Alarm për aktivitetin rus në Ballkan, Shqipëria i bënë thirrje NATO-s për ndihmë

Shqipëria dhe Mali i Zi po i kërkojnë NATO-s të dërgojë ekipe ekspertësh për t’i ndihmuar në luftimin e dezinformimit rus dhe kërcënimeve hibride. Ministrat e mbrojtjes të të dy vendeve po paralajmërojnë për fushata gjithnjë e më intensive në mediat sociale që, sipas tyre, po përpiqen të destabilizojnë Ballkanin Perëndimor, raporton revista e Brukselit Politico.

Ministri shqiptar i Mbrojtjes, Ermal Nufi dhe homologu i tij malazez, Dragan Krapoviç, në bisedime të ndara, i bënë thirrje NATO-s të rrisë ndihmën për vendet e tyre, veçanërisht përpara zgjedhjeve me të cilat përballen vitin e ardhshëm.

Frikë nga ndikimi rus në zgjedhje

Mali i Zi do të mbajë zgjedhje parlamentare në verën e vitit 2027, ndërsa Shqipëria do të mbajë zgjedhje lokale në maj. Të dy vendet po përpiqen njëkohësisht të përshpejtojnë pranimin e tyre në Bashkimin Evropian. Mali i Zi dëshiron të bëhet anëtar deri në vitin 2028, dhe Shqipëria deri në fund të dekadës.

Ministri shqiptar Nufi paralajmëroi se gjatë vitit të kaluar, fushatat online që nxisin urrejtje, zemërim dhe përçarje sociale janë bërë më të shpeshta. Ai bëri thirrje për një rol më aktiv për NATO-n në njohjen e aktiviteteve të tilla dhe krijimin e protokolleve të përbashkëta dhe ekipeve të reagimit të shpejtë.

“Rusia po kryen vazhdimisht fushata informuese që synojnë dobësitë e shoqërive malazeze dhe të tjera në Ballkanin Perëndimor”, tha Krapoviç duke e pranuar se vendi i tij nuk ka kapacitete të zhvilluara mjaftueshëm për t’u përballur me kërcënimet moderne të sigurisë.

“Është e qartë se kapacitetet tona në aspektin e modernizimit të pajisjeve, burimeve njerëzore, kapaciteteve administrative dhe komunikimit strategjik nuk janë zhvilluar mjaftueshëm”, tha ai duke bërë thirrje për vizita më të shpeshta nga zyrtarë të lartë të NATO-s në Mal të Zi, të cilat, sipas tij, do të dërgonin një mesazh të qartë për rëndësinë e vendit për Aleancën.

Shqipëria akuzon Rusinë dhe Iranin për nxitje të protestave

Çështja e ndikimit të huaj është veçanërisht e ndjeshme në Shqipëri, ku protestat kundër korrupsionit kanë vazhduar që nga maji.

Kryeministri shqiptar Edi Rama ka akuzuar Rusinë dhe Iranin për nxitjen e tyre, por pretendimet kanë tërhequr kritika.

Blerjana Bino, bashkëthemeluese e institutit kërkimor SCiDEV me seli në Tiranë, paralajmëroi se nuk ka prova që mbështesin akuzat e Ramës. Ajo beson se autoritetet rrezikojnë të diskreditojnë pakënaqësinë legjitime publike me pretendime të tilla.

Rusia dhe Irani kanë mohuar çdo lidhje me protestat.

Bino paralajmëron, megjithatë, se ekzistojnë fushata ruse të dezinformimit, veçanërisht ato që nxisin kundërshtimin ndaj anëtarësimit në BE dhe NATO dhe shfrytëzojnë përçarjet sociale dhe kulturore.

Në Mal të Zi, vetëm 52% e qytetarëve mbështesin NATO-n

Sipas shkencëtarit politik Ljubomir Filipović të Universitetit Shtetëror të Arizonës, operacionet ruse të informacionit në Mal të Zi po kërkojnë të forcojnë mbështetjen për grupet politike simpatizante ndaj Serbisë dhe Rusisë. Ai gjithashtu pretendon se Moska po përdor rrjete të lidhura me Kishën Ortodokse Serbe për të zgjeruar ndikimin e saj.

Muajin e kaluar, policia malazeze arrestoi blogerin e njohur ushtarak pro-rus, Mihail Zvinčuk, nën dyshimin për aktivitete që lidhen me përhapjen e ndikimit rus.

Të dhënat e NATO-s tregojnë gjithashtu ndryshime të mëdha në qëndrimin e qytetarëve të të dy vendeve ndaj Aleancës.

Sipas një ankete të kryer këtë pranverë, 95 për qind e të anketuarve në Shqipëri mbështesin qëndrimin e vendit të tyre në NATO, ndërsa në Mal të Zi 52 për qind e mbështesin atë, më e ulëta midis të gjithë anëtarëve të Aleancës.

NATO tashmë ka dërguar ekipe speciale në Ballkan

Në vitin 2018, NATO ra dakord të krijojë ekipe speciale për t’iu përgjigjur kërcënimeve hibride, të cilat përfshijnë fushata dezinformimi, sulme kibernetike dhe përpjekje për destabilizim politik.

Ish-ndihmës sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Antonio Missiroli, shpjegoi se ekipe të tilla zakonisht përbëhen nga një duzinë ekspertësh nga shtete të ndryshme anëtare. Detyra e tyre është të ndihmojnë në identifikimin dhe monitorimin e kërcënimeve dhe të koordinojnë përgjigjet.

Aleanca dërgoi tashmë një ekip të tillë në Mal të Zi në vitin 2019 dhe në Shqipëri në vitin 2022, pas një sulmi të madh kibernetik iranian që paralizoi pjesë të shërbimeve dixhitale shtetërore. Lituania mori ndihmë të ngjashme në vitin 2021.

Si rregull, kërkohet pëlqimi i anëtarëve të NATO-s për vendosjen e re të ekipeve. Tre diplomatë nga Aleanca thanë për “Politico” se aleatët janë të hapur për të shqyrtuar kërkesën, por paralajmëruan se Shqipëria nuk duhet ta përdorë një ndihmë të tillë për përballje të brendshme politike.

NATO tha se Aleanca mund të ofrojë ndihmë shtesë kur kërkohet.

“Aleatët kanë rritur përgatitjet për të penguar dhe mbrojtur kundër aktiviteteve destabilizuese, duke përfshirë forcimin e mbrojtjes kibernetike”, tha një përfaqësues i NATO-s.