Lëvizja për shkëputje të Albertës bëhet më e fortë: Trump është i vetmi që mund të na shpëtojë!

Në një kamping të qetë dhe një kafene buzë rrugës në Alberta, qindra kanadezë u mblodhën për të diskutuar idenë e krijimit të shtetit të tyre. Ishte 1 korrik dhe mbledhja dukej si një festë e Ditës së Kanadasë, me muzikë live, një panair dhe një barbeque. Por nuk kishte flamuj kanadezë askund.

Në vend të kësaj, njerëzit ishin të veshur me flamuj të Albertës, duke mbajtur pankarta “u kry”, dhe, kapele “Trump 2024” dhe MAGA. Mbledhja po mbahej në kafenenë Whistle Stop, e cila është bërë simbol i rezistencës ndaj masave pandemike dhe është quajtur “pika zero” nga ish-kryeministri i Albertës Jason Kenney për lëvizjen separatiste.

Ndërsa pjesa tjetër e Kanadasë feston ditëlindjen e saj, këta njerëz po mendojnë të largohen. Dikur të konsideruar si një grup i skajshëm, separatistët e Albertës tani janë në qendër të një prej debateve më të rëndësishme politike të vendit. Në tetor, votuesit në provincën e pasur me naftë dhe shumë konservatore do të vendosin nëse do të nisin një proces ligjor për t’u shkëputur nga Kanadaja.

Midis mbështetësve të pavarësisë është Sandy Moore, një gjyshe me katër nipa, e cila pranon se pikëpamjet e saj u ndikuan pjesërisht nga teoritë e konspiracionit online. Ajo thotë se iu bashkua lëvizjes për të mbrojtur nipërit e mbesat e saj nga elitat globale dhe plani i tyre i supozuar për një “rend të ri botëror”. Ajo nuk i beson kryeministrit kanadez Mark Carney, por i beson Donald Trump. “Vazhdova të mendoja: Trump është i vetmi që mund të na shpëtojë”, thotë ajo.

Trump si frymëzim

Moore nuk është e vetmja që beson në teoritë e konspiracionit, megjithëse jo të gjithë separatistët i ndajnë këto pikëpamje. Ekziston një histori e gjatë e bindjeve anti-federale në Ottawa, Alberta, por Trump dhe marrëdhënia gjithnjë e më e tensionuar midis Shteteve të Bashkuara dhe Kanadasë i kanë dhënë lëvizjes një vrull të ri.

Separatistët janë veçanërisht të pakënaqur me përplasjet e Carney me Trump dhe marrëdhënien që po përkeqësohet me fqinjin e tyre jugor. Disa besojnë se një presidencë e Trump mund ta bëjë më të lehtë pavarësinë e Albertës sepse Shtetet e Bashkuara do të ishin një blerës i gatshëm për naftën dhe gazin e saj.

Projekti i Prosperitetit të Albertës madje po përpiqet të sigurojë një kredi prej 500 miliardë dollarësh kanadezë nga qeveria amerikane për të financuar një “largim pa dhimbje” nga Kanadaja. Përfaqësuesit e grupit kanë udhëtuar në Washington tre herë, dhe bashkëthemeluesi Jeffrey Rath pretendon se janë takuar me zyrtarë “të nivelit shumë të lartë” të cilët ia kanë përcjellë informacionin e tyre Shtëpisë së Bardhë. Nuk është konfirmuar se me kë kanë folur.

Shumë separatistë gjithashtu ndiejnë një afinitet kulturor me Shtetet e Bashkuara. Ndërsa disa kundërshtojnë idenë e Presidentit Trump që Kanadaja të bëhet shteti i 51-të i SHBA-së, të tjerë nuk e hedhin poshtë atë. “Më pëlqen liria dhe taksat më të ulëta”, thotë Casey Phillips nga Edmontoni.

Ottawa po përpiqet të ndalojë separatizmin

Kryeministri Carney dhe qeveria e tij po përpiqen shumë t’i bindin banorët e Albertës se janë më mirë brenda Kanadasë. Carney dhe kryeministrja e Albertës, Danielle Smith, po shtyjnë përpara një marrëveshje të re për një tubacion eksporti nafte, duke shpresuar se lëshimet ekonomike mund të ulin ndjenjat separatiste.

Megjithatë, separatistët kanë arsye të besojnë se mund të gjejnë një aleat në Washington. Në janar, Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, e quajti Albertën një “partner natyror për Shtetet e Bashkuara” dhe lavdëroi burimet e saj të mëdha natyrore. Duke folur për lëvizjen separatiste, ai tha: “Njerëzit duan sovranitet. Ata duan atë që kanë Shtetet e Bashkuara”.

Departamenti i Shtetit ishte më i kujdesshëm. Zëdhënësi i tij tha se zyrtarët amerikanë takohen rregullisht me përfaqësues të ndryshëm, por theksoi se votimi është një çështje që duhet ta vendosin banorët e Albertës.

Pakënaqësia ka vazhduar për dekada të tëra

Bllokimi i Albertës me Otawwën nuk filloi me Trumpin ose Carneyn. Pakënaqësia shkon prapa brezave dhe bazohet në bindjen se qeveria federale injoron, shfrytëzon ose thjesht nuk e kupton provincën.

Separatistët janë veçanërisht kritikë ndaj ndërhyrjes federale dhe politikave të energjisë së pastër, të cilat ata pretendojnë se e kanë bërë jetën më të shtrenjtë dhe kanë kërcënuar ekonominë e provincës. Një nga momentet e rëndësishme ishte në vitin 2021, kur Presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Joe Biden, anuloi projektin e tubacionit Keystone XL në ditën e tij të parë në detyrë. Sipas mendimit të tyre, shumë banorë të Albertës e kritikuan qeverinë e Justin Trudeau në atë kohë për mosveprimin e mjaftueshëm për të luftuar vendimin.

Rrënjët e lëvizjes moderne separatiste kthehen në vitet 1980, kur qeveria e Pierre Elliott Trudeau prezantoi Programin Kombëtar të Energjisë. Ai rriti taksat mbi kompanitë e naftës dhe eksportet e naftës, dhe shumica e të ardhurave u ridrejtua nga Alberta në Ottawa. Programi u shfuqizua pas pesë vitesh, por pasojat politike mbetën për dekada.

Frustrimit i shtohet edhe sistemi kanadez i barazimit fiskal, i cili rishpërndan të ardhurat tatimore në provincat më të varfra. Alberta është një nga më të pasurat dhe nuk ka marrë kurrë pagesa të tilla, duke bërë që disa të mendojnë se po financojnë pjesën tjetër të vendit dhe po marrin shumë pak në këmbim.

Frika nga pjesëmarrja e ulët

Carney është i vetëdijshëm se sa serioze është situata. Ndërsa e paralajmëron Albertën të mos ndjekë versionin e vet të Brexit-it, ai po përpiqet t’i adresojë kundërshtimet e saj ekonomike. Ai ua paraqiti marrëveshjen për tubacionin e ri të naftës përfaqësuesve të tij jo vetëm si një projekt ekonomik, por edhe si një veprim të rëndësishëm për ruajtjen e vendit.

Sondazhet tregojnë se rreth 30 për qind e banorëve të Albertës duan pavarësi. Problemi për federalistët është mundësia që votuesit e tyre të mos shkojnë në votime sepse presin fitoren paraprakisht, ndërsa baza separatiste është shumë e motivuar.

“Ne të gjithë mund të mendojmë se më e keqja nuk do të ndodhë. Por sinqerisht, nëse njerëzit nuk shkojnë në votime më 19 tetor, mund ta humbasim këtë referendum”, paralajmëroi ministrja federale Eleanor Olszewski.

Separatizmi bashkon rryma të ndryshme të së djathtës

Në tubimet separatiste, ankesat ekonomike të hershme, mosbesimi ndaj qeverisë federale, entuziazmi për Donald Trump dhe teoritë e konspiracionit përzihen. Jashtë kafenesë Whistle Stop, mund të dëgjoni pretendime se Carney nuk u zgjodh në mënyrë demokratike ose se pandemia u organizua nga elita globale. Disa aq shumë e mbështesin Presidentin Trump saqë madje i justifikojnë tarifat e tij mbi mallrat kanadeze.

Lëvizjet populiste kanë ndryshuar peizazhin politik të shumë vendeve perëndimore gjatë dekadës së fundit, nga Brexit deri te ngritja e Donald Trump, dhe disa nga këto trende tani po konvergojnë në Alberta. Separatizmi është bërë një qëllim i përbashkët i pjesëve të ndryshme të së djathtës.

Ndërsa kundërshtarët e të djathtës, si ish-kryeministri i Albertës, Jason Kenney, e luftojnë në mënyrë të çuditshme këtë lëvizje, pa një ide të qartë, siç bënë sot çdo komunist në botë:

“Kjo është ombrella e përsosur për çdo obsesion, paranojë dhe ankth në të djathtë!”