Serbi, Pushtetin nuk ka kush ta padis!

Me hyrjen në fuqi të të ashtuquajturave “ligje Mrdiç”, Pushteti në Serbi praktikisht do ta paralizojë punën e prokurorisë. Ekspertët dhe opozita flasin për një diktaturë të hapur, dhe kritika po vijnë edhe nga Brukseli.

Pushteti serb, pasi kontrollit të plotë mbi policinë dhe shërbimet sekrete, filluan ta nënshtronin gjyqësorin në mënyrë të ngjashme. Ndryshimet në disa ligje synojnë t’i japin kontroll të plotë partisë mbi punën e disa prokurorive dhe praktikisht të parandalojnë luftën kundër krimit dhe korrupsionit.

Prandaj, fokusi i këtyre ndryshimeve është te Prokuroria për Krimin e Organizuar, TOK, e cila, siç theksojnë ekspertët, në fakt do ta ndalojë punën e asaj prokurorie. Kjo do të bëhet duke i kthyer “prokurorët e referuar” nga TOK në prokuroritë bazë.

Për më tepër, Prokurorisë së Lartë në Beograd i jepen kompetenca më të mëdha dhe departamentet i bashkohen asaj. Ajo drejtohet nga Nenad Stefanoviç, një njeri i afërt me pushtetin.

Ndërsa anëtarët e regjimit dhe bashkëpunëtorët e tyre përfshiheshin gjithnjë e më shumë në aktakuzat e kësaj prokurorie, Pushteti gjenë një zgjidhje që shkakton mosbesim, duke ndryshuar ligjin, TOK do të bëhet një guaskë boshe e paralizuar për të vepruar.

Gjykata Kushtetuese – shërbim i partisë në pushtet

Propozuesi i këtyre ndryshimeve, deputeti i SNS-së Ugljesha Mrdiç, thekson se qëllimi është “të forcohet respekti për Kushtetutën dhe të kthehet një pjesë e prokurorive dhe gjyqësorit të tjetërsuar dhe të rrëmbyer, nën kontrollin e shtetit serb”.

Ekspertët paralajmëruan se, pa një diskutim publik dhe verifikim të përputhshmërisë së ligjit me vlerat e Bashkimit Evropian, një hap i tillë përfaqëson një precedent të madh. BE paralajmëroi gjithashtu se ky ishte një “hap serioz prapa kur bëhet fjalë për anëtarësimin në BE dhe se nevojitet një kthesë urgjente”.

Disa politikanë evropianë e konsiderojnë këtë një vijë të kuqe, për shkak të së cilës BE-ja duhet të ndërpresë negociatat me Serbinë.

Deklarata më e fundit e Kryetarit të Gjykatës Kushtetuese, Vladan Petrov, se “gjyqtarët që deklarohen publikisht si kundërshtarë të qeverisë aktuale duhet të shkarkohen” tregon pushtetit të shpërbërë nuk i intereson më asnjë paralajmërim.

Përveçse u vlerësua si skandaloze, kjo shkaktoi edhe një reagim nga grupi informal i prokurorëve dhe gjyqtarëve “Mbrojtja e profesionit”, i cili kërkon shkarkimin e Petrovit nga ajo pozicion.

Karteli i drogës kundërpërgjigjet

Jemi dëshmitarë të shkatërrimit të institucioneve, thekson avokati Bozho Preleviç për DW, sepse Pushteti në Serbi është i angazhuar në aktivitete të paligjshme dhe kriminale. Preleviç kujton rastin e konfiskimit të 5.5 tonëve marihuanë në Konjuh pranë Krushevcit, për të cilin dyshohet anëtari i SNS-së.

„Nepoznato mi je da ovakav sistem postoji u bilo kom delu planete. Tako postaje jasno odakle pare za Ćacilend, za kupovinu glasova i podmićivanje drugih političara i poslanika“, ocenjuje Prelević za DW.

“Për të disatën herë, është zbuluar një sasi e madhe narkotikësh e lidhur me anëtarët e SNS-së ose financuesit e saj. Nëse brenda tre ditëve keni një përpjekje për të mbyllur TOK-un dhe më pas ai gjen 5.5 ton marijuanë në oborrin e zyrtarëve të SNS-së, atëherë e dini saktësisht pse ata duan ta mbyllin atë”, thotë Prelevic.

“Nuk jam në dijeni nëse një sistem i tillë ekziston në ndonjë pjesë të planetit. Kjo e bën të qartë se nga vijnë paratë për Çaciland, për blerjen e votave dhe korruptimin e politikanëve dhe deputetëve të tjerë,” vlerëson Preleviç për DW.

Iluzioni i shpërbërë i demokracisë

Tani frika në shoqëri ka filluar të zhduket, thekson analistit politik serb Dragomir Angjelkoviç. Kjo është arsyeja pse, thotë ai, Aleksandar Vuçiç “nuk po përpiqet më të ruajë iluzionin e një sistemi demokratik dhe po ndërmerr hapa që po i afrohen një diktature klasike”.

“Deklarata e presidentit të Gjykatës Kushtetuese, Petrov, dëshmon për këtë – nga pretendimi se jemi një shoqëri demokratike deri në pikën ku, si në shoqëritë totalitare, zyrtarët thonë hapur se ligji nuk është më i rëndësishëm, por vullneti i diktatorit vendos gjithçka,” paralajmëron Angjelkoviç.

Përqendrimi i pushtetit dhe kontrolli total i institucioneve vë në pikëpyetje edhe kuptimin e zgjedhjeve. Serbia tashmë po regjistron raste të injorimit të vendimeve të gjykatave në zgjedhjet lokale, zgjedhjet në organet gjyqësore anulohen, reagimi i Gjykatës Kushtetuese mund të parashikohet tashmë bazuar në deklaratat e përmendura të kryetarit të asaj gjykate…

Dhe nëse as kjo nuk ndihmon, ekziston policia besnike që përdor kordone për të mbrojtur çdo paligjshmëri dhe arbitraritet të Pushtetit. Mënyra ligjore praktikisht nuk do të ekzistojë nëse të gjitha risitë ligjore mbeten në fuqi.

Bozho Preleviç vëren se “pyetja është se kujt mund t’i drejtoheni në rastet e disa mosmarrëveshjeve politike”.

“Nëse është Gjykata Kushtetuese, çfarë duhet të prisni kur kryetari i asaj gjykate mendon se gjyqtarët që janë në anën e ligjit duhet të zëvendësohen? Nga kjo mund të shihni modelin dhe një pyetje vërtet të vështirë, se si të ngadhnjeni ndaj tij,” shton ai.

Izbori su u Srbiji obesmišljeni još od 2014. godine, napominje Dragomir Anđelković, „i on sada više ne može ni da namešta izbore, već mora da ih brutalno pokrade. A ima i mehanizme sile da tu krađu zaštiti“.

Zgjedhjet në Serbi kanë qenë të pakuptimta që nga viti 2014, vëren Dragomir Angjelkoviç, “dhe tani ai nuk mund as të manipulojë zgjedhjet, por duhet t’i vjedhë ato brutalisht. Dhe ai gjithashtu ka mekanizmat e forcës për të mbrojtur atë vjedhje”.

„Ponovo stižemo do toga da li postoji spremnost građana da tog Dana D nakon izbora masovno izađu na ulice. Ako ta spremnost postoji, ipak mislim da u tom slučaju Vučić ne bi mogao masovnom represijom da izađe kao pobednik“, kaže naš sagovornik.

“Po arrijmë përsëri te çështja nëse qytetarët janë të gatshëm të dalin në rrugë masivisht në atë Ditë D pas zgjedhjeve. Nëse ekziston kjo gatishmëri, unë ende mendoj se në atë rast Vuçiç nuk do të ishte në gjendje të dilte fitimtar përmes shtypjes masive,” thotë Angjelkoviç.

Ekip operacional apo operete?

Bashkimi Evropian ka paralajmëruar tashmë se kjo është një goditje e rëndësishme për integrimin evropian të Serbisë, por përgjigja nga Beogradi ishte, si zakonisht, cinike. Presidenti i Serbisë, në fakt, nuk e ka të qartë se si Serbia bëri një hap prapa, kur nuk bëri as një hap përpara.

Gjithashtu, kjo tregoi se koha e shmangies nga BE-ja ka kaluar dhe se e vetmja gjë që mbetet është fraza bajate “jemi në rrugën evropiane”.

Formimi i një lloj ekipi operativ për integrimin evropian të Serbisë u vlerësua si një lloj i veçantë cinizmi. Roli i tij është qartësisht të fitojë kohë, sepse kreu i atij ekipi, Daniel Apostoloviç, tha se “ndryshimet në ligjet gjyqësore do të jenë pjesë e dialogut me BE-në në kërkim të një zgjidhjeje kompromisi”.

“Mendoj se Vuçiç është i bindur se BE-ja është e preokupuar me probleme të mëdha dhe se ai nuk është prioriteti i tyre”, thekson Bozho Preleviç. “Nëse miratoni ligje të tilla dhe më pas formoni një lloj organi të ri që dëshiron një dialog për këtë, pyetja është se kush dëshiron të luajë ato lojëra skizofrenike me Pushtetin në Serbi. Është një lojë në të cilën bën një budallallëk dhe pastaj pyetni se çfarë fiton nëse e tërheqni atë budallallëk,” vlerëson avokati Preleviç./DW/