Kostoja e shëndetit, 8% e shqiptarëve nuk përballojnë ekzaminimet

Shqipëria është ndër vendet europiane ku kostoja pengon më shumë qytetarët të marrin kujdesin shëndetësor që u nevojitet. Në vitin 2024, 8 për qind e popullsisë 16 vjeç e lart raportoi se nuk kishte kryer një ekzaminim mjekësor të nevojshëm, sepse ishte shumë i shtrenjtë.

Nga të dhënat më të fundit të disponueshme të Eurostat, vetëm Greqia ka një nivel më të lartë, me 8.8 për qind në vitin 2025. Mesatarja e Bashkimit Europian për vitin 2025 ishte vetëm 1 për qind.

Pas Greqisë dhe Shqipërisë, diferenca është e madhe. Në vitin 2025, pamundësia për të përballuar financiarisht ekzaminimin prekte 2.5 për qind të popullsisë në Letoni, 2 për qind në Rumani, 1.9 për qind në Francë dhe 1.6 për qind në Itali.

Kostoja mbetet pengesa kryesore në Shqipëri

Në Shqipëri, në vitin 2024, përveç 8 për qind që nuk e përballonin koston, 1.5 për qind deklaruan se nuk kishin marrë ekzaminimin për shkak të listës së pritjes dhe 0.2 për qind për shkak se shërbimi ndodhej shumë larg. Të tria së bashku përbënin 9.8 për qind të popullsisë.

Për krahasim, në BE në vitin 2025 vetëm 1 për qind e popullsisë raportoi koston si pengesë. Listat e pritjes përbënin një arsye për 1.2% të popullsisë së BE-së dhe largësia nga shërbimi për 0.1 për qind. Të marra së bashku, këto tri pengesa prekën 2.4 për qind të popullsisë së BE-së.

Nga mungesa e kohës te frika nga mjeku

Të dhënat e detajuara të Eurostat tregojnë se pengesat për marrjen e kujdesit në Shqipëri nuk kufizohen vetëm te sistemi shëndetësor.

Në vitin 2024, 2 për qind e popullsisë 16 vjeç e lart deklaroi se nuk e kishte kryer ekzaminimin sepse kishte preferuar të priste për të parë nëse problemi do të përmirësohej vetë. Kjo ishte arsyeja e dytë më e shpeshtë pas kostos, nëse merren veçmas të gjitha arsyet e deklaruara.

Mungesa e kohës ishte gjithashtu një pengesë e rëndësishme. Rreth 1.8 për qind e popullsisë deklaroi se nuk kishte pasur kohë për të kryer ekzaminimin, nga 1.6 për qind në 2023 dhe 1.5 për qind në 2022.

Një pjesë më e vogël e qytetarëve, 0.2 për qind, deklaroi si arsye frikën nga mjeku, spitali, ekzaminimi ose trajtimi, ndërsa 0.1 për qind raportoi se nuk njihte një mjek ose specialist të mirë. Një tjetër 1 për qind përmendi arsye të tjera.

Kur merren parasysh të gjitha arsyet e raportuara nga Eurostat, jo vetëm kostoja, largësia dhe pritja, 85.1 për qind e shqiptarëve deklaruan në vitin 2024 se nuk kishin pasur nevoja të paplotësuara për ekzaminim mjekësor dhe 14.9 për qind kishin raportuar një nevojë të paplotësuar për të paktën një nga arsyet e përfshira në anketë.

Shqipëria shumë mbi rajonin për pengesën financiare

Edhe në raport me Ballkanin Perëndimor, Shqipëria ka nivelin më të lartë të mosmarrjes së ekzaminimeve për shkak të kostos.

Në Serbi, ku ka tashmë të dhëna për vitin 2025, vetëm 1.1 për qind e popullsisë raportoi se ekzaminimi ishte shumë i shtrenjtë. Për Maqedoninë e Veriut, vlera e fundit e disponueshme është 1.2 për qind në vitin 2024, ndërsa për Malin e Zi 0.3 për qind në të njëjtin vit.

Për Bosnje Hercegovinën, e dhëna e fundit është 0.4 për qind dhe i përket vitit 2023, ndërsa për Kosovën nuk ka të dhëna në serinë e përdorur.

Shpenzimet e ulëta dhe pagesat e larta nga xhepi

Niveli i lartë i mosmarrjes së ekzaminimeve për shkak të kostos përkon me konsum të ulët të për shëndetësinë në Shqipëri dhe me një barrë financiare shumë më të lartë që bie drejtpërdrejt mbi familjet.

Të dhëna të tjera të Eurostat bënë të ditur se konsumi individual për shëndetësinë në Shqipëri ishte 662 euro për banor në vitin 2025, kundrejt 3.675 eurove mesatarisht në BE. Edhe pasi eliminohet efekti i diferencave të çmimeve, konsumi real i mallrave dhe shërbimeve shëndetësore në Shqipëri ishte vetëm rreth 40 për qind e mesatares europiane.

Sipas Bankës Botërore, Në vitin 2023, 48.27 për qind e shpenzimeve korrente për shëndetësinë në Shqipëri paguheshin drejtpërdrejt nga familjet, niveli më i lartë në Europë. Në BE, pagesat nga xhepi përbënin mesatarisht vetëm 14.9 për qind të shpenzimeve shëndetësore.

Burimet publike vendase financonin rreth 49.6 për qind të shpenzimeve korrente për shëndetësinë në Shqipëri, ndërsa në BE skemat e detyrueshme të sigurimit dhe skemat qeveritare mbulonin së bashku 80.6 për qind të faturës.

Metodologjia
Të dhënat bazohen në treguesin e Eurostat për nevojat e vetëraportuara të paplotësuara për ekzaminim mjekësor, sipas arsyes kryesore të deklaruar. Anketa përfshin si arsye koston, largësinë dhe listat e pritjes, por edhe mungesën e kohës, mosnjohjen e një mjeku apo specialisti të përshtatshëm, frikën nga mjeku, spitali, ekzaminimi ose trajtimi, pritjen për të parë nëse problemi përmirësohet vetë dhe arsye të tjera.

Treguesi i referohet popullsisë 16 vjeç e lart dhe bazohet në vlerësimin e vetë personit nëse kishte nevojë për ekzaminim ose kujdes mjekësor, por nuk e mori apo nuk e kërkoi atë.

Për Shqipërinë, të dhënat më të fundit në tabelën e Eurostat janë për vitin 2024. Për BE-në, Greqinë dhe vendet e tjera ku të dhënat e vitit 2025 janë të disponueshme, në krahasim është përdorur viti 2025. Për vendet ku 2025 mungon, është përdorur viti më i fundit i disponueshëm dhe viti është specifikuar në tekst./Monitor/