Zbulohet Plani i SHBA, rivijëzohen kufijtë në mënyrë që Putini të shpallë fitoren

Raund i ri i negociatave të paqes për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë i cili filloi dje dhe pritet të përfundoj sot, është një takim trepalësh i SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës. Fajal është për takimin e parë të drejtpërdrejtë të palëve ndërluftuese nën kujdesin e Washingtonit, në një kohë kur SHBA-të po përpiqen të intensifikojnë përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës.

Përveç kësaj, ky është testi i parë i diplomacisë së presidentit amerikan pas rezultateve të dobëta të zgjedhjeve në SHBA, në të cilat partia e tij humbi shumicën në Kongres. Procesi udhëhiqet nga dyshja tashmë e sprovuar, të dërguarit specialë të Presidentit Trump për Ukrainën dhe Rusinë, Jared Kushner dhe Steve Witkoff.

Sa i përket delegacioneve ukrainase dhe ruse, të dyja palët kanë dërguar ekipe negociuese me ndikim. Delegacioni ukrainas udhëhiqet nga njerëzit kryesorë nga qarqet e sigurisë dhe inteligjencës, Rustam Umerov dhe Kirilo Budanov, dhe David Arahamija është atje si përfaqësues politik. Nga ana tjetër, delegacioni rus udhëhiqet nga dy diplomatë me përvojë, Yuri Ušakov dhe Vladimir Medinski. Përveç kësaj, në Abu Dhabi u dërguan zëvendësministri i Punëve të Jashtme, Sergej Ryabkov, dhe disa zyrtarë të tjerë nga strukturat e sigurisë dhe inteligjencës.

Amerika dhe Rusia nga njëra anë, Ukraina dhe Evropa nga ana tjetër

Qëllimi themelor i Washingtonit në Abu Dhabi është të gjejë zgjidhje dhe vendime që në fund të fundit do të duhet të miratohen si nga Presidenti Putin ashtu edhe nga Presidenti Zelenskyy. Administrata Trump mbështet një marrëveshje të gjerë që shkon përtej ndalimit të konfliktit dhe përfshin një rishikim të të gjithë arkitekturës së sigurisë në Evropë.

Duke vepruar kështu, SHBA-të në fakt po dërgojnë një mesazh të hapur se arkitektura aktuale e sigurisë në Evropë nuk po funksionon. Moska pajtohet me këtë mesazh. Megjithatë, deri më tani, hendeku midis Kievit dhe Evropës nga njëra anë, dhe Moskës nga ana tjetër, ka qenë i pakapërcyeshëm. Prandaj, sipas asaj që dihet nga publiku, Witkoff dhe Kushner po paraqesin disa propozime, disa prej të cilave kanë qenë të njohura prej kohësh.

Amerikan propozon ndryshim formal të kufijve

Garanci sigurie për Ukrainën të modeluara sipas NATO-s. Para së gjithash, Washingtoni duhet t’i japë Kievit garanci të mjaftueshme të forta nga njëra anë, dhe nga ana tjetër garanci të mjaftueshme të pranueshme Moskës. Kjo duhet të shoqërohet gjithashtu me investime pas luftës në rindërtimin e vendit. Për më tepër, është shumë e sigurt se do të ketë rregullime territoriale në rast të një marrëveshjeje.

Negociatorët amerikanë, raporton The Economist, po shqyrtojnë një manovër të pazakontë kartografike: ndryshimin e kufijve administrativë të rajoneve të Donetskut dhe Luganskut. Ideja është që kufijtë e Donbasit në letër thjesht ngushtohen dhe përshtaten sipas asaj që ushtria ruse mban aktualisht nën pushtim.

Në këtë mënyrë, Putini mund t’i deklaroj popullit rus se “çliroi të gjithë Donbasin” dhe përmbushi objektivin e luftës, ndërsa Ukraina në fakt do t’i mbante të gjitha qytetet dhe zonat e fortifikuara nën kontrollin e forcave të saj, si Slovyansk dhe Kramatorsk, pa dorëzuar asnjë centimetër të territorit që po mbron aktualisht.

Për më tepër, propozimi amerikan përfshin heqjen e sanksioneve për sektorin e energjisë ruse, me mekanizmin e futjes së re nëse shkelet armëpushimi. Përveç kësaj, përmendet ringjallja e Këshillit NATO-Rusi, i cili u pezullua pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.

Perspektiva ukrainase

Sa i përket Ukrainës, Kievi hyn në negociata me “vija të kuqe” të qarta. Për të pesëmbëdhjetën herë publikisht, Presidenti Zelenski hodhi poshtë mundësinë e dorëzimit të territorit për një lloj garancie sigurie që nuk ishte përcaktuar paraprakisht. Është deklaruar publikisht se Kievi zyrtar pret garanci sigurie në formën e anëtarësimit në NATO, jo diçka “të ngjashme” me NATO-n.

Brenda Ukrainës, si dhe në Evropë, ekziston bindja se pa një marrëveshje të fortë sigurie, Rusia do ta përdorë marrëveshjen e paqes si përgatitje për një sulm të ri ndaj Ukrainës. Sa i përket komunikimit jozyrtar, burime të caktuara amerikane pohojnë se pala ukrainase ka treguar gatishmëri për kompromis në biseda private. Sigurisht, kjo nuk është konfirmuar, dhe “rrjedhje” të ngjashme informacioni për publikun mund të interpretohen si një formë presioni mbi delegacionin ukrainas. Delegacioni ukrainas e sheh mundësinë që palët të bien dakord për një armëpushim energjetik dhe detar si fillimin e negociatave, gjë që do të përgatiste terrenin për një raund të ri negociatash.

Çfarë duan rusët?

Të gjitha këto propozime arrijnë në Moskë, e cila dëshiron t’i përdorë negociata të tilla ekskluzivisht për të ripërcaktuar marrëdhëniet e sigurisë. Ministri Lavrov dhe zyrtarë të tjerë rusë theksojnë se zgjidhja e luftës në Ukrainë është vetëm një nga pikat në një diskutim më të gjerë mbi një arkitekturë të re sigurie, e cila, sipas Moskës, duhet të respektojë interesat ruse.

Sa i përket Ukrainës, Rusia vazhdon të kërkojë tërheqjen e forcave ukrainase nga Donbasi, tërheqjen e Ukrainës nga NATO, e cila, sipas Moskës, duhet të konfirmohet nga Kushtetuta e re e Ukrainës. Ashtu si në rastin e qëndrimeve ukrainase pas dyerve të mbyllura, media amerikane po thekson me njëfarë kujdesi se zyrtarët rusë po shprehin njëfarë fleksibiliteti dhe një “dëshirë të vërtetë” për t’i dhënë fund luftës. Një lloj prove për këtë është delegacioni rus i “përforcuar” në Abu Dhabi.

Evropianët janë atje, por nuk po marrin pjesë

Roli më problematik në të gjithë procesin mbetet ai i Evropës. Pozicioni evropian në këtë proces është i rënduar nga përçarjet e thella të brendshme, frika nga margjinalizimi dhe kanalet e mbyllura të negociatave me Moskën. Brukseli zyrtar, i udhëhequr nga Presidentja e Komisionit Evropian von der Leyen dhe Ministri i Jashtëm Francez Barrot, iu bashkua takimit në Abu Dhabi me iniciativën e vet.

Problemi është se përfaqësuesit evropianë po marrin pjesë në konsultime të ndara jashtë takimeve kryesore për shkak të kundërshtimit rus. Vendet evropiane, pra, kanë frikë se Uashingtoni mund t’u dorëzohet kërkesave të Moskës për të dobësuar NATO-n ose për të detyruar Kievin të pranojë kushte të pafavorshme paqeje. Nga ana tjetër, disa udhëheqës evropianë, si presidenti finlandez ose kryeministri norvegjez, po mbështesin dhe rinovojnë kontaktet e drejtpërdrejta me Kremlinin, duke paralajmëruar se është iluzion të pritet një fund i luftës pa dialog me Moskën.

Pritshmëria me reale

Edhe pse bota po pret një zgjidhje për luftën në Ukrainë, realiteti është se nuk pritet të nënshkruhet asnjë marrëveshje përfundimtare paqeje ose armëpushim në Abu Dhabi këto ditë. Qëllimi kryesor është, megjithatë, të sqarohen pozicionet, të identifikohen pikat e mosmarrëveshjes dhe të ruhet dinamika diplomatike. Takimi mund të ndahet në dy pjesë – e para është çështja e garancive të sigurisë dhe arkitektura e ardhshme evropiane e sigurisë, dhe e dyta janë çështjet e ndjeshme territoriale.

Ecuria e takimit varet nga sa afër Witkoff dhe Kushner të lartpërmendur do të arrijnë të afrojnë qëndrimet e Kievit dhe Moskës mjaftueshëm sa për të vazhduar punën drejt përfundimit të një marrëveshjeje përfundimtare paqeje.

Gjithashtu, pas këtij takimi, javën e ardhshme do të njoftohet një takim mbi armët bërthamore në Pekin, i cili pritet të mbledhë së bashku presidentët e Kinës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara. Edhe pse ky është një samit që do të jetë shumë më i gjerë se vetë çështja ukrainase, përfshirja e Kinës në të gjithë procesin mund të çojë në një zgjidhje përfundimtare të luftës në Ukrainë.