Ushtria amerikane në Gjermani – Çfarë duhet të dini?

Gjermania ka qenë një pjesë jetësore e strategjisë mbrojtëse të Shteteve të Bashkuara në Evropë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore. Ushtria amerikane vazhdon të ketë një prani të konsiderueshme në Gjermani.

Komentet e fundit të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, në lidhje me Groenlandën kanë ngritur pikëpyetje në lidhje me angazhimin e vendit të tij në NATO.

Republika Federale e Gjermanisë ka qenë një pjesë shumë e rëndësishme e strategjisë mbrojtëse të Shteteve të Bashkuara në Evropë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, kur forcat amerikane ishin pjesë e një pushtimi dhjetëvjeçar të vendit nga aleatët.

Edhe pse numri i trupave ka rënë ndjeshëm që atëherë, ushtria amerikane mbetet me një prani të rëndësishme në Gjermani. Gjatë dekadave të fundit, komunitetet ushtarake amerikane janë formuar rreth disa qyteteve gjermane.

Numri i përgjithshëm i personelit ushtarak amerikan është rritur ndjeshëm vitet e fundit – nga më pak se 39,000 në vitin 2019 në më shumë se 50,000 në vitin 2024. I vetmi vend tjetër ku SHBA-të mbajnë një numër të krahasueshëm trupash jashtë shtetit është Japonia.

Shtetet e Bashkuara kanë vendosur më shumë trupa në Evropë që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022, me disa njësi të vendosura në bazat në lindje, në Poloni, Rumani dhe Bullgari. Ushtria amerikane aktualisht ka rreth 10,000 trupa të stacionuara në garnizonin e saj në Poloni dhe 2,600 të tjera në rajonin e Detit të Zi, në Bazën Ajrore Mihail Kogalniceanu në Rumani dhe në Qendrën e Trajnimit Novo Selo në Bullgari. Këto trupa ndërrohen rregullisht.

Komanda Evropiane e SHBA-së është në Gjermani

Rëndësia strategjike e Gjermanisë për SHBA-në reflektohet edhe në faktin se selia e Komandës Evropiane të SHBA-së (EUCOM) është në Stuttgart. Është struktura koordinuese për të gjitha forcat ushtarake amerikane në deri në 51 vende, kryesisht evropiane.

Komanda Evropiane e përshkruan misionin e saj si mbrojtjen e SHBA-së duke penguar konfliktin, duke mbështetur partneritete të tilla si NATO dhe duke iu kundërvënë kërcënimeve transnacionale. Ajo komandohet nga Ushtria Amerikane në Evropë, Forcat Ajrore Amerikane në Evropë dhe Korpusi i Marinës Amerikane në Evropë dhe Afrikë, të cilat janë të gjitha të bazuara në Gjermani.

Gjermania është vendndodhja e pesë nga shtatë garnizonet ushtarake amerikane në Evropë, dy të tjerat janë në Belgjikë dhe Itali, dhe selia e Ushtrisë Amerikane për Evropën ndodhet në garnizonin në Wiesbaden, një qytet pranë Frankfurtit.

Shifrat e ofruara për DW nga Ushtria Amerikane tregojnë se pesë garnizonet, secili i përbërë nga njësi të ndryshme dhe në vende të ndryshme, aktualisht kanë rreth 29,000 personel ushtarak. Ky numër përfshin edhe Forcat e Korpusit të Marinës Amerikane për Evropën dhe Afrikën, të cilat janë të bazuara në Böblingen dhe janë pjesë e garnizonit të Ushtrisë Amerikane në Stuttgart.

Përveç kësaj, rreth 13,000 persona të Forcave Ajrore Amerikane janë të vendosur në vende të ndryshme në Gjermani, kryesisht në dy baza ajrore amerikane – Ramstein dhe Spangdahlem.

Përgjigja zyrtare e qeverisë në Berlin ndaj një pyetjeje të ngritur në vitin 2023 nga Partia e Majtë e opozitës tregoi se shteti gjerman kontribuon gjithashtu në kostot e mbajtjes së forcave amerikane dhe të NATO-s në vend. Dhe kjo shumë është duke u rritur. Në vitin 2020, viti i fundit për të cilin qeveria dha të dhëna, Gjermania kontribuoi me 108 milionë euro për të mbështetur trupat e huaja aleate në tokën e saj – nga 100 milionë euro një vit më parë.

Ushtria amerikane në Gjermani

Meqenëse ushtria amerikane punëson edhe civilë amerikanë për të punuar në Gjermani, dhe ushtarët ndonjëherë mund të sjellin familjet e tyre me vete, komunitete të konsiderueshme civile amerikane janë formuar rreth disa bazave në Gjermani. Në fakt, disa baza amerikane, si ajo pranë Ramstein, janë praktikisht qytete të vogla, me qendrat e tyre tregtare amerikane, shkollat, shërbimet postare dhe forcat policore. Ndonjëherë e vetmja monedhë ligjore atje është dollari amerikan.

Shembulli më i madh i kësaj është Garnizoni i Ushtrisë Amerikane Bavaria në Grafenwoehr, pranë kufirit çek. Është baza më e madhe ushtarake amerikane jashtë shtetit në botë, sa i përket popullsisë dhe sipërfaqes – ajo mbulon më shumë se 97.000 hektarë.

Bazat ushtarake shpesh punësojnë shumë njerëz vendas, dhe kur disa objekte u mbyllën, siç ishte garnizoni i Bambergut në vitin 2014, kjo pati një ndikim të madh në ekonominë lokale.

Edhe pse Gjermania ka “hequr dorë në mënyrë të qartë nga armët bërthamore”, siç përsëriti kancelari Friedrich Merz vitin e kaluar, vendi ka strehuar armë bërthamore amerikane që nga vitet 1950, si pjesë e operacioneve të NATO-s. Numri i saktë i armëve bërthamore amerikane nuk dihet zyrtarisht, por vlerësohet se 10 deri në 20 bomba B61 ndodhen në bazën ajrore gjermane në Büchel në shtetin e Rheinland-Pfalz. Në rast lufte, ato do të transportoheshin nga avionë gjermanë.

Një burim tjetër polemikash është fakti se Baza Ajrore Ramstein është përdorur si qendër kontrolli për sulmet me dronë në Jemen dhe vende të tjera. Kjo i ka bërë kritikët të akuzojnë qeverinë gjermane se është bashkëpunëtore në vrasjet jashtëgjyqësore të kryera nga SHBA-të.

Pushtimi aleat pas Luftës dhe trashëgimia e tij

Gjatë pushtimit aleat pas Luftës së Dytë Botërore, nga viti 1945 deri në vitin 1955, miliona ushtarë amerikanë, britanikë, francezë dhe sovjetikë ishin të stacionuar në Gjermani. Pjesa verilindore e vendit, e cila zyrtarisht u bë Gjermania Lindore në tetor 1949, ra nën kontrollin sovjetik.

Në Gjermaninë Perëndimore, pushtimi rregullohej nga i ashtuquajturi Statut i Pushtimit, i nënshkruar në prill të vitit 1949, kur u themelua vendi. Statuti i lejonte Francës, Britanisë së Madhe dhe Shteteve të Bashkuara të mbanin forcat pushtuese në vend dhe të ruanin kontrollin e plotë mbi çarmatimin dhe demilitarizimin e Gjermanisë Perëndimore.

Kur pushtimi ushtarak i Gjermanisë Perëndimore përfundoi zyrtarisht, vendi rimori kontrollin mbi politikën e vet të mbrojtjes, por Statuti i Pushtimit u pasua nga një marrëveshje me partnerët e saj të NATO-s.

Kjo marrëveshje, e njohur si Konventa mbi Praninë e Forcave të Huaja në Republikën Federale të Gjermanisë, u nënshkrua nga Gjermania Perëndimore në vitin 1954. Ajo u lejonte tetë anëtarëve të NATO-s, përfshirë Shtetet e Bashkuara, të kishin një prani të përhershme ushtarake në Gjermani. Marrëveshja ende rregullon kushtet e angazhimit të njësive të NATO-s të stacionuara në Gjermani sot.

Numri i personelit ushtarak amerikan ka qenë në rënie që nga fundi i Luftës së Ftohtë në vitin 1990, kur sipas shifrave qeveritare në Berlin, deri në 400,000 ushtarë të huaj ishin të stacionuar në tokën gjermane. Rreth gjysma e tyre ishin nga Shtetet e Bashkuara. Ata u tërhoqën gradualisht ndërsa tensionet me mbetjet e Bashkimit Sovjetik u zbutën. Në të njëjtën kohë, konfliktet në vende të tjera, siç ishte lufta e parë e Gjirit në Irak, po tërhiqnin gjithnjë e më shumë trupa amerikane.

Edhe pse numri i tyre është rritur përsëri vitet e fundit, numri i trupave amerikane në Gjermani është ende vetëm një pjesë e vogël e asaj që ishte në kulmin e Luftës së Ftohtë./DW/