Ndërron jetë i burgosuri me vuajtjen më të gjatë të dënimit në Amerikë. Në burg ishte nga viti 1950

Francis Clifford Smith, i burgosuri me vuajtjen më të gjatë të dënimit në Shtetet e Bashkuara, ka vdekur në moshën 101 vjeçare. Ai i kishte shpëtuar ekzekutimit tetë herë gjatë kohës që ishte në burg. Smith u dënua për vrasje në vitin 1950, kur ishte 25 vjeç, dhe njerëzit që e njihnin thanë se ai i kishte qëndruar besnik deklaratës për pafajësinë e tij gjatë gjithë kohës, raporton  BBC.

Andrius Banevicius, një zëdhënës i Departamentit të Korrektimeve të Connecticut, tha se Smith ushqeu zogj në Burgun Osborn, duke i dhënë atij nofkën “Njeriu Zog i Osborn”. “Ai fuste sa më shumë bukë që mundte në rrobat e tij”, tha Banevicius. “Të gjithë e injoronin kryesisht sepse e dinin se ai do t’i ushqente zogjtë”, shtoi ai.

Smith ishte një i ri me një dosje me krimine të vogla kur u akuzua në vitin 1949 për vrasjen e Grover Hart, një roje nate në një klub jahtesh në Connecticut. Ai u arrestua me një person tjetër, por i pandehuri bëri një marrëveshje me prokurorinë dhe dëshmoi kundër tij.

“Nuk jam as i sigurt nëse ai ishte i pranishëm në vrasje”

Përfundimisht, Smith u shpall fajtor për vrasje të shkallës së parë. Me kalimin e viteve, kanë lindur dyshime serioze në lidhje me fajësinë e tij dhe provat që çuan në dënimin e tij, veçanërisht pasi dëshmitarët tërhoqën dëshminë e tyre dhe një i burgosur tjetër më vonë rrëfeu krimin.

Një nga oficerët që e pyeti pas arrestimit të tij dëshmoi më vonë se besonte se Smith ishte i pafajshëm. “Nuk jam as i sigurt nëse ai ishte i pranishëm në vrasje”, i tha Major Leo Carroll bordit të lirimit me kusht, sipas Boston Globe.

Smith kaloi më shumë se 70 vjet në burg, me tre periudha të shkurtra. Ai u arratis nga burgu në vitin 1967, por u kap pas 12 ditësh. Sipas Banevicius, ai shkoi në shtëpi në prag të Krishtlindjeve në vitin 1974 dhe u kthye të nesërmen. Në vitin 1975, ai u lirua me kusht dhe kreu rreth 10 muaj.

Të burgosurit po plaken

Ai u arrestua shpejt për vjedhje të vogla dhe posedim arme, duke shkelur kushtet e lirimit të tij, sipas Boston Globe. Richard Sparaco, ish-drejtor i asaj që tani është Bordi i Faljes dhe Lirimit me Kusht, i tha Hartford Courant se Smith që atëherë kishte refuzuar disa oferta për lirim të ri me kusht.

Kjo ndryshoi në vitin 2020, kur atij iu dha lirim i mbikëqyrur dhe u transferua në një azil të specializuar për pleq brenda sistemit. Dr. Stephanie Prost, një studiuese e lartë e Universitetit të Louisville që studion të moshuarit në burgje, i tha BBC-së se shumica e burgjeve kanë të burgosur si Smith.

“Nuk jemi të vetëm që përballemi me një krizë të plakjes së popullsisë; po shohim probleme të ngjashme në Australi dhe Angli. Është një problem ndërkombëtar, por SHBA-të kanë një numër më të lartë të këtyre individëve”, tha ajo. Një studim i vitit 2025 zbuloi se numri i personave mbi 55 vjeç në burg u rrit me pothuajse 400 përqind midis viteve 1991 dhe 2021.

“Ne duhet ta zvogëlojmë popullsinë e burgjeve me mençuri”

Byroja e Regjistrimit të Popullsisë në SHBA vlerëson se deri në vitin 2030, të paktën një e treta e të burgosurve do të jenë mbi 50 vjeç. Studiues si Dr. Prost po bëjnë thirrje për zgjidhje më të mira dhe atë që ata e quajnë “reduktime të zgjuara” në popullsinë e burgjeve, siç ishte rasti me Smith. Këto mund të përfshijnë masa të tilla si lirimi me dhembshuri ose lirimi me kusht bazuar në moshë ose shëndet.

Programe të tilla marrin në konsideratë moshën dhe nevojën për kujdes sepse të burgosurit e moshuar përballen me probleme shëndetësore më të zakonshme dhe të kushtueshme që e bëjnë të vështirë për ta të funksionojnë në një mjedis burgu të kontrolluar fort.

Këto probleme përfshijnë rrezikun e rrëzimeve, mosmbajtjen e urinës dhe humbjen e dëgjimit. Megjithatë, ekspertët theksojnë se pak institucione si ai ku është vendosur Smith janë të përgatitura të pranojnë të burgosur. Smith ishte një nga përfituesit e parë të MissionCare Health, një program që përqendrohet ekskluzivisht në kujdesin e të burgosurve.

“Ne u siguruam që gjithçka të shkonte me dinjitet”

Programi aktualisht vepron në tre institucione në verilindje të Shteteve të Bashkuara. David Skoczulek, një zëdhënës i objektit “60 West” ku Smith kaloi vitet e tij të fundit, i tha BBC-së se Smith vdiq në gjumë në qershor dhe më vonë u dogj. “Në fakt ai vdiq nga pleqëria.

Familja ishte shumë pak e përfshirë në kohën e vdekjes së tij, por ne u siguruam që gjithçka të bëhej siç duhet, me dinjitet dhe në përputhje me dëshirat e tij”, tha ai. Skoczulek shtoi se roli i institucionit ishte t’i ofronte Smith kujdesin profesional dhe kujdesin afatgjatë që i nevojitej.

“Ai i rezistoi mjaft mirë”

Hulumtimet tregojnë se burgu mund të shkaktojë “plakje të përshpejtuar” dhe se gjendje të tilla si demenca mund të ndodhin shumë më herët sesa në popullatën e përgjithshme. “Shpesh themi se një person që vjen tek ne pas një dënimi të gjatë me burg mund të jetë kronologjikisht 60 vjeç, por për sa i përket shëndetit, ata janë si një nëntëdhjetëvjeçar”, shpjegoi Skoczulek.

Ka raportime se Smith vuante nga demenca drejt fundit të jetës së tij. Banevicius nuk e konfirmoi këtë për BBC-në, por tha se Smith po përballej me problemet që vijnë me moshën. “Ai ishte 101 vjeç e gjysmë. Duke pasur parasysh jetëgjatësinë e tij, ai po ia dilte mjaft mirë”, tha Banevicius.