Sot, 30 vite pas…
nga Lulzim Basha*
30 vite më parë ne bëmë kthesën e madhe dhe shembëm diktaturën më të egër komuniste në të gjithë Europën. Ky ndryshim u bë i mundur vetëm falë heronjve tanë, vetëm falë atyre që kishin moshën tuaj, vetëm falë të rinjve të dhjetorit 1990, të cilës i shkon sot mirënjohja dhe përkulja e thellë me respekt, e imja, e të rinjve shqiptarë, e gjithë shqiptarëve anembanë vendit.
Dallga e këtij ndryshimi historik u bë e mundur vetëm prej të rinjve idealistë dhe energjikë të dhjetorit 1990. Populli shqiptar ka një histori të dhimbshme. Por në këtë histori të dhimbshme nuk ka ndodhur asnjëherë, asnjë ndryshim i madh pozitiv, asnjë ngjarje e dhimbshme, asnjë zhvillim i rëndësishëm pa protagonizmin e të rinjve shqiptarë.
Ky është mesazhi kryesor që dua të rikujtoj sot, sepse jam i bindur që sot, në këto ditë të shkurtra e të errëta të dhjetorit, në këto ditë vështirësish të panumërta për familjet shqiptare që përballen me krizën e pandemisë dhe krizën ekonomike, ky mesazh vlen dhe duhet të kujtohet edhe më fuqishëm, ndryshimi i Shqipërisë do të vijë, por ndryshimi i Shqipërisë mund dhe do të bëhet vetëm nga ju, vetëm nga rinia shqiptare. Këto ditë, këto javë, këto muaj kam udhëtuar anë e mbanë Shqipërisë, kam takuar, kam bashkëbiseduar me shumë të rinj si ju. Kam takuar të rinj të talentuar, të rinj me potencial të jashtëzakonshëm, por të mërzitur, të revoltuar, të dëshpëruar me realitetin aktual. Keni të drejtë, kanë të drejtë. U bënë 8 vite që Shqipëria ka dal nga shinat, madje ka bërë kthim mbrapa. Kostoja e jetës sa vjen e rritet, papunësia shtohet e në veçanti për rininë. Varfëria po kështu. Si pasojë e keqqeverisjes shumë shqiptarë kanë humbur vendet e punës, kanë humbur shpresën, kanë humbur kushtet bazë të jetesës, kanë humbur besimin tek ndryshimi.
Sipasojë e keqqverisjes, shumë shqiptarë kanë humbur vendet e punës, kanë humbur shpresën, kanë humbur kushtet bazë të jetesës, kanë humbur besimin tek ndryshimi, dhe kjo është arsyeja, arsyeja kryesore pse shumica e të rinjve shqiptarë, ju, shoqet dhe shokët tuaj, mendojnë të largohen nga Shqipëria. Shumë, për fat të keq, e kanë hedhur këtë hap. Shumë të tjerë, siç më kanë treguar, e mendojnë si opsionin e vetëm emigracionin.
E kuptoj dhe e ndjej dhimbjen, vuajtjen që shkakton këtë mendim, këtë gjendje të rëndë shpirtërore të rinisë tonë. Po të shohësh propagandën virtuale, dhe pastaj të përjetosh në mënyrë të përditshme, të prekësh, të ndjesh, të shohësh me sytë e tu realitetin, ndjenja e parë që të vjen, është ajo e dëshpërimit. Me siguri, e keni dëgjuar shpesh të flitet se kështu paska qenë e shkruar për ne, se nuk ka mundësi ndryshimi për vendin tonë, se varfëria, mungesa e shanseve dhe mundësive, padrejtësia, është e pashmangshme dhe duhet të kënaqemi me kaq sa kemi.
Unë e di se ka nga ata që u leverdis dhe që mbjellin këto ndjenja të dorëzimit, të fatalitetit, të braktisjes së vendit. E di edhe pse e bëjnë. E dini dhe ju, kush më shumë se rinia nuk e di se pse e bëjnë, sepse kanë frikë prej jush. Sepse kanë frikë nga energjia e rinisë. Sepse kanë frikë nga revolta e drejtë e rinisë. Sepse kanë frikë nga pastërtia, parimet, idetë dhe forca e rinisë shqiptare. Dhe kanë të drejtë të kenë frikë.
Unë kam udhëtuar shpesh këto vite dhe kam patur privilegjin të takoj të rinj shqiptarë, që kanë kapur majat në nivele ndërkombëtare. Këngët e Dua Lipës, Rita Orës, Ava Max, Bebe Rexhës, buçasin në radiot e metropoleve të perëndimit. Kam takuar të rinj shqiptarë që janë inxhinierë në NASA. Që janë drejtues dhe themelues kompanish të suksesshme të teknologjisë-informacionit nga Milano në Silicon Valley, menaxherë në kompano prestigjoze të bursave europiane dhe amerikane, shkencëtarë dhe pedagogë në universitetet më elitare të Europës dhe Amerikës.
Kam parë dhe takuar artistë që sot nderojnë Shqipërinë në La Scala-n e Milanos, në Garnierën e Parisit, në Lincoln Center në Nju Jork, dhe me ekspozita të vërteta në galeritë më me famë të botës. Dhe pyetja që shtroj, pyetja që shtrohet, pse shkëlqejnë jashtë vendit, pse shkëlqejnë jashtë Shqipërisë dhe jo këtu në vendlindje? Dhe ju, më shumë se askush tjetër, e dini përgjigjen. Sepse këtu nuk ju jepet mundësia, këtu keqqeverisja i detyron të largohen e të braktisin vendin. Por, të dashur miq, unë besoj nga thellësia e shpirtit, unë jam i bindur se ndryshimi i shumëpritur është plotësisht i mundur.
Mjafton dëshira, mjafton vullneti, mjaftom vendosmëria. Rinia shqiptare, sot në 8 dhjetor 2020, 30 vite pas, me të cilat ndryshoi fatet e Shqipërisë, fate e vendit. Fatet e Shqipërisë janë edhe njëherë mbi supet tuaja, në duart tuaja. Këtë e dëshmuan të rinjtë e para 30 viteve, kur u përballën me policinë e diktaturës dhe triumguam dhe sollën ndryshimin.
Mjafton të kujtojmë së bashku se çfarë ndodhi 30 vite në parë. Ne sollëm demokracinë në Shqipëri dhe po luftojmë për ta mbrojtur atë çdo ditë. Sollëm lirinë e shtypit, të shprehjes së lirë dhe po luftojmë për ta mbrojtur atë. Sollëm pluralizmin dhe po luftojmë kundër përpjekjeve të vazhdueshme për ta mbyllur gojën opozitës.
Vetëm me përfshirjen tuaj ia dolëm të ndryshonim ekonominë. Nga një ekonomi e centralizuar dhe e falimentuar, që falimentoi shqiptarët dhe Shqipërinë në nivele të paimagjinueshme, në një ekonomi të lirë të tregut privat.
FalĂ« jush, ja dolĂ«m tĂ« krijonim dhjetra, qindra mijĂ«ra vende pune, t’i jepnim fund prapambetjes, ta fusnim ShqipĂ«rinĂ« nĂ« NATO, dhe tĂ« bĂ«nim tĂ« mundur lĂ«vizjen pa viza tĂ« shqiptarĂ«ve e tĂ« rinisĂ« shqiptare kudo nĂ«pĂ«r EuropĂ«.
E mbani mend? Ju kujtohet se sa e pamundur dukej në fillim. Se si shumicës dërrmuese edhe atyre më dashamirësve nuk e besonin që do të mundej që një ditë të udhëtonin pa viza në Europë.
A i mbani mend rradhët e gjata për ditë, nga mëngjesi deri në darke për jave, për muaj të prindërve që kishin dekada, vite pa I parë fëmijët e larguar në emigracion që tashmë kishin fëmijet e tyre, nenat që nuk shikonin dot mbesat dhe nipërit, murin e Berlinit që ngrihej në mes të shtëpive të familjeve tona dhe ndante shumicën e familjeve shqiptare në gjysëm. I mbani mend vuajtjet, humbjet e jetës, fatkeqësitë, përpjekjet tragjike për të udhëtuar ilegalisht drejt Europës.
Sa të rinj ëndërronin që të shkonin një ditë për të parë një kryeqytet europian Romën , Parisin, Berlinin. Sa të tjerë , student ekselentë me arritje të jashtëzakonshme mbi mesataren e ekselences Ballkanike apo Europiane e kishin të pamundur të studionin jashtë apo të ribashkoheshin me të afërmit e tyre.
Dukej e pamundur, por ia dolëm, ia dolëm që ta bënim realitet lëvizjen e lirë të shqiptarëve sepse ishim bashke sepse besuam bashke sepse punuam bashke. Forca e nje shoqërie forca e një kombi nuk varet vetem nga fuqia e tij ushtarake apo politike, por varet mbi te gjitha në të qënit bashke për të arritur synimet që I kemi vënë vetes, ne u bëmë bashk ishte forca juaj, energjia juaj e qindra mijera shqiptareve e bashkepunetoreve te mi, e policies se shtetit e njerezve te ndershem te ketij shteti qe beri te mundur 10 vite më parë ta thyenim një herë e përgjithmonë murin e Berlinit në shtëpitë tona e tu jepnim shqiptarëve të drejtën dhe dinjitetin për të lëvizur të lirë ne hapësirën europiane.
Sepse besonim që Shqiperia mund dhe do të behet.
E di që shumë prej jush sot, jeni të merzitur dhe të dëshpëruar. Por e ndjej dhe e di qe mezi po prisni ndryshimin dhe ky ndryshim njesoj si 30 vjet mëparë do të ketë firmën dhe vulën tuaj, ndryshimi që po vjen do ketë firmën dhe vulën e rinisë shqiptare.
Miqt e mi, të rinj dhe të reja shqiptar për mua ndryshim nuk do të thotë thjesht një rrotacion karrigesh, nje ndryshim njerezish dhe fytyrash por do të thotë ndryshim I mënyrës së qeverisjes. I qasjes së qeverisjes si një mision për të përmirësuar jetën e njerëzve dhe jo si qëllim në vetvete për të akumuluar pushtet pafund, sepse ndryshimi i mënyrës së qeverisjes do të jetë ai që do të sjellë një ndryshim të vërtetë në jetën e çdo shqiptari.
Por per çfare jane me te rendesishme parate e buxhetit tĂ« shtetit sesa pĂ«r t’u shpenzuar pĂ«r jetĂ«n dhe shĂ«ndetin e qytetarĂ«ve. PĂ«r çfarĂ« janĂ« mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme asetet resurset, instrumentet e shtetit sesa pĂ«r tĂ« hapur vende pune pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« kanĂ« nevojĂ« pĂ«r punĂ«sim dhe nĂ« veçanti pĂ«r rininĂ« shqiptare.
PĂ«r çfarĂ« janĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sihme tĂ« ardhurat qĂ« mblidhen nga taksat e qytetareve pĂ«rvec se pĂ«r tĂ« ndihmuar sĂ« pari ato qĂ« kanĂ« mĂ« shumĂ« nevojĂ«. PĂ«r çfarĂ« janĂ« tĂ« rÄndĂ«sishme instrumentet e njĂ« shteti tĂ« njĂ« republike sesa pĂ«r tĂ« investuar tek aseti mĂ« i shtrenjtĂ« qĂ« ka njĂ« familje qĂ« ka njĂ« shoqĂ«ri qĂ« Ă«shtĂ« rinia shqiptare, arsimimi i saj dhe mundĂ«sia pĂ«r tĂ« siguruar punĂ« tĂ« mirĂ«paguar nĂ« vendin e tyre.
PO. ShqipĂ«ria e ka mundĂ«sinĂ«. NĂ« fakt ka mundĂ«si tĂ« pashtershme pĂ«r zhvillim, por ngado qĂ« hedhim sytĂ« shohim jo thjshtĂ« dhe vetĂ«m dĂ«shpĂ«rimin me tĂ« sotmen por dhe potencialin e jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« asaj qĂ« mund dhe do tĂ« jemi nesĂ«r. Shohim njĂ« vend tĂ« bukur me poneciale tĂ« mahnitshme qĂ« do tĂ« pĂ«rkthehet nĂ« tĂ« mira pĂ«r qytetarĂ«t tanĂ«. NĂ« tĂ« mira pĂ«r qytetarĂ«t tanĂ«, nĂ« tĂ« mira pĂ«r vendin tonĂ«. MundĂ«sitĂ« qĂ« ka ShqipĂ«ria jonĂ«, pozicioni nĂ« zemĂ«r tĂ« EuropĂ«s, pasuritĂ« natyrore dhe nĂ« veçanti pasurinĂ« mĂ« tĂ« madhe, qĂ« na e ka zili gjithĂ« Europa, rininĂ« tonĂ«. Jam i bindur se ndryshimi qĂ« tĂ« gjithĂ« duam dhe presim mund ta kthejĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« investitorĂ«ve, prodhuesve tĂ« mĂ«dhenj teknologjive tĂ« informacionit, turizmit, tĂ« inovacionit, e mundĂ«si tĂ« jashtĂ«zakonshme punĂ«simi deri nĂ« dinjitoz dhe tĂ« mirĂ«paguar. PĂ«r shqiptarĂ«t e nĂ« veçanti pĂȘr tĂ« rinjtĂ«.
Dhe prandaj jam plot besim edhe nĂ« kĂ«to ditĂȘ tĂ« errĂ«ta, tĂ« fundit tĂ« sĂ« keqes se ne do ta ndryshojmĂ« kĂ«tĂ« realitet, se ne do tĂ« mundĂ«sojmĂ« njĂȘ jetĂ« mĂ« tĂ« mirĂȘ pĂ«r shqiptarĂ«t, pĂȘr tĂ« rinjtĂ« tanĂ«. MiqtĂ« e mi, ne jemi bashkĂ«, bashkĂ« kemi qenĂ« kĂ«to vite, dhe bashkĂ« jemi sot nĂ« njĂ« betejĂ« pĂ«r demokracinĂ«. PĂ«r tĂ« siguruar qĂ« kurrĂ« mĂ«, mos tĂ« kthehemi nĂ« diktaturĂ«n qĂ« 30 vite mĂ« parĂ« e rrezoi rinia e viteve 90. QĂ« mos tĂ« kthehemi mĂ« kurrĂ« nĂ« komunizĂ«m, mos kthehemi mĂ« kurrĂȘ nĂ« epokĂȘn e njĂ« sundimtari tĂ« vetĂ«m qĂ« bĂ«n siç indo qejfi dhe nuk jep llogari askujt me pushtet tĂ« pakufizuar dhe zullume akoma mĂ« tĂȘ pakufizuara nĂ« kurrizin e njerĂ«zve. Ne bashkĂ« jemi zĂ«ri i tĂ« gjithĂ« shqiptarĂ«ve krenarĂ« qĂ« dĂ«buan diktaturĂ«n komuniste, tĂ« cilĂ«t nisĂ«n rrugĂ«n pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« si gjithĂ« Europa. Ky njĂ« projekt i papĂ«rfunduar, njĂȘ punĂ« e lĂ«nĂ« nĂ« mes qÄ thĂ«rret tĂ« çohet deri nĂ« fund.
I thërret brezit të rinisë së viteve 90 që e hapën këtë rrugë, më thërret mua me përgjegjësitë e mia sot, na thërret të gjithë së bashku, gjithë rininë Shqiptare. Jemi një hap larg të vërtetës.
Jemi një hap larg Europës. Jemi një hap larg të qenit së bashku me ta. Le ta braktisim të keqën së bashku. Le të bëhemi të gjithë së bashku.
VetĂ«m me angazhimin tuaj shqipĂ«ria mund tĂ« ndryshojĂ«. VetĂ«m me angazhimin tuaj ShqipĂ«ria do tĂ« ndryshojÄ dhe do tĂ« ecĂ« shpejt dhe rikuperojĂ« terĂ« vite tĂ« humbura gjatĂ« kĂ«tyre katĂȘr viteve. GjatĂ« ketyre 2 mandateve, 8 vite tĂ« humbura tĂ« cilat kushtojnĂ« nĂ« jetĂ«n, shĂ«ndetin e qindra mijĂ«rave familjeve shqiptare.
UnĂ« kam besim tĂȘ jashtĂ«zakonshĂ«m tek ShqipĂ«ria, po kam njĂ« besim akoma mĂ« tĂ« madh tek ju, tek rinia dhe prandaj do tĂȘ bĂ«j çmos qĂ« ju tju jepet mundĂ«sia tĂ« shpalosni talentet tuaja kĂ«tu nĂ« vendlindje. Kam qenĂ« dhe do tĂ« jem pĂ«rherÄ nĂ« anĂ«n tuaj.
Ju premtoj se do tĂ« vazhdoj tĂ« jem zĂ«ri juaj dhe do tĂ« bĂ«j gjithçka qĂ« ju tĂ« jeni pjesĂ« sa mĂ« shumĂ« nĂ« çdo vendimmarrje. Prandaj kĂ«tu para jush sot, nĂ« kĂ«tĂ« ditĂ« kuptimplotĂ«, tĂ« fundit tĂȘ diktaturĂ«s dhe nisjes se udhĂ«timit tonĂ« drejt demokracisĂ« dhe EuropĂ«s, marr njĂ« zotim tĂ« veçantĂ« qĂ« Ă«shtĂ« kufizimi i pushtetit, Ă«shtĂ« kufizimi i mandatit.
Si kryeministër një nga obiektivat e mi kryesorë do të jetë kufizimi në vetëm dy mandate i postit të kryeministrit. Kufizimi në vetëm dy mandate i kreut të ekzekutivit.
UnĂ« jam i bindur se pĂ«r tĂ« kthyer besimin e njerĂ«zve tek politika si njĂ« instrument qĂ« pĂ«rmirĂ«son jetĂ«n e njerĂ«zve, si njĂ« angazhim komunitar qĂ« pĂ«rmirĂ«son shanset dhe mundĂ«sitĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«. Duhet zĂȘvendĂ«suar politika si burim privilegjesh . Si njĂȘ e drejtĂ« e kufizuar nĂ« njĂ« rreth tĂ« ngushtĂ« njerĂ«zish dhe duhet tĂ« lehtĂȘsohet hapja e rrugĂ«s brezit tĂ« ri pĂ«r tĂ« marrĂ« nĂ« dorĂ« fatet e vendit edhe pĂ«r sa i pĂ«rket vendimmarrjes.
Modeli i qeverisjes tregohet qĂ« nĂ« fillim. AtĂȘ qĂ« nuk e arrin dot pĂ«r 8 vite nuk e arrin dot edhe 80 vite po tĂ« qĂ«ndrosh. Kur nuk mban asnjĂ« premtim pĂ«r tetĂ« vjet, çfarĂ« mund tĂ« japĂ« mĂ« shumĂ« njĂ« njeri pas 8 vitesh nĂ« pushtet?
Asgjë më mirë, vetëm më keq. Pse duhet të kemi pushtetarë të përjetshëm?
Kur kemi kaq shumë potenciale, përfshirë të rinj e të reja që kanë vizion të ri, sjellin një përqasje të një mendësi të re, një energji të re, një qeverisje të re.
Â
Dy mandate janë të mjaftuesdhme për të dhënë kontribut të vlefshëm në krye të insticioneve shtetërore. Pas kësaj çdokush mund të vazhdojë të japë kontribut edhe në fusha të tjera nëse ka akoma për të dhënë, por duhet ti hapë rrugë sa më shumë të rinjve të pakompromentuar që të marrin në dorë fatet dhe frerët e drejtimit të vendit.
Ndaj zotohem sot para jush, këtë 8 Dhjetor 2020, se përmes parlamentit të ri apo edhe me referendum qytetar, unë do të bëj realitet kufizimin e mandatit të kryeministrit dhe ju vetë do të votoni për të qarkulluar elitat dhe për të pastruar ujin e ndjenjur të politikës shqiptare.
Prandaj kini besim tek fuqia juaj për ta ndryshuar vendin. Kini besim se koha juaj ka ardhur. Nuk po vjen, ka ardhur.
Ju jeni bijtë dhe bijat e atyre që mposhtën totalitarizmin më të egër të Europës. Ne mund të bëjmë gjëra më të mëdha sëbashku. Ne mund të arrijmë shumë më shumë për vendin tonë. Ne mund dhe do ta ndryshojmë të ardhmen e Shqipërisë. Nuk mund të bëjmë Shqipërinë të begatë për të gjithë qytetarët e saj, për arsimimin tuaj, për ëndrrat tuaja, për shpresat tuaja, për punësimin tuaj, që secili nga ne, secili nga ju të mund të ecë nesër me kokën lart krenar që jemi shqiptar.
Ju jeni e ardhmja e këtij vendi, prandaj është detyra ime të siguroj që të keni mundësitë dhe të kërkoni e të ndërtoni lumturinë tuaj në vendin tuaj, këtu në atdheun tonë, në Shqipërinë tonë.
Faleminderit për mbështetjen e jashtëzakonshme.
Faleminderit që nuk e humbni shpresën dhe besimin tek ndryshimi.
Bashkë do ta largojmë të keqen. Bashkë do ta bëjmë ndryshimin realitet.
GĂ«zuar 8 Dhjetorin!
Zoti e bekoftë rininë shqiptare!
*Fjala e Kryetarit të PD, Lulzim Basha, në aktivitetib e FRPD për 30 vjetorin e Lëvizjes Studentore
