompanitë dhe çfarë shkeljesh janë konstatuar në terren.

Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se rasti me pesë tonë drogë që përfunduan në Serbi, e që sipas prokurorisë serbe e kanë origjinën nga Maqedonia e Veriut, është një “rast serioz”, dhe paralajmëroi aksione policore edhe ndaj kompanive të tjera që kanë keqpërdorur licencat për kultivimin e kanabisit.

“Pres që ditëve në vijim MPB-ja të dalë me dhjetëra tonë – jo me disa tonë, por me dhjetëra tonë të këtij lloji të mjeteve të ndaluara, përkatësisht substancave të ndaluara, drogë, marihuanë në këtë rast – e cila aktualisht ndodhet në depot në Maqedoni ose ka pasur në ndonjë mënyrë marrëdhënie ndërmjet subjekteve të caktuara juridike, jo vetëm brenda shtetit, por edhe jashtë tij, për të cilat është konstatuar se janë hedhur ilegalisht në qarkullim dhe janë ruajtur ilegalisht”, deklaroi Mickoski mbrëmë në një intervistë për transmetuesin publik MRT.

Nga grabitje filmike te kontrabanda ndërkufitare

Kjo nuk është afera e parë që lidh fabrikat maqedonase të kanabisit mjekësor me tregun e zi në Serbi. Paralelja me rastin “Jovanjica”, për plantacionin më të madh të marihuanës në Evropë para gjashtë vitesh, i kujton opinionit publik lidhjet e thella mes Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë në kontrabandën e marihuanës. Atëherë u sekuestruan më shumë se një ton e gjysmë marihuanë.

Gjatë shpërthimit të aferës “Jovanjica” në Serbi, opozita e atëhershme VMRO-DPMNE kërkoi hetim edhe në Maqedoninë e Veriut, duke e lidhur pronarin e plantacionit, Predrag Koluvija, me ish-kryeministrin maqedonas, Zoran Zaev, dhe bizneset e familjes së tij me marihuanë.

“Skandali është edhe më i madh sepse i arrestuari Predrag Koluvija është partner biznesi pikërisht i partnerit të biznesit të Zaevëve, Goran Krstev, i cili së bashku me Zaevin, po ju kujtoj, ishte amnistuar për rastin ‘Global’”, deklaroi Igor Janushev në prill 2021.

Në këtë rast, para Gjykatës Speciale në Beograd po zhvillohen dy procese gjyqësore kundër Predrag Koluvijas, pronar i pronës “Jovanjica”.

Në të dy lëndët ai akuzohet se ka qenë organizator i një grupi që kultivonte marihuanë për shitje dhe mbrohet në liri.

Gjatë viteve të fundit janë shënuar edhe disa raste të tjera të veprimtarisë së paligjshme të kompanive, vjedhjeve dhe përpjekjeve (të suksesshme dhe të pasuksesshme) për kontrabandë marihuane.

Para gjashtë vitesh, në fshatin Araçinovë afër Shkupit, policia sekuestroi 231 kilogramë nga gati dy tonë marihuanë që ishin vjedhur nga kompania “Herb Industry” në Vallandovë. Kamioni me pjesën më të madhe të marihuanës u braktis pranë pikëkalimit kufitar Bllacë, me Kosovën. Në publik u shfaqën edhe pamje nga magazina e marihuanës, duke përfaqësuar rastin e parë me prova video për vjedhje nga një kompani e licencuar.

Kompanisë “5 Letters” iu hoq licenca në shkurt 2021 nga Qeveria, me rekomandim të Komisionit për kanabis, për shkak të mosplotësimit të kushteve ligjore – mungesë e stafit të kualifikuar, prodhim i padeklaruar i kanabisit (teprica kërcellesh pa evidencë) dhe mangësi në hapësira dhe pajisje të konstatuara gjatë dy inspektimeve. Heqjes së licencës së “5 Letters” i paraprinë dy grabitje brenda dy vitesh: herën e parë u vodhën 60 kilogramë marihuanë me vlerë 240.000 euro, ndërsa në grabitjen e dytë u zhdukën 108 shishe vaj kanabisi me vlerë tregu dy milionë euro.

Në vitin 2022, policia gjeti rreth 250 kilogramë marihuanë të paketuar në 67 thasë, me vlerë të vlerësuar rreth 800.000 euro, që e kishin origjinën nga kompania e Manastirit “Medical 420”. MPB-ja bastisi ambientet një vit më vonë, pasi Qeveria ia kishte hequr lejen në vitin 2021 për shkak të paligjshmërive.

Po atë vit, policia sekuestroi nga kompania strumicase “Solidis Herbal” gjithsej 1.6 tonë marihuanë, me vlerë të vlerësuar 3.2 milionë euro./RFE/