Paradoksi, shqiptarët ndër vendet me akses më të lartë në internet, të fundit për aftësitë digjitale

Një publikim i fundit i Eurostat, “Digjitalizimi në Europë”, që jep të dhëna mbi aftësitë bazë digjitale të shteteve të Europës si dhe përdorimin e internetit, përfshin dhe Shqipërinë.

Të dhënat e fundit për aftësitë bazë digjitale janë të vitit 2023, teksa në grafikun e Eurostat, Shqipëria renditet e fundit në Europë, si për meshkujt dhe për femrat, sa i përket individëve më të paktën një aftësi bazë digjitale. Vetëm 25 për qind e meshkujve dhe 22 për qind e femrave kishin një aftësi bazë digjitale, përkundrejt 57 për qind dhe 54 për qind, që është mesatarja e Europës. Në rajon kryeson Mali i Zi 53 dhe 50 për qind, e ndjekur nga Serbia 36 dhe 32 për qind. Nuk ka të dhëna për Kosovën.

Sipas Eurostat, treguesi i aftësive dixhitale, DSI, mbulon pesë fusha: aftësitë në informacion dhe menaxhimin e të dhënave; aftësitë e komunikimit dhe bashkëpunimit; aftësitë për krijimin e përmbajtjes dixhitale; aftësitë e sigurisë; dhe aftësitë për zgjidhjen e problemeve. Këto pasqyrojnë pesë fushat e kompetencës të Kornizës së rishikuar të Kompetencës Dixhitale, DigComp 2.0. Për të pasur të paktën aftësi bazë dixhitale (të përftuara si kombinim i niveleve bazë dhe mbi bazë), individët duhet të dinë të kryejnë të paktën një aktivitet që lidhet me secilën nga këto fusha.

Në vitin 2023, 56 për qind e personave të moshës 16–74 vjeç në BE kishin të paktën aftësi bazë të përgjithshme dixhitale, 24 pikë përqindjeje më pak se objektivi për vitin 2030 i përcaktuar në Dekadën Dixhitale. Përqindjet më të larta të personave 16-74 vjeç që kishin të paktën aftësi bazë të përgjithshme dixhitale u regjistruan në Holandë 83 për qind dhe Finlandë 82 për qind, të ndjekura nga Irlanda 73 për qind, Danimarka 70 për qind dhe Çekia 69 për qind. Nga ana tjetër, nivelet më të ulëta u shënuan në Rumani 28 për qind dhe Bullgari 36 për qind. Në shumicën e vendeve të BE-së, pesha e personave me të paktën aftësi bazë dixhitale ishte më e lartë te burrat sesa te gratë, me Austrinë, Francën dhe Greqinë që regjistruan diferencat më të mëdha, përkatësisht 8, 7 dhe 6 pikë përqindjeje. Në 8 vende të BE-së, situata ishte e kundërt, me një përqindje më të lartë të grave me të paktën aftësi bazë dixhitale, ndërsa diferenca më e madhe u regjistrua në Lituani.

Sipas Eurostat, teknologjitë dixhitale janë përhapur në pothuajse të gjitha sferat e jetës së njerëzve. Ato transformojnë modelet e biznesit, vendet e punës dhe proceset e prodhimit, duke nxitur rritjen dhe inovacionin. Transformimi dixhital që po përparon me shpejtësi po nxjerr gjithnjë e më shumë në pah potencialin e tij për shoqërinë dhe ekonominë: duke mbështetur punësimin, shëndetësinë dhe arsimin, duke përmirësuar qëndrueshmërinë ekonomike të bizneseve dhe duke kontribuar në qëndrueshmëri.

Aksesi në internet i familjeve shqiptare ndër më të lartat në Europë

Ndonëse shqiptarët nuk kanë aftësi digjitale, familjet shqiptare renditen ndër vendet me aksesin më të lartë të internetit në Europë, me 99.27 për qind të familjeve që kanë akses në internet, sipas të dhënave që i përkasin vitit 2025, përkundrejt 94.74 për qind që është mesatarja e bashkimit Europian. Në rajon, akses pak më të lartë ka Kosova, me 99.35 për qind.

Sipas Eurostat, ndonëse të gjitha familjet në BE mbuloheshin nga teknologjitë e broadband-it, përdorimi i internetit nga familjet në BE mbeti nën 100 për qind. Në vitin 2024, 94 për qind e familjeve në BE kishin akses në internet në shtëpi. Përqindjet më të larta të familjeve me internet në shtëpi u regjistruan në Holandë dhe Luksemburg, të dyja me 99 për qind, të ndjekura nga Finlanda, Danimarka dhe Spanja, të gjitha me 97 për qind. Përqindjet më të ulëta të familjeve me akses në internet në shtëpi u regjistruan në Greqi me 87 për qind, Kroaci me 88 për qind dhe Lituani me 90 për qind.

Shqipëria renditet lart dhe në përqindjen e individëve që e kanë përdorur internetit për të ndërvepruar me autoritetet publike në 2024-n, me rreth 70%, përkundrejt 56 për qind që është mesatarja e Bashkimit Europian, për shkak të numrit të lartë të shërbimeve që merren online në vend.

Sipas Eurostat, në vitin 2024, 56 për qind e personave të moshës 16-74 vjeç në BE, gjatë 12 muajve para anketës mbi përdorimin e TIK-ut në familje dhe nga individët, kanë kontaktuar ose ndërvepruar nëpërmjet internetit me autoritetet publike ose shërbimet publike për qëllime personale. Normat më të larta të përdorimit të e-government, përfshirë faqet që lidhen me detyrimet e qytetarëve, si deklarimi i taksave apo njoftimi i ndryshimit të vendbanimit, të drejtat, si përfitimet sociale, dokumentet zyrtare, si karta e identitetit apo certifikata e lindjes, shërbimet publike të arsimit, si bibliotekat publike apo informacioni për regjistrimin në shkolla ose universitete, si dhe shërbimet publike shëndetësore, si ato të spitaleve publike, u regjistruan në Danimarkë 95 për qind, Finlandë 90 për qind dhe Holandë 86 për qind. Përdorimi më i ulët i e-government u regjistrua në Rumani 18 për qind dhe Bullgari 25 për qind.

Edhe kur vjen puna tek shëndetit, shqiptarët ndërveprojnë, sidomos për të aksesuar të dhënat personale për shëndetin online, me rreth 56% të individëve.

Sipas Eurostat, në vitin 2024, 28 për qind e qytetarëve të BE-së të moshës 16-74 vjeç raportuan se kishin aksesuar online të dhënat e tyre personale shëndetësore, 40 për qind kishin rezervuar një takim me një mjek përmes një faqeje interneti, ndërsa 58 për qind e qytetarëve të BE-së kishin kërkuar online informacion që lidhet me shëndetin. Dy nga këto përqindje ishin më të lartat në Finlandë, ku 74 për qind e qytetarëve kishin aksesuar online të dhënat e tyre shëndetësore dhe 64 për qind kishin rezervuar një takim me mjekun përmes internetit. Holanda kishte përqindjen më të lartë të personave që përdornin internetin për të kërkuar informacion mbi shëndetin, me 82 për qind.

Eurostat nuk ka informacion për përdorimin e teknologjisë së informacionit nga sipërmarrjet shqiptare. Në rajon, Mali i Zi ka përqindje të ngjashme përdorimit të të dhënave analitike nga kontraktorë të jashtëm mbi mesataren e Bashkimit Europian, 47 për qind nga meshkujt, përkundrejt 33 për qind të mesatares së BE-së dhe 37 për qind nga punonjësit e vet sa 28 për qind e mesatares së BE-së./Monitor/