Shqipëria dhe Kosova, mes 10 vendeve më të varfra në Europë

Platforma World Atlas ka publikuar 10 vendet më të varfëra në Europë. Kjo faqe përdorë bazën e të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar. Sipas të dhënave për vitin 2025, Kosova është renditur si vendi i dytë më i varfër në Europë, pas Moldavisë , Shqipëria në vendin e shtatë.

Renditja e Kosovës si vendi i dytë më i varfër në Europë, sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar të publikuara nga World Atlas, ka nxitur reagime të shumta nga përfaqësues të bizneseve, ekonomistë dhe partitë opozitare.

Raporti e vendos Kosovën menjëherë pas Moldavisë për GDP për kokë banori sipas fuqisë blerëse, ndërsa kritikat janë fokusuar te varësia nga remitencat, rritja e çmimeve, papunësia dhe mungesa e prodhimit vendor.

Sipas raportit, Kosova ka GDP për kokë banori rreth 20,400 dollarë, ndërsa ekonomia vazhdon të mbështetet kryesisht në shërbime, ndërtimtari, tregti dhe remitanca nga diaspora.

Sipas vlerësimeve, paratë që dërgojnë kosovarët që jetojnë jashtë vendit përbëjnë rreth 15 për qind të GDP-së së vendit, një nga nivelet më të larta në Europë.

“Kosova shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008 dhe mbetet shteti më i ri në Evropë. Ekonomia e saj është e vogël dhe e orientuar kryesisht nga shërbimet, ku ndërtimtaria, tregtia dhe remitencat përbëjnë pjesën më të madhe të aktivitetit ekonomik.

Remitencat nga diaspora kosovare, e përqendruar kryesisht në Gjermani, Zvicër dhe Austri arrijnë rreth 15 për qind të GDP-së, një nga nivelet më të larta në botë. Rritja reale ekonomike ka qenë mesatarisht rreth 4 për qind gjatë pesë viteve të fundit, por papunësia tek të rinjtë mbetet afër 30 për qind dhe një pjesë e madhe e tyre nuk janë as në punë dhe as në arsim apo trajnim”.

10 vendet më të varfëra në Europë:

• Moldavia — rreth 19,700 dollarë,
• Kosova — rreth 20,400 $,
• Ukraina — rreth 21,000 $,
• Bosnja dhe Hercegovina — rreth 22,800 $,
• Maqedonia e Veriut — rreth 24,300 $,
• Bjellorusia — rreth 25,500 $,
• Shqipëria  — rreth 25,600 $,
• Serbia — rreth 28,500 $,
• Mali i Zi — rreth 31,000 $ dhe.
• Bullgaria — rreth 36,000 $.

Pas publikimit të raportit, kryetari i Aleancës Kosovare të Bizneseve, Agim Shahini, reagoi ashpër duke e quajtur situatën shqetësim kombëtar dhe dështim institucional.

“Aleanca Kosovare e Bizneseve e konsideron shqetësim kombëtar dhe dështim institucional faktin që Kosova renditet si shteti i dytë më i varfër në Europë. Ky raport është pasqyra më e qartë e degradimit ekonomik që po i ndodh Kosovës ndër vite”, deklaroi Shahini.

Ai tha se bizneset po përballen me kosto të larta të energjisë, mungesë të mbështetjes shtetërore dhe pasiguri ekonomike, derisa shtoi se Kosova “po vazhdon të mbijetojë nga diaspora, importi dhe konsumi”.

“Është turp ekonomik dhe institucional që Kosova sot renditet pas shumicës së vendeve të rajonit, ndërsa qytetarët po largohen masivisht nga vendi për shkak të mungesës së perspektivës ekonomike”.

Reagime pati edhe nga opozita. Zyrtarja e LDK-së, Hykmete Bajrami, tha se raporti i FMN-së përputhet me gjendjen reale ekonomike në vend.

“Derisa Kurti qe gjashtë vjet e ka gojën plot propagandë për ‘zhvillim e lulëzim ekonomik’, vendi ynë po përballet me varfëri të thellë. Këtë nuk e thotë vetëm WorldAtlas, por edhe institucionet ndërkombëtare si Banka Botërore dhe FMN-ja”, deklaroi Bajrami.

Ajo shtoi se rritja e çmimeve po e rëndon jetën e qytetarëve dhe se pagat kanë humbur vlerë për shkak të inflacionit.

“Jeta për shumë qytetarë është bërë e papërballueshme, sepse pagat e tyre, me këto çmime, kanë humbur vlerë, andaj qytetarët janë të zhytur në kredi”, tha ajo.

Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, ka reaguar pas raportimeve të fundit për mirëqenien dhe zhvillimin ekonomik në Evropë, duke ngritur shqetësimin për gjendjen sociale dhe ekonomike në vend.

Hamza ka deklaruar se Kosova është renditur ndër dy vendet më të varfra në Evropë, me vetëm Ukrainën, e cila ndodhet në gjendje lufte, para saj.

“Kosova u rendit ndër dy vendet më të varfra në Europë, me vetëm Ukrainën, e cila është në gjendje lufte, para nesh. Një lajm që duhet të na shqetësojë të gjithëve, sepse tregon qartë kah po rrëshqet vendi ynë”.

Sipas tij, kjo gjendje po reflektohet drejtpërdrejt në jetën e përditshme të qytetarëve dhe familjeve kosovare, të cilat po përballen me vështirësi ekonomike, rritje çmimesh dhe mungesë perspektive për të ardhmen.

Ai ka kritikuar qeverisjen e viteve të fundit, duke thënë se fokusi i pushtetit ka qenë në përçarje dhe propagandë, në vend të zhvillimit dhe mirëqenies së qytetarëve.

“Viteve të fundit, energjia e pushtetit është harxhuar në përçarje, propagandë dhe konflikte të pafundme politike, ndërkohë që qytetarët kanë mbetur të vetmuar përballë çmimeve të larta, pasigurisë dhe mungesës së perspektivës”.

Edhe Burim Ramadani nga AAK reagoi pas raportit duke deklaruar se “Kosova është në garë me Moldavinë për keq”.

“Propaganda nuk e rrit pagën, nuk e ul çmimin e rrymës, nuk hap vende të reja të punës dhe nuk hap fabrika. Këto përmirësohen kur ka investime, biznes aktiv, prodhim dhe eksport”, shkroi ai.

Ndërkohë, ekonomisti Arben Mustafa, e lidhi renditjen me, siç tha ai, “krizat politike dhe mungesën e rezultateve reale në ekonomi”.

“Kjo nuk është rastësi. Është pasojë e keqqeverisjes së Vetëvendosjes, që për vite me radhë i solli Kosovës vetëm kriza politike, propagandë dhe mashtrim. Asnjë rezultat real në ekonomi”.

Në anën tjetër, kryeministri Albin Kurti ka deklaruar së fundmi në Londër se qeveria e tij ka arritur “rritje ekonomike mesatare prej 6 për qind për pesë vite”.

Lidhur më këtë ka folur edhe ministri në detyrë i Financave Hekuran Murati, duke thënë se në qeverisjet e kaluara Kosova ka qenë e fundit, duke shtuar se Kosova tash ka shënuar ngritje.

“Po të ishte gazetaria si duhej do ta kishte shpërfaq gjithë trendin si ka qenë, pra Kosova ka qenë e fundit kur ne kemi marrë qeverisjen dhe tash kemi ngritje më lartë në atë tabelën e rangimit. Në fakt nëse shihet viteve të kaluara, pra deri në vitin 2019 diferenca e Kosovës me vendet e tjera ka shku duke u rrit, pra vendet tjera i kanë ik Kosovës, kurse tash lëre që e kemi ngushtu diferencën por edhe e kemi kalu një shtet dhe presim që shumë shpejtë ky trend të vazhdojë dhe nëse vazhdon ky trend dhe qeverisja e mirë t’i kalojmë edhe shtetet e tjera”, ka thënë Murati.

Megjithatë, FMN-ja ka paralajmëruar se rritja ekonomike pritet të ngadalësohet në 3.3 për qind gjatë vitit 2026, ndërsa inflacioni ka vazhduar rritjen. Sipas ASK-së, inflacioni arriti në 7.5 për qind në prill 2026, ndërsa energjia elektrike u shtrenjtua për 17.4 për qind.

Në listën e FMN-së për vitin 2025, Moldavia renditet si vendi më i varfër në Evropë me rreth 19,700 dollarë GDP për kokë banori, ndërsa Kosova vjen e dyta me rreth 20,400 dollarë. Pas saj renditen Ukraina me rreth 21,000 dollarë, Bosnja dhe Hercegovina me 22,800 dollarë dhe Maqedonia e Veriut me rreth 24,300 dollarë.

Raporti tregon se, ndonëse ekonomia e Kosovës ka shënuar rritje në vitet e fundit, vendi vazhdon të mbetet ndër ekonomitë më të dobëta në Europë për nga standardi ekonomik dhe fuqia reale blerëse e qytetarëve./Monitor/