SHBA aleatëve të NATO-s: Largohuni nga Gjykata Penale Ndërkombëtare dhe jepini fund çdo mbështetje
Shetet e Bashkuara kanë kërkuar të angazhojnë aleatët e NATO-s në një fushatë për të dobësuar Gjykatën Ndërkombëtare Penale, ICC, gjë që ka shkaktuar tensione të reja brenda Aleancës. Në një takim me dyer të mbyllura të ambasadorëve nga 32 shteteve anëtare të NATO-s në Bruksel në mesin e muajit korrik, i dërguari i SHBA-së Matthew Whitaker u bëri thirrje aleatëve të braktisin Statutin e Romës, dokumentin themelues të ICC-së, thanë tre diplomatë për gazetën Politico të Brukselit.
Whitaker, thanë ata, i përfundoi komentet e tij me një paralajmërim: “Ne do të vëzhgojmë nga afër se kush qëndron me Amerikën”. Presioni i Washingtonit rrjedh nga frika se zyrtarët amerikanë mund të përballen me akuza për krime lufte dhe është pjesë e një politike më të gjerë të administratës Trump ndaj institucioneve ndërkombëtare që administrata e sheh si kufizim të sovranitetit të SHBA-së, vlerëson Politico.
Kërkesa e SHBA-së
Në të njëjtën kohë me largimin e Whitaker, misioni amerikan në NATO dërgoi një dokument që kërkonte tërheqje nga ICC-ja. “Shtetet e Bashkuara do ta çmontojnë sistematikisht kapacitetin e ICC-së… ne kërkojmë fuqimisht që ju të ndërmerrni hapa të menjëhershëm për t’u tërhequr,” thuhet në dokument, të cilin Politico thotë se ka pa.
Aleatëve u kërkohet gjithashtu të “shqyrtojnë kërcënimin” që ICC-ja paraqet për vendet e tyre, të dënojnë publikisht abuzimin e saj të dyshuar të pushtetit dhe të ndërpresin menjëherë mbështetjen materiale për gjykatën. “Le t’i japim fund kësaj farse të ICC-së një herë e përgjithmonë,” përfundon dokumenti.
NATO nuk është palë në Statutin e Romës, por midis anëtarëve të saj, vetëm SHBA dhe Turqia nuk janë anëtarë të ICC-së. Fushata u promovua shumë gjatë verës nga Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, i cili akuzoi ICC-në për minimin e sovranitetit amerikan.
Disa shtete e kanë refuzuar
“Gjykata Penale Ndërkombëtare, ICC, dhe miqtë e saj po bëjnë luftë kundër vendit tonë, por jo me plumba apo raketa, por me statute, pakte dhe fuqinë e të ashtuquajturit ligj ndërkombëtar,” tha Rubio më 13 korrik. Ai shtoi se Washingtoni do të reagonte nëse gjykata do të përpiqej të kufizonte lirinë e veprimit të Amerikës.
ICC u krijua në vitin 2002 për të ndjekur penalisht ata që akuzohen për krimet më të rënda ndërkombëtare, duke përfshirë gjenocidin dhe krimet e luftës. Në vitin 2020, gjykata hapi një hetim për krime të dyshuara lufte nga ushtarët amerikanë në Afganistan, por u la në plan të dytë vitin pasardhës. Ndërkohë, ka pasur thirrje për të hetuar sulmet amerikane ndaj anijeve në Detin e Karaibeve të lidhura me trafikun e drogës.
Shfaqja e Whitaker u përshkrua nga një diplomat si “mjaft tronditëse” dhe nga një tjetër si “zhgënjyese”. Franca dhe Holanda menjëherë dolën në mbrojtje të ICC-së dhe kundërshtuan kërkesën e SHBA-së. Delegacioni francez nuk donte të komentonte mbi detajet e takimit, por theksoi “mbështetjen e palëkundur të Francës për ICC-në”. Holanda përsëriti “mbështetjen e saj të plotë” për gjykatën.
Amerikanët e kanë ngritur çështjen në bisedimet dypalëshe me vendet evropiane. Departamenti i Shtetit ka njoftuar “monitorim më të rreptë të shteteve që refuzojnë të hedhin poshtë autoritetin e rremë të ICC-së, ndërsa mbështeten në ndihmën amerikane”. Muajin e kaluar, Washingtoni vendosi sanksione ndaj zyrtarëve të lartë të gjykatës, përfshirë Presidenten e ICC-së, Tomoko Akane.
ICC: Nuk do të tërhiqemi
Gjykata Ndërkombëtare Penale, ICC, thotë se presioni nuk do ta ndryshojë punën e saj. “Gjykata mbetet e përqendruar në kryerjen e paanshme dhe të pavarur të mandatit të saj në përputhje me Statutin e Romës, në emër të viktimave dhe në interes të drejtësisë. Pavarësisht përpjekjeve për të penguar punën e saj, Gjykata Ndërkombëtare Penale, ICC, mbetet e palëkundur dhe rezistente,” tha zëdhënësi i gjykatës.
Fushata e re amerikane vjen në një kohë të ndjeshme për NATO-n. Marrëdhëniet midis Washingtonit dhe disa aleatëve evropianë janë tashmë të tendosura nga mosmarrëveshjet mbi ndërhyrjen ushtarake amerikane në Iran, kërcënimet e mëparshme të Trump për të aneksuar Grenlandën dhe kërkesat që Evropa dhe Kanadaja të marrin përgjegjësi më të madhe për mbrojtjen e tyre.
Shqetësime të tjera janë ngritur nga një pyetësor i SHBA-së drejtuar vendeve të NATO-s mbi qëndrimet e tyre ndaj politikës së jashtme të SHBA-së. Disa diplomatë e interpretuan atë si një përpjekje të mundshme për të lidhur mbrojtjen e sigurisë së SHBA-së me përafrimin politik me Washingtonin. Megjithatë, diplomatët me të cilët foli Politico nuk besojnë se kërkesa në lidhje me ICC-në është e lidhur drejtpërdrejt me këtë presion për momentin.
