Kreu i IEA-s paralajmëron: Evropa ka karburant për avionë vetëm edhe për gjashtë javë

Europa ka “ndoshta edhe gjashtë javë” karburant për avionë, paralajmëroi sot kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, IEA, Fatih Birol, duke theksuar se anulimet e fluturimeve mund të pasojnë së shpejti nëse furnizimet me naftë mbeten të bllokuara nga lufta në Iran.

Në një intervistë të gjerë, Birol përshkroi një pamje të zymtë të pasojave globale të asaj që ai e quajti “kriza më e madhe energjetike që kemi përballuar ndonjëherë” që rrjedh nga ndërprerja e naftës, gazit dhe furnizimeve të tjera kyçe përmes Ngushticës së Hormuzit, raporton Associated Press.

“Ishte grupi Dire Straits. Tani ne vetë jemi në një situatë të vështirë dhe kjo do të ketë pasoja të mëdha për ekonominë globale. Sa më gjatë të vazhdojë, aq më keq do të jetë për rritjen ekonomike dhe inflacionin në të gjithë botën”, tha Birol nga zyra e tij në Paris. Pasojat, tha ai, do të jenë “çmime më të larta të karburantit, gazit dhe energjisë elektrike”.

Asnjë vend nuk është imun

Pasojat ekonomike nuk do të shpërndahen në mënyrë të barabartë. “Vendet që janë më të zëshme nuk do të vuajnë shumë, por kryesisht vendet në zhvillim – vendet më të varfra të Azisë, Afrikës dhe Amerikës Latine”, tha ekonomisti dhe eksperti turk i energjisë, i cili ka udhëhequr IEA-n që nga viti 2015.

Por ai shtoi se pa një zgjidhje për luftën e Iranit që do të hapte përgjithmonë Ngushticën e Hormuzit, të gjithë do të vuajnë.

“Disa vende mund të jenë më të pasura se të tjerat, disa kanë më shumë burime energjie, por asnjë vend, absolutisht asnjë vend nuk është imun ndaj kësaj krize,” tha ai duke paralajmëruar se pa rihapjen e rrugës ujore, disa produkte nafte mund të zhduken krejtësisht.

“Mund t’ju them se në Evropë së shpejti do të dëgjojmë lajme për anulimin e fluturimeve midis qyteteve të caktuara për shkak të mungesës së karburantit për avionë”, tha kreu i IEA.

Birol kundërshton sistemin e tarifimit që Irani ka futur për disa anije, duke i lejuar ato të kalojnë nëpër ngushticë kundrejt një tarife. Ai paralajmëroi se bërja e përhershme e kësaj praktike do të vendoste një precedent që mund të zbatohej në rrugë të tjera ujore kryesore, siç është Ngushtica e Malakës, me rëndësi strategjike në Azi.

“Pasi ta ndryshojmë këtë, mund të mos ketë kthim prapa. Është e vështirë të kesh një sistem që karikohet në një vend dhe jo në një tjetër”, shpjegoi ai. “Dua që nafta të rrjedhë pa kushte.”

Rimëkëmbja do të zgjasë me vite
Birol tha se më shumë se 110 cisterna nafte dhe më shumë se 15 transportues LNG po presin në Gjirin Persik. Kalimi i tyre nëpër Ngushticën e Hormuzit do ta lehtësonte krizën, “por nuk është e mjaftueshme”, shtoi ai. Edhe me një marrëveshje paqeje, do të duhen muaj që prodhimi të kthehet në nivelet e para luftës për shkak të dëmtimit të objekteve energjetike.

“Më shumë se 80 objekte kyçe në rajon janë dëmtuar, më shumë se një e treta e të cilave janë dëmtuar rëndë ose shumë rëndë,” tha kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, IEA, Fatih Birol, duke përfunduar:

“Do të ishte jashtëzakonisht optimiste të besohej se rimëkëmbja do të jetë e shpejtë. Do të na duhet një rimëkëmbje graduale, e cila mund të zgjasë deri në dy vjet për t’u kthyer në situatën e para luftës”, përfundoi Birol.