Shtimi i bankave, cikël i ri apo tendencë kalimtare?
Këtë vit pritet që të nisin aktivitetin dy banka të reja tregtare. Pas një cikli konsolidimi, i nisur afërsisht një dekadë më parë, numri i bankave aktive në treg po rritet përsëri. A shënon hyrja në treg e bankave të reja një fazë të re zgjerimi apo në afat të gjatë, sektori do të lëvizë përsëri drejt përqendrimit?
Bankierët mendojnë se, me shumë të ngjarë, e ardhmja do të jetë përsëri konsolidimi. Madhësia e vogël e tregut, kostot e larta rregullatore, nevojat e vazhdueshme për investime me qëllim rritjen e digjitalizimit dhe eficiencës operative do ta bëjnë të rëndësishme arritjen e një shkalle të caktuar për të ruajtur konkurrueshmërinë.
Mbyllja e ciklit të konsolidimit
Sektori bankar shqiptar duket se e ka mbyllur ciklin e konsolidimit dhe përqendrimit që zgjati afërsisht një dekadë. Ky proces e uli numrin e bankave tregtare aktive nga 16 në 11, mes viteve 2015-2022.
Vitin e kaluar, Banka e Shqipërisë dha miratimin paraprak për licencim të dy bankave të tjera tregtare, Dega e Bankës Ziraat në Shqipëri dhe Banka Jet. Këto banka pritet të nisin aktivitetin gjatë vitit 2026 dhe do ta çojnë numrin e bankave në treg në 13.
Kjo është hera e parë në 20 vitet e fundit që numri i bankave aktive shtohet, me licencimin e bankave të reja.
Hyrja në treg e dy aktorëve të rinj përfaqëson një moment kthese për tregun dhe mund të shpjegohet me ciklin pozitiv të sektorit pas pandemisë, të karakterizuar nga ritme më të larta të rritjes dhe përmirësim të treguesve të përfitueshmërisë.
Nga të dhënat e para, dy aktorët e rinj në treg pritet të jenë të orientuar drejt segmenteve të specializuara. JET Bank do të jetë një bankë ekskluzivisht digjitale, me fokus kryesisht tregun retail (me pakicë), ndërsa Ziraat, të paktën në një moment të parë, pritet të jetë e fokusuar kryesisht te segmenti i biznesit.
Megjithëse numri i bankave aktive në treg në këtë moment po shkon drejt rritjes, bankierët e intervistuar nga “Monitor” në përgjithësi nuk mendojnë se zgjerimi i ri i numrit të aktorëve do të jetë një tendencë e qëndrueshme në kohë.
“Hyrjet e reja sjellin efekte pozitive, por sektori do të shkojë përsëri drejt konsolidimit”
Bankierët e vlerësojnë hyrjen e aktorëve të rinj në treg si një zhvillim që dëshmon ecurinë e mirë të tregut në vitet e fundit. Në përgjithësi, ata mendojnë se këta aktorë do të kontribuojnë në rritjen e konkurrencës dhe të inovacionit.
Por, megjithatë, ata shprehen se, në një horizont afatgjatë, tendencat e tregut do të jenë përsëri në drejtim të konsolidimit.
“Këta lojtarë të rinj sjellin energji dhe inovacion, çka është në përfitim të sektorit. Megjithatë, Shqipëria mbetet një ekonomi e vogël, ku shkalla dhe efikasiteti janë thelbësore.
Standardet rregullatore të BE-së, që do të hyjnë në fuqi në vitin 2027, do të rrisin ndjeshëm kostot e përputhshmërisë dhe të sigurisë kibernetike, duke paraqitur sfida për bankat më të vogla ose ato me kapital të kufizuar për të konkurruar në mënyrë të qëndrueshme.
Besoj se në afatmesëm dhe afatgjatë, sistemi bankar do të kthehet përsëri drejt përqendrimit. Tregu ka shumë gjasa të konsolidohet rreth institucioneve të mirëkapitalizuara dhe teknologjikisht të avancuara, të afta për të përmbushur kërkesat rregullatore dhe për të nxitur rritje të qëndrueshme”, thotë Christian Canacaris, Drejtor i Përgjithshëm i Raiffeisen Bank Albania.
Giuseppe Giampietro, Drejtor i Përgjithshëm i Intesa Sanpaolo Bank Albania, gjithashtu vë në dukje se ka faktorë thelbësorë në tregun bankar që favorizojnë një madhësi të caktuar.
“Ajo që po shohim mund të jetë fillimi i një faze më të diversifikuar dhe konkurruese në tregun shqiptar të bankave. Hyrja e aktorëve të rinj, veçanërisht institucioneve financiare digjitale, pasqyron mundësitë që ekzistojnë në treg për inovacion dhe modele të reja shërbimesh.
Megjithatë, bankingu sot është një industri komplekse që kërkon investime të mëdha në teknologji, struktura të forta qeverisjeje, menaxhim të avancuar të rrezikut, si dhe aftësinë për të përmbushur pritshmëritë rregullatore, të cilat janë gjithmonë në zhvillim.
Këta faktorë favorizojnë institucionet me madhësi, vizion afatgjatë dhe bazë të fortë financiare”, shprehet ai.
Bozhidar Todorov, drejtor i përgjithshëm i Bankës së Parë të Investimeve Shqipëri (Fibank), thotë se hyrja e aktorëve të rinj do të ndikojë pozitivisht tregun dhe konsumatorët, duke nxitur më shumë konkurrencë dhe më shumë risi. Por, edhe ai është i mendimit se në një afat më të gjatë, dinamika tipike e tregut do të çojë përsëri drejt konsolidimit.
“Në afat të shkurtër dhe të mesëm, hyrja e lojtarëve të rinj tradicionalë ose inovativë pritet të intensifikojë konkurrencën dhe të nxisë inovacionin në të gjithë sistemin bankar. Ky mjedis i shëndetshëm konkurrues, në fund të fundit, u sjell dobi klientëve, pasi nxit përmirësime të vazhdueshme në cilësinë e shërbimit, çmimet dhe ofertat e produkteve.
Megjithatë, në afat më të gjatë, dinamikat tipike të tregut shpesh çojnë përsëri drejt konsolidimit. Bankat kërkojnë të rrisin efikasitetin, të shfrytëzojnë ekonomitë e shkallës dhe të forcojnë tendencat e tyre të pozicionimit në treg që janë të zakonshme edhe në tregjet bankare më të pjekura”, thotë ai.
Bora Feri, Drejtore e Përgjithshme e Bankës së Bashkuar të Shqipërisë (UBA), thotë se rritja e numrit të bankave në vitin 2026 është një zhvillim pozitiv, por më shumë duket të jetë një devijim ciklik, sesa fillimi i një trendi të qëndrueshëm zgjerimi.
“Faktorët që kanë nxitur konsolidimin në dekadën e fundit, madhësia e kufizuar e tregut, reduktimi i popullsisë, presioni mbi marzhet, kërkesat rregullatore dhe të sigurisë kibernetike, si dhe kostot e larta të teknologjisë, mbeten ende të pranishme dhe madje më të theksuara.
Në këtë kuadër, hyrjet e reja të bankave në treg ka të ngjarë të jenë më të targetuara për segmente niche. Në një periudhë afatgjatë, sistemi bankar pritet t’i rikthehet një trajektoreje konsolidimi dhe përqendrimi, i nxitur nga përmasat e tregut, nevoja për shkallëzim, eficiencë dhe investime të vazhdueshme”, shprehet znj. Feri.
Sektori arrin rritjen më të lartë që prej vitit 2021
Statistikat paraprake të publikuara nga Shoqata Shqiptare e Bankave, sipas Standardeve Ndërkombëtare të Raportimit Financiar (IFRS), tregojnë se aktivet e sektorit bankar shqiptar u rritën me 9.1% vitin e kaluar. Kjo ishte rritja më e lartë e sektorit që prej vitit 2021.
Sipas të dhënave paraprake dhe të paaudituara të publikuara, totali i aktiveve të sistemit bankar në fund të vitit 2025 arriti në 2.287 trilionë lekë, në rritje me afërsisht 292 miliardë lekë krahasuar me vitin 2024.
Një efekt pozitiv shtesë vitin e kaluar mund të ketë dhënë ecuria pak më e stabilizuar e kursit të këmbimit, që ka reduktuar efektin negativ mbi asetet në valutë të huaj.
Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, Euro u këmbye mesatarisht vitin e kaluar me 97.85 lekë, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë. Megjithatë, shkalla e rënies së kursit në 2025 ishte ndjeshëm më e ulët krahasuar me dy vitet e mëparshme. Për vitin 2025, kursi mesatar zyrtar i këmbimit Euro-Lek pësoi një rënie me 2.8%, nga 7.4% që kishte qenë rënia gjatë vitit 2024 dhe 8.6% që kishte qenë rënia gjatë vitit 2023.
Struktura e aseteve financiare, sipas grupeve të tyre kryesore, tregon se rritja e sektorit bankar po mbështetet gjithnjë e më shumë te huadhënia për sektorin privat. Investimet në instrumente financiare të borxhit ngelen grupi i parë i aseteve, me një diferencë të vogël, por pesha e tyre në bilance është në rënie të vazhdueshme në vitet e fundit.
Sipas shifrave të Shoqatës së Bankave, këto investime në fund të vitit të kaluar arritën në 938 miliardë lekë, në rritje me 8.3% krahasuar me një vit më parë. Letrat me vlerë përbëjnë 41% të totalit të aktiveve të sektorit bankar, nga afërsisht 41.3% që zinin në fund të vitit 2024. Investimet në letra me vlerë përbëhen në masën më të madhe nga instrumentet e borxhit në Lek dhe në valutë të huaj të qeverisë shqiptare, si dhe nga tituj të emetuesve të huaj publikë dhe privatë.
Rritja e aktiveve të sektorit u mbështet sidomos në zgjerimin e kreditimit. Portofoli i kredisë arriti vlerën e 922 miliardë lekëve, në rritje me 13.5% (rreth 110 miliardë lekë) krahasuar me një vit më parë. Shifrat sipas standardeve IFRS konfirmojnë rritjen më të shpejtë të kreditimit në 16 vjet dhe një oreks më të madh për rrezik nga sektori bankar në vend.
Pesha e kredisë arriti në 40.3% të totalit të aktiveve, në rritje të ndjeshme nga niveli prej 38.8% i vitit 2024.
Zëri i tretë më i madh i aktiveve në bilancet e bankave, vendosjet me bankat dhe institucionet e tjera financiare, vitin e kaluar pësoi rënie të mëtejshme, në 148.7 miliardë lekë, 8.7% më pak krahasuar me një vit më parë. Pesha e vendosjeve në strukturën e bilancit të sektorit ka rënë në 6.5% të totalit të aktiveve, nga 7.8% një vit më parë.
Pas rritjes së normave të interesit, në vitin 2022, bankat kanë pasur më shumë incentiva për t’i investuar fondet e lira në kredi dhe letra me vlerë. Kjo ka bërë që pesha e depozitave të vendosura në institucione të tjera financiare të pësojë rënie.
Kredia me rritjen më të lartë në 17 vitet e fundit
Kreditimi u përshpejtua përsëri vitin e kaluar dhe shënoi rritjen më të lartë që prej vitit 2008.
Statistikat e Shoqatës së Bankave tregojnë se portofoli i kredisë për ekonominë në fund të vitit të kaluar arriti në 922 miliardë lekë, në rritje me 13.5% krahasuar me një vit më parë.
Të dhënat sipas IFRS nuk ofrojnë informacion më të detajuar për ndarjen e kredisë sipas segmenteve të klientëve.
Megjithatë, shifrat paralele të Bankës së Shqipërisë tregojnë se rritja e kredisë gjatë vitit 2025 u mbështet sidomos nga ritmet e larta në segmentin e individëve.
Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, vlera e kredisë së re të disbursuar arriti në 436.6 miliardë lekë, në rritje me 15% krahasuar me vitin 2024. Rritja e kredisë së re u ngadalësua në raport me normën prej 19% të një viti më parë.
Shifrat e kredisë së re megjithatë përfshijnë edhe rifinancime të kredive të maturuara ose zhvendosje të kredive ekzistuese në banka të tjera.
Kreditimi u rrit me ritme më të larta në segmentin e individëve. Bankat dhanë pothuajse 127 miliardë lekë kredi të reja në këtë segment, me rritje prej 19% krahasuar me vitin 2024.
Kreditimi i individëve ka vijuar të rritet me ritme të larta, si në segmentin e kredisë për shtëpi, ashtu edhe në atë të kredisë konsumatore. As masat e reja të aplikuara nga Banka e Shqipërisë duke filluar nga gjysma e dytë e vitit 2025 nuk kanë sjellë rezultate të dukshme në drejtim të ngadalësimit të huadhënies në këtë segment.
Kreditimi në segmentin e ndërmarrjeve private u rrit gjithashtu me ritme dyshifrore, por më të ngadalta në raport me individët. Gjatë vitit 2025, sektori bankar disbursoi gjithsej 296 miliardë lekë kredi për bizneset, shifër kjo në rritje me 10.2% krahasuar me vitin 2024.
Kredia për biznesin shënoi tendencë në rritje të fortë sidomos gjatë gjysmës së dytë të vitit.
Kredia për prona po i afrohet vlerës së 5 miliardë eurove
Investimet në pasuri të paluajtshme kanë qenë shtysa kryesore për rritjen e kredisë bankare në vitet e fundit. As viti 2025 nuk bëri përjashtim dhe kredia për prona vazhdoi rritjen e shpejtë, sidomos në segmentin e individëve.
Në total, ekspozimi i sektorit bankar në kredi për pasuri të paluajtshme arriti në 460 miliardë lekë, ose rreth 4.75 miliardë euro në fund të vitit të kaluar.
Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, vlera totale e kredisë për pasuri të paluajtshme u rrit me 15.6% në vitin 2025. Kjo shifër përfshin të dyja segmentet e klientëve, biznese dhe individë. Pjesa më e madhe e portofolit u takon individëve, me afërsisht 53% të ekspozimit total në hua për pasuri të paluajtshme, ndërsa diferenca prej 47% është kredi e dhënë për bizneset.
Gjatë vitit 2025, rritja më e shpejtë u shënua pikërisht në segmentin e individëve, ku portofoli u zgjerua me 16.7%, ndërsa në segmentin e bizneseve, rritja e kredisë për pasuri të paluajtshme ishte pak më e ulët, në nivelin 14.3%.
Aktualisht, kredia për pasuri të paluajtshme përbën më shumë se gjysmën e portofolit total të kredisë së dhënë për sektorin privat të ekonomisë.
Në periudhën pas pandemisë, sektori bankar e ka rritur ndjeshëm kredinë për prona, si për bizneset, ashtu edhe për individët. Që nga fillimi i vitit 2020, portofoli i kredisë për pasuri të paluajtshme është rritur me 122%.
Vlerësohet se kreditimi ka qenë faktor shumë i rëndësishëm në mbështetjen e kërkesës në tregun e pasurive të paluajtshme. Por, nga ana tjetër, kjo ka rritur edhe ekspozimin e sektorit bankar kundrejt ecurisë së tregut të pasurive të paluajtshme.
Në shumicën dërrmuese të rasteve, kreditë për pasuri të paluajtshme janë të siguruara me prona të lëna si kolateral në favor të bankave (në rastin më të zakonshëm, vetë prona e blerë me kredi). Një krizë e mundshme në tregun e pasurive të paluajtshme do të ulte vlerën e kolateralit dhe do të ekspozonte bankat ndaj rreziqeve për humbje nga kreditë.
Sipas të dhënave më të fundit, të mesit të vitit 2025, kreditë me kolateral në formën e pasurive të paluajtshme zinin 46% të tepricës së kredisë ose rreth 61% të kredisë së kolateralizuar.
Duke filluar nga mesi i vitit të kaluar, Banka e Shqipërisë nisi të aplikojë kufizime për standardet e kredidhënies së re për blerjen e banesave, duke u përpjekur të frenojë rritjen e huasë në segmentin e individëve.
Raporti tavan i kredisë ndaj vlerës në monedhën Lek është vendosur 85% për shtëpinë e parë dhe 80% për shtëpinë e dytë, ndërsa në valutë të huaj, kufiri i lejuar është 75% për shtëpinë e parë dhe 70% për shtëpinë e dytë.
Ndërsa raporti i shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave për kreditë në Lek është në nivelin 40% për shtëpinë e parë dhe 35% për shtëpinë e dytë. Në valutë të huaj, niveli tavan është 35% për shtëpinë e parë dhe 30% për shtëpinë e dytë.
Sipas Bankës së Shqipërisë, këto masa synojnë ruajtjen e stabilitetit financiar, përballë rritjes së shpejtë të çmimeve të banesave, nëpërmjet ruajtjes së aftësisë paguese të kredimarrësve dhe cilësisë së ekspozimeve të sektorit bankar ndaj tregut të pasurive të paluajtshme.
Gjithashtu, pikërisht për shkak të rritjes së shpejtë të kredisë për pasuri të paluajtshme, Banka e Shqipërisë aplikoi për herë të parë një shtesë të posaçme në kërkesat për kapital ndaj sektorit bankar.
Shtesa kundërciklike e kapitalit u vendos për herë të parë në nivelin 0.25%, për t’u zbatuar nga 30 qershori 2025, dhe u rrit më tej në nivelin 0.5%, për t’u zbatuar nga 31 dhjetori 2025.
Megjithatë, deri tani, efektet e masave kufizuese kanë qenë të pakta dhe kredia për prona vijoi rritjen me ritme dyshifrore edhe gjatë vitit 2025.
“Sektori do t’i rezistonte një krize të mundshme të pronave”
Pavarësisht rritjes së shpejtë të kredisë për pasuri të paluajtshme, bankierët mendojnë se huadhënia në përgjithësi u përgjigjet dinamikave të tregut. Sipas tyre, rreziqet e lidhura me tregun e pasurive të paluajtshme janë të kontrolluara.
“Rritja e kreditimit në segmentin e pasurive të paluajtshme është reflektim i zhvillimeve pozitive në ekonomi dhe kërkesës së qëndrueshme në treg.
Megjithatë, kjo kërkon një qasje të balancuar dhe të kujdesshme nga bankat. Rreziku nuk lidhet vetëm me nivelin e ekspozimit, por me përqendrimin dhe standardet e kreditimit. Aktualisht, sektori bankar paraqitet i qëndrueshëm, me nivele të ulëta të kredive me probleme dhe bazë të fortë kapitali.
Në këtë kontekst, edhe në rast të një korrigjimi të mundshëm, sektori duket i përgatitur për ta përballuar atë, për sa kohë ruhet disiplina në kreditim dhe një qasje e kujdesshme ndaj rrezikut”, thotë Flutura Veipi, Drejtore e Përgjithshme Ekzekutive e Union Bank.
Edhe në rast të zhvillimeve negative, bankierët shprehen se sektori është më i kapitalizuar se kurrë më parë, element që e bën më rezistent ndaj goditjeve të mundshme.
“A do ta përballonte sektori një krizë të mundshme në tregun e pasurive të paluajtshme?
Po, me një probabilitet të lartë. Sektori bankar sot ka nivele solide kapitali, likuiditet të lartë dhe një portofol kredie më cilësor se një dekadë më parë. Rreziku ekziston dhe nuk duhet nënvlerësuar – por sektori bankar është i përgatitur, dhe banka jonë në veçanti është e pozicionuar fort për ta menaxhuar atë.
Qasja jonë e kujdesshme, kombinimi i instrumenteve mbrojtëse nga rregullatori dhe struktura e forcuar e kapitalit bëjnë që edhe në skenarë të vështirë, ne të mbetemi të qëndrueshëm dhe mbështetës për ekonominë shqiptare”, thotë Bledar Shella, Drejtor i Përgjithshëm i Bankës OTP Albania.
Andi Ballta, Drejtor i Përgjithshëm i Bankës Amerikane të Investimeve (ABI Bank), është optimist për ecurinë e sektorit të pasurive të paluajtshme dhe nuk sheh rreziqe për një flluskë. Megjithatë, ai mendon se mund të ketë ngadalësim të rritjes së çmimeve në disa zona të caktuara, për shkak të rritjes së ofertës.
“Deri sa Shqipëria të vazhdojë të ketë kohë me diell dhe temperatura të larta nga maji në tetor, rritje dhe përmirësim të infrastrukturës, nivel të ulët borxhi mbi depozita, nivel të lartë pjesëmarrjeje të kapitalit, interesim të diasporës për bregdetin dhe pozicionim të favorshëm kontraktual të ndërtuesve ndaj blerësve, ne nuk shikojmë asnjë rrezik sistemik flluske që vjen nga ndërtimi.
I vetmi ndryshim i pritshëm në 24 muajt e ardhshëm, në opinionin tonë, është se liberalizimi i ofertës së lejeve dhe mungesa e infrastrukturës do të krijojë presion ulës në ritmin e rritjes së çmimeve në disa nga tregjet e shtrenjta të bregdetit dhe Tiranës”, thotë z. Ballta.
Kreditimi i biznesit: Bien ndërtimi dhe energjia, rritet pesha e tregtisë
Kreditimi i biznesit u rrit përsëri gjatë vitit 2025, por me ritme më të ngadalta krahasuar me ritmet rekord të vitit 2024. Sipas statistikave nga Banka e Shqipërisë, kredia e re për biznesin arriti në 296 miliardë lekë, në rritje me 10% krahasuar me një vit më parë. Për vitin 2024, kredia e re ishte rritur me 24%.
Tregtia ngelet dominuese në strukturën e kredisë për ekonominë dhe pesha e saj u rrit më tej vitin e kaluar. Kredia për tregtinë përbënte pothuajse 37% të vlerës së kredisë së re, të disbursuar gjatë vitit. Pesha e kredisë për tregtinë u rrit më tej nga niveli prej 35.6% i një viti më parë.
Në vlerë, kredia e re për tregtinë në 2025 arriti në 109.2 miliardë lekë, në rritje me 14.2% krahasuar me vitin 2024.
Megjithëse kërkesa e brendshme ka shfaqur sinjale dobësie, shtimi i numrit të turistëve të huaj duket se e ka kompensuar pjesërisht këtë efekt dhe ka bërë që shërbimet e lidhura me turizmin, sidomos tregtia, të kenë rol në rritje në ekonominë shqiptare pas pandemisë.
Sektori i dytë më i kredituar i ekonomisë edhe vitin e kaluar ishte ndërtimi, me një vlerë kredie të re prej 40.8 miliardë lekësh. Megjithatë, vlera e kredisë së re për ndërtimin ra me 13% krahasuar me vitin 2023.
Pesha specifike e huasë së re për ndërtimin pësoi rënie edhe më të fortë, në 13.8%, nga 17.5% që kishte qenë një vit më parë. Rënia e kredisë për ndërtimin gjatë vitit të kaluar mund të jetë një sinjal se cikli i rritjes së këtij sektori që nisi pas pandemisë mund të ketë arritur pikun.
Pjesërisht, ecuria e kredisë për ndërtimin mund të jetë ndikuar edhe nga ndryshimet vjetore në financimet e projekteve të mëdha të lidhura kryesisht me PPP-të në infrastrukturën rrugore.
Sektori i tretë më i kredituar i ekonomisë ishte industria përpunuese, me 35.6 miliardë lekë, 29% më shumë krahasuar me një vit më parë. Pesha specifike e kredisë për industrinë ndaj kredisë totale për biznesin u rrit në 12.1%, nga 10.3% një vit më parë.
Pavarësisht se industria në tërësi dhe ajo përpunuese në veçanti kanë shfaqur ecuri të dobët të prodhimit gjatë vitit të kaluar, kreditimi në këtë rast duket se ka ecur në drejtim të kundërt dhe ka shënuar rritje të fortë.
Rënie të ndjeshme të kreditimit vitin e kaluar shënoi veçanërisht sektori energjetik.
Portofoli i kredisë në këtë sektor zbriti në 13 miliardë lekë, në rënie me 46% krahasuar me 2024. Kjo solli edhe rënie të ndjeshme të peshës në strukturën e financimeve të reja për bizneset, në 4.4%, nga 9.1% një vit më parë.
Sektori i transportit dhe magazinimit shënoi përsëri rritje të peshës në kredinë për biznes dhe arriti në 5.7% të financimeve të reja, nga 5% një vit më parë.
Financimet e reja në këtë sektor arritën në 19.8 miliardë lekë, 46% më shumë krahasuar me një vit më parë.
Peshë në rritje edhe për vitin e kaluar fitoi sektori i hotelerisë dhe restoranteve, duke reflektuar kërkesën e lartë për investime të reja në këtë sektor. Kredia e re arriti në 16.4 miliardë lekë, në rritje vjetore me 27.8%. Pesha në strukturën e kredisë për biznes u rrit në 5.5%, nga 4.8% një vit më parë.
Sektori i bujqësisë edhe vitin e kaluar shënoi kreditim në vlera modeste, me 2.6 miliardë lekë në total, 3% më pak krahasuar me një vit më parë. Bujqësia ngelet dukshëm e nënkredituar, me 0.9% të kredisë dhënë biznesit në 2025.
Kredia për bujqësinë pësoi rënie, pavarësisht aplikimit të skemave të ndryshme të lehtësimit të financimit, duke përfshirë edhe një skemë të re të garancisë sovrane për kreditë, që u aplikua nga qeveria shqiptare në gjysmën e dytë të vitit 2025.
Raporti i kredive me probleme ra për të nëntin vit radhazi
Raporti i kredive me probleme ra për të nëntin vit radhazi në 2025.
Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, raporti i kredive me probleme zbriti në 3.8%, nga 4.17% që kishte qenë një vit më parë. Kjo ishte hera e parë në afërsisht 18 vjet që raporti i kredive me probleme bie poshtë nivelit të 4%.
Raporti i kredive ka arritur nivelin më të ulët që prej janarit të vitit 2008.
Në përgjithësi, raporti i kredive me probleme kishte shfaqur ecuri të qëndrueshme gjatë vitit 2025 dhe u duk se rënia e vazhdueshme që po regjistrohej prej vitit 2017 mund të frenohej.
Megjithatë, siç ndodh zakonisht, muaji dhjetor solli rënie më të madhe të kredive me probleme krahasuar me muajt e mëparshëm të vitit.
Deri në nëntor, raporti i kredive me probleme ishte në nivelin 4.19%, në nivele pothuajse të njëjta me fundin e vitit 2024. Rënia më e theksuar në muajin dhjetor në përgjithësi ndodh sepse bankat bëjnë një pastrim të portofolave nga kreditë e humbura para mbylljes së vitit financiar.
Volumet më të mëdha të kredive të nxjerra jashtë bilanceve ndikojnë në uljen e raportit të kredive me probleme.
Nga ana tjetër, edhe rritja e fortë e portofolit të kredisë në muajin e fundit të vitit vlerësohet se ka ndikuar pozitivisht në raportin e kredive me probleme.
Portofoli i kredisë për ekonominë, raportuar sipas standardeve të Bankës së Shqipërisë, në fund të vitit 2025 arriti vlerën e 943.5 miliardë lekëve. Me bazë vjetore, portofoli total i kredisë u rrit me 12.9%. Rritja e portofolit u përshpejtua më tej, krahasuar me rritjen prej 12.3% të vitit 2024.
Rritja e lartë, veçanërisht në segmentin e individëve, e ka mbajtur përsëri të lartë rritjen e kreditimit, pavarësisht shqetësimeve të shprehura nga Banka e Shqipërisë dhe masave të marra me synim ngadalësimin e kësaj rritjeje.
Raporti i kredive me probleme sidoqoftë e vijoi rënien edhe gjatë vitit 2025, por, megjithatë, në kushtet e një rritjeje të shpejtë të kredidhënies vitet e fundit, Banka Qendrore vlerëson se është e nevojshme që bankat të ruajnë vëmendjen në procesin e analizës së aplikimeve për kredi, si dhe gjatë monitorimit të saj.
Në një prononcim për “Monitor” në fund të vitit 2025, Banka e Shqipërisë vlerësonte se duhet bërë kujdes që të kontrollohet dhe të moderohet efekti i mundshëm i zgjerimit të shpejtë të kredisë dhe i rritjes së konkurrencës në treg në relaksimin e standardeve të kreditimit.
Në vlerë absolute, stoku i kredive me probleme shënoi rritje të lehtë gjatë vitit 2025. Në fund të dhjetorit, vlera e kredive me probleme vlerësohet në afërsisht 35.9 miliardë lekë, nga 34.8 miliardë lekë një vit më parë.
Depozitat, me rritjen më të lartë në katër vitet e fundit
Depozitat në sektorin bankar shqiptar u rritën për të shtatin vit radhazi në vitin 2025.
Statistikat e Shoqatës së Bankave tregojnë se në fund të vitit të kaluar, vlera totale e depozitave arriti në 1.89 trilionë lekë, në rritje me 8.4% krahasuar me një vit më parë. Edhe ritmi vjetor i rritjes së depozitave u përmirësua për të katërtin vit radhazi.
Të dhënat sipas IFRS nuk japin informacion më të detajuar për strukturën e rritjes së depozitave.
Megjithatë, po t’u referohemi statistikave paralele të Bankës së Shqipërisë, rritja e depozitave të sektorit në 2025 ishte pak më e lartë, me afërsisht 9%.
Në segmentin e individëve, rritja shënoi nivelin 9.2%, ndërsa për bizneset, rritja ishte 8.8% krahasuar me një vit më parë.
Të ndara sipas valutave, rritja ishte më e lartë për Lekun, me 13% krahasuar me një vit më parë, depozitat në valutë të huaj të raportuara në Lek, shënuan rritje më të ngadaltë, me 5.6%. Kjo rritje është sidoqoftë e tkurrur ndjeshëm nga efekti negativ i kursit të këmbimit.
Nëse shohim statistikat për depozitat në Euro të raportuara pa u konvertuar në Lek, rritja e tyre gjatë vitit 2025 arriti në 8.7%.
Edhe te depozitat, shifrat u ndikuan pozitivisht, krahasuar me vitet e mëparshme, nga forcimi më i ngadaltë i Lekut në kursin e këmbimit me Euron.
Konkurrenca kthen rritjen e numrit të degëve
Pavarësisht rritjes së peshës së operacioneve në kanalet digjitale, bankat tregtare i janë kthyer edhe zgjerimit të rrjeteve të tyre të pranisë fizike.
Sipas të dhënave nga Shoqata Shqiptare e Bankave, në fund të vitit 2025, bankat tregtare raportuan gjithsej 449 degë, në rritje me 11% krahasuar me një vit më parë. Gjatë vitit të kaluar, numri i degëve të bankave shënoi rritje me 44 të tilla.
Megjithatë, kjo rritje në pjesën më të madhe nuk ishte organike. Ndikimin kryesor në rritjen e numrit të degëve e dha bashkimi i institucionit financiar jobankë NOA nga Banka Amerikane e Investimeve (ABI Bank).
Pas bashkimit, degët e NOA-s u kthyen në degë të ABI Bank.
Degët e bankave tregtare aktualisht kanë arritur numrin më të lartë që prej vitit 2019.
Kontributin kryesor në rritjen e numrit të degëve krahasuar me një vit më parë e kanë dhënë Banka Amerikane e Investimeve, ABI Bank, me 36 degë, Tirana Bank me tre degë, Banka e Bashkuar e Shqipërisë (UBA), me dy degë të reja, Fibank me dy degë, ProCredit Bank me një degë dhe Union Bank, me një degë.
Mes bankave të tjera, Intesa Sanpaolo e ka reduktuar numrin e degëve me një njësi.
Bankat me praninë më të gjerë gjeografike ngelen Raiffeisen Bank, me 74 degë, e ndjekur nga ABI Bank, me 63 degë, BKT, me 62 degë dhe Credins Bank, me 52 degë.
Numri i degëve dhe agjencive bankare në Shqipëri e ka shënuar nivelin më të lartë në vitin 2012, me 556 degë dhe agjenci. Nga ai moment, numri i njësive bankare të shërbimit nisi të pakësohet, edhe për faktin se cikli i rritjes së madhësisë së sektorit bankar u ndërpre.
Efektet e krizës dhe nevoja për një kontroll më rigoroz të shpenzimeve bëri që shumica e bankave të frenonin zgjerimin e rrjetit dhe të mbyllnin një pjesë të degëve ekzistuese.
Procesi u theksua më shumë pas vitit 2015, nga procesi i konsolidimit të sektorit bankar dhe ulja e numrit të bankave tregtare. Numri i bankave tregtare ra nga 16 në 11 dhe si rezultat i bashkimeve mes bankave ekzistuese, një pjesë e mirë e degëve të bankave të përthithura u mbyllën.
Por, në vitet e fundit, disa prej bankave të sektorit kanë nisur një cikël të zgjerimit të degëve, të lidhur me strategjitë e tyre të rritjes, veçanërisht në segmentin retail. Objektivat e bankave në fjalë janë veçanërisht të përqendruara në produktet e depozitave.
Zgjerimi i bazës së depozitave është thelbësor në rritjen e pjesës së tregut edhe në huadhënie dhe në aktivet e tjera në përgjithësi.
Rritja e numrit të degëve është e lidhur me momentin pozitiv të sektorit bankar në periudhën pas pandemisë. Performanca e mirë financiare ka nxitur banka të veçanta të investojnë edhe në zgjerimin e biznesit dhe të rrjetit të degëve.
Rritet punësimi dhe pagat
Edhe punësimi në sektorin bankar shënoi rritje të fortë vitin e kaluar dhe arriti nivelin më të lartë historik. Të dhënat e Shoqatës Shqiptare të Bankave tregojnë se në fund të vitit 2025, bankat tregtare në vend raportuan 7856 të punësuar, në rritje me gati 10% krahasuar me një vit më parë.
Punësimi në sektorin bankar është rritur për të gjashtin vit radhazi.
Efekti kryesor në rritjen e numrit të të punësuarve për vitin e kaluar vlerësohet se ka ardhur nga përthithja e institucionit financiar jobankar NOA nga Banka Amerikane e Investimeve (ABI Bank). Megjithatë, edhe përtej efektit të faktorëve kalimtarë, rritja e punësimit në sektorin bankar është një tendencë e vazhdueshme në vitet e fundit, e lidhur me një cikël të ri të rritjes së sistemit.
Veçanërisht vitet pas pandemisë janë karakterizuar nga zgjerimi i shpejtë i aktiveve të sektorit, rritje me ritme të përshpejtuara të kreditimit, përmirësimi i performancës financiare dhe konkurrenca në rritje mes bankave.
Kjo ka ndikuar në zgjerimin e vazhdueshëm të të punësuarve, rritje që vitin e kaluar u përshpejtua ndjeshëm.
Rritja e digjitalizimit po sjell më pak nevojë për punonjës në degë, por ajo po kompensohet nga zgjerimi i stafeve të lidhura me shërbimet që mbështeten te teknologjia, si dhe rritja e punësimit në pozicionet administrative, duke ndjekur edhe një cikël të natyrshëm të rritjes së biznesit. Gjithashtu, ecuria e mirë financiare po mbështet zgjerimin e vazhdueshëm të aktivitetit dhe të punësimit.
Rritja e punësimit, së bashku me presionet e tregut për rritjen e pagave, sollën edhe një rritje të mëtejshme të shpenzimeve për personelin. Sipas të dhënave paralele të publikuara nga Banka e Shqipërisë, për vitin 2025, shpenzimet e bankave tregtare për personelin arritën në afërsisht 20.2 miliardë lekë, në rritje me 13.6% krahasuar me një vit më parë.
Ndërkohë, sipas të dhënave të INSTAT, sektori financiar ka pagën mesatare më të lartë në ekonomi. Në tremujorin e tretë 2025, paga mesatare bruto në këtë sektor arriti në më shumë se 152 mijë lekë në muaj, në rritje vjetore me 9.7%.
Përveç zgjerimit të rrjetit të degëve, vetë sektori bankar po nis një cikël të ri zgjerimi strukturor, me shtimin e numrit të aktorëve në treg. Gjatë vitit 2025, pritet të nisin aktivitetin dy banka të tjera që kanë marrë miratimin paraprak nga Banka e Shqipërisë, përkatësisht dega e Bankës Ziraat dhe Banka Jet. Shtimi i numrit të bankave pritet të sjellë zgjerim të mëtejshëm të punësimit në sektorin bankar.
“Bankingu do të ngelet hibrid, duhet këshillim dhe marrëdhënie njerëzore”
Seyhan Pencabligil, Drejtor i Përgjithshëm i BKT, thotë se rritja e numrit të degëve dhe të punonjësve në sektor lidhet kryesisht me synimin e bankave më të vogla për të zgjeruar mbulimin e tyre gjeografik, ndërsa, gjithashtu, disa bashkime dhe blerje kanë ndikuar në këtë prirje. Ai thekson se Shqipëria mbetet ende një ekonomi me përdorim të lartë të parasë cash, pavarësisht përpjekjeve dhe nismave të shumta.
“Megjithatë, nuk presim një rritje të mëtejshme të konsiderueshme të numrit të degëve dhe të punonjësve në këtë drejtim. Rritja e fundit e numrit të degëve dhe të punonjësve në sektor nuk është tregues i dështimit të digjitalizimit, përkundrazi ajo reflekton një ndryshim të rëndësishëm në natyrën e shërbimeve bankare.
Ndërsa shërbimet rutinë si depozitimet në cash apo transfertat e thjeshta po kalojnë me shpejtësi drejt kanaleve digjitale, për shembull, në bankën tonë, transaksionet online janë rritur me mbi 85% gjatë tre viteve të fundit, kërkesa për këshillim financiar më kompleks, konsulencë për kredi hipotekore dhe financim të specializuar për bizneset është më e lartë se kurrë.
Në perspektivë, digjitalizimi i mëtejshëm do të kontribuojë në optimizimin e strukturave të stafit në sektor”, thotë z. Pencabligil.
Dritan Mustafa, Drejtor i Përgjithshëm i Tirana Bank, thotë se transformimi digjital është i pakthyeshëm, por nënvizon se në Shqipëri marrëdhënia bankë – klient mbetet ende thellësisht njerëzore.
“Edhe pse përdorimi i kanaleve digjitale po rritet me shpejtësi, kontakti i drejtpërdrejtë, vizitat në degë dhe ndërveprimi human vazhdojnë të kenë një vlerë të rëndësishme për klientët, sidomos kur bëhet fjalë për vendime financiare të rëndësishme, ku kërkohet besim, siguri dhe këshillim i personalizuar.
Për këtë arsye, në horizontin afatmesëm, modeli është qartësisht hibrid, apo ajo që ne e quajmë një përvojë ‘phygital’. Qëllimi ynë është që transaksionet rutinë të kanalizohen gjithnjë e më shumë drejt kanaleve digjitale, duke u ofruar klientëve shpejtësi, thjeshtësi dhe akses 24/7.
Ndërkohë, roli i degës po evoluon drejt një funksioni më të specializuar, si një hapësirë konsulence, ku klientët marrin këshillim financiar të personalizuar dhe mbështetje për vendime më të rëndësishme”, thotë ai.
Mirsad Haliti, Drejtor i Përgjithshëm i ProCredit Bank Albania shprehet që, edhe pse digjitalizimi i produkteve dhe shërbimeve bankare është thelluar ndjeshëm në dy vitet e fundit, kjo nuk e përjashton menjëherë nevojën për prani fizike të bankave.
“Prania fizike e bankave mbetet ende e rëndësishme, veçanërisht për klientët individë dhe bizneset e vogla, të cilët kanë nevojë të vizitojnë bankën për këshillim bankar dhe financiar, duke përfshirë këtu marrjen e një kredie apo këshillimin për të gjetur planin më të përshtatshëm për ta për kursimet e tyre.
Rritja e numrit të degëve dhe punonjësve reflekton nevojën për të mbështetur rritjen e aktivitetit ekonomik dhe kërkesën për shërbime më të personalizuara.
Në fazën aktuale, sektori bankar po operon kryesisht në një model hibrid, ku kanalet digjitale mbulojnë gjithnjë e më shumë shërbimet standarde dhe transaksionale, ndërsa degët fokusohen më shumë në këshillim të personalizuar”, thotë z. Haliti./Monitor/
