Rusët në panik, po tërheqin miliarda nga bankat

Gati 3.4 miliardë dollarë ose 286.4 miliardë rubla u tërhoqën në dy javët e para të gushtit, përveç 7.3 miliardë dollarëve të tërhequr në korrik dhe më shumë se 4.5 miliardë dollarëve në qershor, konfirmojnë të dhënat nga Banka Qendrore Ruse.

Paratë po dalin nga bankat me një ritëm rekord për shkak të intensifikimit të sulmeve me dronë ukrainasë dhe frikës në rritje se Kremlini mund të fillojë të sekuestrojë depozita për të financuar luftën, raporton Washington Post.

Zyrtar i Sberbank: Logjika e shëndoshë mund të jetë duke funksionuar

“Tërheqjet totale këtë vit mund të dyfishojnë pothuajse shumën e tërhequr gjatë vitit të parë të pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia,” tha zyrtari i lartë i bankës më të madhe të Rusisë, Sberbank, Taras Skvortsov.

Tërheqjet po shkaktojnë probleme likuiditeti, tha Skvortsov dhe një ish-zyrtari të lartë rus të financave, duke ngarkuar edhe më tej një sektor financiar që është tashmë nën presion nga një numër në rritje i kredive të këqija pas një bumi krediti të nxitur nga kërkesat e qeverisë për të rritur prodhimin ushtarak.

“Dronët po fluturojnë. Gjërat po përkeqësohen. Nervozizmi po rritet. Dhe ndoshta mençuria e përditshme e njerëzve që kuptojnë se duhet të kenë para nën dyshekë, jo në banka diku ku mund të mos u kthehen kurrë,” tha ish-zyrtarja financiare, e cila, si shumica e të tjerëve, foli në kushte anonimiteti për të diskutuar çështje të ndjeshme.

Ish-Këshilltarja e Bankës Qendrore: Nuk Përjashtoj Kufizimet

Alexandra Prokopenko, një ish-këshilltare e Bankës Qendrore Ruse, tha se tërheqjet pasqyrojnë një frikë në rritje midis popullsisë ruse.

“Kjo do të thotë që njerëzit nuk kanë besim as në sistemin bankar rus dhe as në sistemin financiar rus. E gjithë kjo është rezultat i frikës se qeveria do t’i bëjë diçka sistemit bankar, në mënyrë që të mund të shtetëzojë depozitat,” tha Alexandra Prokopenko duke vënë në dukje se e konsideronte një shtetëzim të tillë të pamundur, por shtoi: “Nuk do ta përjashtoja mundësinë që autoritetet të vendosin kufizime në tërheqje.”

Kompanitë e mëdha po përpiqen të lëvizin para
Shuma totale e parave të tërhequra nga sistemi këtë vit tashmë tejkalon 24.7 miliardë dollarë ose 2 trilionë rubla, shuma e tërhequr në vitin e parë pas pushtimit në shkurt 2022.

Në dy javët e para të pushtimit, 23 miliardë dollarë u tërhoqën nga sistemi, dhe bankat dukeshin se ishin në rrezik, ndërsa kursimtarët dhe kompanitë prisnin në radhë për të zbrazur llogaritë e tyre. Qeveria ka ndaluar rrjedhjen duke vendosur kontrolle të rrepta të kapitalit dhe duke rritur ndjeshëm normat e interesit.

Tani, kompanitë e mëdha po përpiqen gjithashtu të lëvizin paratë jashtë mundësive të rregullatorëve rusë për shkak të frikës në rritje të sekuestrimeve të mundshme të aseteve. Në total, më shumë se 9.4 miliardë dollarë u transferuan nga Rusia në tremujorin e dytë të vitit 2026, sipas të dhënave të bankës qendrore.

“Çdo muaj shohim një rrjedhje të madhe. Nëse trendi vazhdon, gjërat nuk do të përmirësohen”, tha Skvortsov për RBK Radio, një stacion radiofonik rus. Tërheqjet tashmë kanë dëmtuar përpjekjet e qeverisë ruse për të mbledhur para për të financuar luftën duke lëshuar obligacione qeveritare.

Ministria e Financave u detyrua muajin e kaluar të anulonte emetimet e planifikuara të obligacioneve, edhe pse mbështetet gjithnjë e më shumë tek ato si një mënyrë për të mbuluar një deficit të madh buxhetor, ndërsa shpenzimet ushtarake vazhdojnë të rriten dhe ekonomia ngec.

Shkarkohet Kryeekonomisti i Bankës Shtetërore Ruse

Skvortsov i tha Radios RBK se problemet e likuiditetit të bankave nënkuptonin që shumë prej tyre nuk kishin para të mjaftueshme për të blerë obligacione qeveritare.

“Nëse ka një shenjë të keqe të zgjerimit të tepërt imperial, kjo është qartë një prej tyre,” tha Craig Kennedy, një ish-nënkryetar i bankës së investimeve në Bank of America Merrill Lynch dhe tani një studiues në Qendrën Davis për Studime Ruse dhe Euroaziatike të Universitetit të Harvardit.

“Fuqitë e mëdha nuk përjetojnë dështime të përsëritura në emetimin e obligacioneve qeveritare në mes të një lufte,” vazhdoi Kennedy.

Sa i ndjeshëm është bërë presioni mbi financat ruse për Kremlinin tregohet nga fakti se Andrei Klepach, kryeekonomisti në VEB, një nga bankat më të mëdha shtetërore të Rusisë, u shkarkua këtë fundjavë pasi tha se Rusia nuk mund të fitonte një luftë rraskapitëse kundër Ukrainës ndërsa Kievi kishte mbështetjen Perëndimore.

“Nuk do ta fitojmë këtë luftë rraskapitëse. Gabohemi nëse mendojmë se gjithçka në Ukrainë do të shembet. Nuk është shembur dhe nuk do të shembet. Ndërkohë, kostot tona po rriten”, paralajmëroi Klepach në një prezantim që dha në maj, i cili u zbulua në media javën e kaluar.

Kriza e karburantit

Që kur Ukraina filloi një fushatë sulmesh me dronë ndaj objekteve ruse të naftës këtë pranverë, duke shkatërruar më shumë se 30 përqind të kapacitetit të rafinimit të vendit dhe duke shkaktuar krizën më të keqe të karburantit që nga rënia e Bashkimit Sovjetik, tensionet janë rritur.

Banka Qendrore e Rusisë u detyrua të kufizojë një ulje të pritur të normës së interesit në qershor për shkak të frikës se rritja e çmimeve të karburantit mund të nxisë inflacionin. Paniku është përhapur në tregjet e obligacioneve, duke rritur rendimentet e obligacioneve qeveritare 10-vjeçare në 17 përqind dhe duke e detyruar Ministrinë e Financave të vonojë emetimin e ri.

Me deficitin buxhetor nga janari deri në korrik që tashmë ka arritur në 6.46 trilionë rubla ose 76.1 miliardë dollarë, shumë mbi 3.8 trilionë rubla të parashikuara për të gjithë vitin, po rritet frika se Kremlini mund të sekuestrojë të ardhurat e kompanive të mëdha për të financuar luftën.

“Nëse qeveria ka nevojë për para, Putini thjesht do të shkojë në një sekuestrim pronash. Atij nuk i intereson. Dhe mendoj se pikërisht drejt kësaj po shkojmë”, theksoi një bashkëpunëtor i një miliarderi rus.

Sekuestrimi i pasurisë

Qeveria ka sekuestruar tashmë asetet e disa kompanive në pronësi të miliarderëve rusë si pjesë e një fushate shtetëzimi, në të cilën asete me vlerë 51.5 miliardë dollarë u sekuestruan nga shteti vetëm vitin e kaluar, sipas prokurorëve rusë.

Shteti rus në qershor sekuestroi asete me vlerë 7.6 miliardë dollarë ose 550 miliardë rubla të lidhura me Vadim Moshkoviç, themeluesin e Rosagro, një nga pronat më të mëdha bujqësore të Rusisë, pasi miliarderi u arrestua dhe u akuzua për mashtrim të madh.

Ishte sekuestrimi më i madh i pronës në Rusi që nga fillimi i pushtimit të plotë. Midis të tjerëve që humbën pasuritë e tyre ndaj shtetit ishin Dmitry Kamenshchik, ish-pronari i aeroportit Domodedovo të Moskës dhe Konstantin Strukov, i cili kontrollonte një nga minierat më të mëdha të arit në vend.

Stanjacioni i ekonomisë në gjysmën e parë të vitit

Disa ekonomistë argumentojnë se përpjekja e Kremlinit për të drejtuar huadhënien bankare drejt rritjes së prodhimit ushtarak po mbyt ekonominë civile, veçanërisht pasi normat e larta të interesit dhe inflacioni i lënë bankat dhe kompanitë me pak para për të investuar në sektorë joushtarakë.

Ekonomia ruse ngeci në gjysmën e parë të 2026 dhe rritja e produktit të brendshëm bruto ra në 0.3 për qind, krahasuar me 1.2 për qind në gjysmën e parë të 2025.

Megjithatë, tani për tani, lufta e administratës Trump me Iranin i ka shtyrë çmimet e naftës përsëri në rritje dhe i ka dhënë Kremlinit një lehtësim të pjesshëm nga presionet buxhetore. Të ardhurat e shtetit rus nga nafta dhe gazi u rritën me 60 për qind në korrik krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, pas rritjes së çmimeve globale të naftës, por gjithsesi ishin 11 për qind më të ulëta në periudhën janar-korrik se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Më shumë se 20 depo të Wildberries janë prekur

Sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse të naftës, si dhe ndaj rrjetit të gjerë të magazinave të Wildberries, shitësit më të madh online në Rusi, po godasin gjithashtu të ardhurat e miliarderëve rusë. “Po u kushton këtyre njerëzve para. Ata duan ti fusin në xhepa. Ata nuk janë mësuar të kenë të gjitha këto probleme”, tha një bashkëpunëtor i miliarderit rus, duke iu referuar njerëzve më të pasur të Rusisë.

Ukraina ka goditur më shumë se 20 magazina të Wildberries që kur filloi të sulmonte objektet e kompanisë më 18 korrik. Disa ekonomistë vlerësojnë se sulmet shkatërruan mallra me vlerë më shumë se 6 miliardë dollarë dhe shkaktuan dëme me vlerë më shumë se 3 miliardë dollarë në infrastrukturën e Wildberries.

Një drejtues biznesi në Moskë tha: “Kushdo që mundet po përpiqet të nxjerrë para nga vendi, por kjo po bëhet gjithnjë e më e vështirë për t’u bërë.”

Sipas një drejtuesi biznesi në Moskë dhe ish-zyrtari të financave, një nga mënyrat kryesore për të nxjerrë para nga Rusia, mes kufizimeve në rritje të qeverisë për transfertat e mëdha të parave jashtë vendit, është hapja e llogarive të ndërmjetësimit në Kazakistan, Kirgistan dhe Armeninë fqinje.

“Prej andej, paratë mund të investohen në të gjithë botën”, shpjegoi ish-zyrtari i financave.

Deklarata publike të habitshme

Ndërsa shqetësimet rriten në lidhje me koston financiare në rritje të luftës, disa zyrtarë të lartë kanë bërë deklarata të rralla publike në javët e fundit. German Gref, kreu i Sberbank, devijoi nga linja zyrtare në fund të qershorit, duke thënë publikisht se të gjithë donin që lufta të mbaronte sa më shpejt të ishte e mundur.

Në fillim të gushtit, kryetari i fuqishëm i Moskës, Sergei Sobyanin, gjithashtu kundërshtoi thirrjet e linjës së ashpër në parlament për ta zhvendosur ekonominë edhe më shumë drejt luftës.

“Nëse nuk ka ekonomi në kohë paqeje, nuk do të ketë taksa apo të ardhura për popullsinë, situata politike do të jetë krejtësisht e ndryshme dhe atëherë nuk do të arrijmë sukses as në luftë. Dhe vrasja e jetës, vrasja e ekonomisë civile do të thotë vrasja e vetë vendit”, tha Sobjanin për Agjencinë shtetërore të lajmeve Tass.