Moska strehon liderin e një grupi serb të dyshuar për incidente në Paris dhe Berlin
Udhëheqësi i një grupi nga Serbia, i cili, me urdhër të inteligjencës ruse, shkaktoi trazira në Francë dhe Gjermani, fshihet në Rusi.
Pas muajsh hetimesh, RFE e gjeti Momçilo Gajiçin në Moskë.
Në janar të këtij viti, ai ishte në Kishën e Shën Pjetrit dhe Palit në kryeqytetin rus.
Kjo kishë është zyra përfaqësuese e Kishës Ortodokse Serbe në Rusi dhe Gajiç – në bazë të fotografive – duket se ka një pozicion qendror në ceremonitë kishtare.
Drejtësia serbe dyshon se Gajiç ishte një nga organizatorët e një sërë aksionesh raciste, të drejtuara ndaj komuniteteve hebraike dhe myslimane në Paris dhe Berlin, gjatë pranverës dhe verës së vitit 2025.
Ai arriti t’i shpëtojë policisë franceze dhe asaj serbe dhe nuk ishte në mesin e 11 anëtarëve të grupit që u arrestuan në Serbi, në fund të shtatorit të atij viti.
Sipas vendimit të Gjykatës së Lartë në Smederevë, në të cilin Radio Evropa e Lirë kishte qasje, Gajiq udhëhiqte një grup nga Serbia që shkaktonte trazira me urdhër të shërbimit inteligjent rus.
Tre anëtarë të grupit e pranuan fajësinë dhe, në dhjetor të vitit 2025, ata u dënuan nga Gjykata në Smederevë për spiunazh dhe nxitje të diskriminimit racor.
Njëri nga të dënuarit e përshkruan Gajiqin si organizator të trazirave, “të lidhur ngushtë me shërbimin rus”, tregojnë dokumentet gjyqësore të para nga REL-i.
Policia nuk iu përgjigj pyetjes së REL-it nëse ndaj tij është lëshuar ndonjë fletarrestim.
Gajiq, 30 vjeç, deri më tani nuk është dënuar, ka vendbanim të regjistruar në Novi Sad dhe njihet edhe me nofkën “Kallugjer”.
Ai nuk iu përgjigj thirrjeve dhe kërkesave të REL-it për komente.
Çfarë dihet për udhëheqësin e grupit nga Serbia?
Informacionet e para për rolin e Gajiqit në incidentet në Paris dhe Berlin dolën në fund të shtatorit 2025, kur Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë njoftoi se në një aksion të madh të policisë dhe Agjencisë së Inteligjencës dhe Sigurisë, u arrestuan 11 persona, nën dyshimet për spiunazh, diskriminim racor dhe forma të tjera diskriminimi.
“Ekzistojnë dyshime të bazuara se M.G., i cili ndodhet në arrati, duke vepruar sipas udhëzimeve të një shërbimi të huaj inteligjent, në territorin e Republikës së Serbisë ka organizuar dhe trajnuar një grup prej 14 shtetasish serbë, me qëllim që, mbi bazën e dallimeve në racë, ngjyrë lëkure, përkatësi fetare, kombësi dhe origjinë etnike, të shkelin të drejtat themelore të njeriut në territorin e Francës dhe të Gjermanisë”, njoftoi MPB-ja serbe më 29 shtator.
Grupi kreu disa akte vandalizmi, duke përfshirë derdhjen e ngjyrës së gjelbër mbi Muzeun e Holokaustit dhe tri sinagoga në Paris, si dhe lënien e kokave të derrave përpara nëntë xhamive në atë qytet.
Në Berlin, ndërkaq, vendosi skelete plastike pranë një kompleksi memorial kushtuar hebrenjve të vrarë.
Për Gajiçin nuk dihet nëse është në kërkim.
Zyra e Prokurorit në Francë dhe Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë nuk iu përgjigjën pyetjes së Radios Evropa e Lirë në lidhje me urdhrin e mundshëm për arrestim.
Zyra e Prokurorit të Lartë në Smederevë deklaroi shkurtimisht se ende është duke e shqyrtuar rastin.
“Rasti është ende në fazën e hetimit, në të cilën po ndërmerren veprime të ndryshme procedurale, të cilat përfshijnë, ndër të tjera, masa për të siguruar praninë e të pandehurve, si dhe veprime provuese, me qëllim përcaktimin e të gjitha fakteve relevante”, tha Zyra e Prokurorit të Smederevës për RFE.
Ajo shtoi se “në interes të zhvillimit të qetë të procedurave”, nuk mund të japë më shumë informacione.
Çfarë bën Gajiç në Moskë?
Për Gajiçin nuk ka shumë të dhëna të disponueshme publikisht.
Gjatë hulumtimeve online, RFE gjeti kontaktet e tij bazuar në një profil të vjetër në Linkedin.
Numri i telefonit, i lidhur me aplikacionin Telegram, ka një një fotografi profili që e tregon Gajiqin duke bërë një telefonatë.
Vendi ku është fotografuar, RFE zbuloi se gjendet në Moskë, ku Gajiç shihet i ulur pranë hyrjes së njërës prej qendrave më të vjetra tregtare, “GUM”, të kthyer nga Sheshi i Kuq.
Fotografia e dytë që gjeti RFE, e tregon atë në Kishën e Shën Pjetrit dhe Palit në Moskë, e cila është përfaqësi e Kishës Ortodokse Serbe në Rusi.
Fotografitë u publikuan në faqen e Kishës Ortodokse Serbe më 27 janar 2026, si dhe nga peshkopi Stefan Dragan Shariç.
Atë ditë u mbajt një liturgji me rastin e festës fetare të Shën Savës, që është edhe festë e kësaj kishe në Moskë.
Gajiç, gjatë ritualit të thyerjes së kulaçit – pjesë e traditës së Kishës Ortodokse Serbe – kishte një nga pozicionet qendrore.
Në tekstin shoqërus thuhej se Gajiq është “nga Moska”.
Kisha Ortodokse Serbe nuk iu përgjigj pyetjes së RFE për komente.
Çfarë zbulojnë dosjet e gjykatës?
Pas kthimit në Serbi, pas incidenteve në Paris dhe Berlin, 11 anëtarë të grupit u arrestuan dhe u lanë në paraburgim më 1 tetor 2025.
Tre anëtarë të grupit pranuan fajësinë dhe u dënuan me gjashtë muaj deri në një vit e gjysmë arrest shtëpiak nga Gjykata e Lartë në Smederevë, në fund të dhjetorit.
Anëtarët e mbetur të grupit janë ende nën hetime.
Pas disa deklaratave në polici, Aleksandar Saviç, Filip Petroviç dhe Nemanja Çevap pranuan fajësinë.
Ata u dënuan me gjashtë muaj deri në një vit e gjysmë arrest shtëpiak nga Gjykata e Lartë në Smederevë në fund të dhjetorit.
Ata nuk iu përgjigjën kërkesave të RFE për komente në këtë temë.
REL-i kishte qasje në dosjet e rastit, të cilat përfshijnë deklarata nga të pandehurit.
Të tre anëtarët e grupit që pranuan fajësinë, kryesisht mohuan se ishin “plotësisht të vetëdijshëm” për qëllimin e incidenteve.
Aleksandar Saviç deklaroi se e njihte Momçilo Gajiçin, sepse ai punonte si kamerier në një restorant në Beograd, që Gajiç dyshohet se e drejtonte në një kohë.
Gjatë deklaratës e tij, ai tha se ata u takuan në fund të prillit 2025, kur Gajiç i dha para për të paguar pjesëmarrësit në grup.
Saviq dëshmoi se ai pagoi për bileta avioni, makina me qira dhe siguroi para për organizimin e ngjarjeve, të cilat Gajiç ia pagoi paraprakisht ose ia rimbursoi më vonë.
Siç mund të shihet nga dosjet e gjykatës, anëtarët e grupit morën nga 500 deri në 1.500 euro për “ngjarje” dhe gjithçka u zhvillua sipas udhëzimeve të Gajiçit.
“E di që nofka e Momçilos është ‘Kallugjer’ dhe se është i lidhur ngushtë me shërbimin rus. Nuk e di nëse bëhet fjalë për shërbimin inteligjent të Federatës Ruse, por kam kuptuar se qëllimi i tij është destabilizimi i situatës politike në Evropë”, tha në dëshminë e tij Filip Petroviç, i cili e ka pranuar fajësinë.
Si organizator i dytë i grupit, në dosje përmendet një person i paidentifikuar, por me nofkën “Hanter”.
Sipas dokumenteve gjyqësore, asnjë nga anëtarët e grupit nuk e ka parë këtë person.
Aleksandar Saviç ka deklaruar se me të ka komunikuar vetëm përmes audio-lidhjes.
Ai ka thënë, gjithashtu, se lidhja është ndërprerë që në kontaktin e parë – çka “Hanter”, sipas fjalëve të Saviqit, e ka komentuar duke thënë: “shpesh ndërpriten lidhjet kur jemi në vijën e parë të frontit”.
“Sipas mendimit tim, ‘Hanter’ është në fushën e betejës në Ukrainë. Nuk ia kam parë kurrë fytyrën. Supozoj se ai dhe ‘Kallugjer’ janë miqtë më të mirë, bashkëpunëtorë”, tha Saviç në deklaratën e tij, kur pranoi fajësinë.
Ai shtoi se “Hanter” sigurisht që “ka lidhje me shërbimin rus” dhe se “asgjë nuk mund të bëhet pa të”.
Kush është ‘Hanter’?
“Supozimi im është se ‘Hanter’ është kreu i këtij shërbimi dhe i organizimit të këtyre aktiviteteve në Paris dhe Berlin, por nuk e di me siguri. Sipas vlerësimit tim, “Kallugjer” është poshtë “Hanter”-it në atë organizatë”, deklaroi gjithashtu Saviq.
Radio Evropa e Lirë nuk ka mundur të konfirmojë në mënyrë të pavarur se personi me nofkën “Hanter” është në mesin e vullnetarëve serbë që luftojnë në Ukrainë, në anën e Rusisë.
Asnjë nga të dyshuarit nuk e dha emrin e tij të vërtetë. Ata e quajnë “Hanter” edhe për faktin se ky ishte emri i llogarisë së tij në aplikacionin Zangi.
Grupi e përdori këtë aplikacion mesazhesh online për të komunikuar gjatë veprimeve të veta.
Aplikacioni u zhvillua nga kompania me seli në Kaliforni “Secret Phone Inc.” dhe, siç thuhet në përshkrim, përdoret kryesisht për komunikim privat dhe të sigurt, për shkëmbimin e mesazheve të koduara me tekst dhe thirrjeve zanore dhe me video. Instalohet pa u lidhur me ndonjë numër telefoni dhe nuk i ruan të dhënat e përdoruesit.
Llogaria e përdoruesit Gajiç në aplikacion, sipas dëshmive të anëtarëve të dënuar të grupit, ishte me emrin “Kallugjer” dhe “Gjuzepe”.
Ndryshe, përveç tre personave që pranuan fajësinë, procedura janë duke u zhvilluar edhe kundër tetë personave të tjerë që u arrestuan në shtator të vitit 2025.
Gjithashtu, të dyshuar për spiunazh dhe diskriminim racor janë: Aleksandar Blekiç, Nikola Stanojeviç, Nikola Zhikiç, Sara Paunoviç, Gjorgje Pavloviç, Nikola Deliç dhe Aleksandar Milenkoviç.
Shumica e anëtarëve të grupit banonin në Velika Plana, një qytet me rreth 15 mijë banorë në Serbinë qendrore, rreth 90 kilometra larg Beogradit.
Pas incidenteve në Paris, policia franceze njoftoi në fillim të qershorit 2025 se kishte arrestuar tre persona me shtetësi serbe në qytetin Juan-les-Pins në Alpes-Maritimes, ndërsa po përpiqeshin të arratiseshin.
Pas shqyrtimit të dosjeve gjyqësore, RFE përcaktoi se këta persona ishin: Bogdan Gjinoviç, Petar Gjinoviç dhe Dalibor Milenkoviç, të cilët janë ende në paraburgim në Francë. Zyra e Prokurorit në Paris nuk iu përgjigj pyetjeve të RFE në lidhje me statusin e këtij procesi./RFE/
