Shqipëria dhe Mali i Zi kanë borxhin më të lartë në rajon, Kosova më të ulëtin

Borxhi publik në vendet e Ballkanit Perëndimor ndoqi përgjithësisht një prirje rënëse pas niveleve të larta të fillimit të dekadës, por ecuria nuk ka qenë e njëjtë në të gjitha ekonomitë.

Deri në vitin 2025, Shqipëria, Serbia, Kosova dhe Maqedonia e Veriut e kishin ulur raportin e borxhit ndaj Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa në Malin e Zi rënia e fortë e viteve të para u pasua nga një rritje e re. Borxhi nisi të zgjerohej lehtë edhe në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Sipas të dhënave të Komisionit Europian, Mali i Zi dhe Shqipëria kishin në vitin 2025 raportin më të lartë të borxhit publik ndaj ekonomisë në rajon. Borxhi i Malit të Zi arriti në 63.5 për qind të PBB-së, ndërsa ai i Shqipërisë ishte 52.9 për qind. Pas tyre renditej Maqedonia e Veriut me 51.6 për qind, Serbia me 44.4 për qind, Bosnje Hercegovina me 27 për qind dhe Kosova me 16.5 për qind.

Shqipëria, tendencë në ulje

Pavarësisht renditjes së lartë, Shqipëria ka shënuar uljen më të madhe të borxhit në rajon gjatë periudhës së analizuar. Raporti zbriti nga 74.1 për qind e PBB-së në vitin 2021 në 64.1 për qind në vitin 2022 dhe 57.6 për qind në vitin 2023. Rënia vijoi në 54.2 për qind në vitin 2024 dhe 52.9 për qind në vitin 2025.

Komisioni Europian parashikon që tendenca rënëse të vazhdojë. Borxhi i përgjithshëm i qeverisë pritet të ulet në 52.3 për qind të PBB-së në vitin 2026 dhe në 50.3 për qind në vitin 2027. Në tremujorin e parë të vitit 2026, raporti i borxhit publik zbriti në 48.8 për qind të PBB-së, mbi 5 pikë përqindjeje më pak se një vit më parë. Komisioni Europian sqaron se rënia lidhet si me uljen e stokut nominal të borxhit, ashtu edhe me rritjen e PBB-së nominale, përfshirë përditësimin e vlerësimeve nga Ministria e Financave.

Mali i Zi, borxhi pritet të rritet në 69.4% në 2026

Mali i Zi vijon të ketë barrën më të lartë të borxhit publik në Ballkanin Perëndimor. Raporti i borxhit ndaj PBB-së ra nga 84 për qind në vitin 2021 në 70.8 për qind në vitin 2022 dhe në 59.3 për qind në vitin 2023.

Pas kësaj rënieje, tendenca ndryshoi. Borxhi u rrit në 61.3 për qind të PBB-së në vitin 2024 dhe në 63.5 për qind në vitin 2025. Për vitin 2026, Komisioni Europian parashikon një rritje të mëtejshme në 69.4 për qind, përpara se raporti të ulet në 64.3 për qind në vitin 2027.

Të dhënat e tremujorit të parë të vitit 2026 tregojnë një ulje të përkohshme të raportit në 59 për qind të PBB-së, nga 63.5 për qind në fund të vitit 2025. Megjithatë, zgjerimi i shpenzimeve dhe nevojat për financim pritet ta rrisin borxhin në pjesën tjetër të vitit.

Maqedonia e Veriut rikthehet në rritje

Maqedonia e Veriut nuk ka shënuar një tendencë të qëndrueshme në uljen e borxhit. Raporti ishte 51.4 për qind e PBB-së në vitin 2021 dhe zbriti lehtë në 49.7 për qind në vitin 2022 dhe 49.5 për qind në vitin 2023.

Në vitin 2024, borxhi u rrit në 53 për qind të PBB-së, përpara se të ulej në 51.6 për qind në vitin 2025. Komisioni pret që ai të rritet sërish në 52.5 për qind në vitin 2026 dhe në 53.3 për qind në vitin 2027.

Në fund të tremujorit të parë të vitit 2026, borxhi i përgjithshëm i qeverisë arriti në 51.9 për qind të PBB-së së parashikuar, 0.3 pikë përqindjeje më shumë se në fund të vitit 2025. Rritja lidhet edhe me zgjerimin e deficitit dhe shpenzimeve kapitale.

Serbia e ul borxhin më shumë se vendet e tjera

Serbia, e cila dikur ishte një nga vendet me nivelin më të lartë të borxhit në rajon, ka shënuar një trajektore rënëse të vazhdueshme. Borxhi zbriti nga 53.9 për qind e PBB-së në vitin 2021 në 52.5 për qind në vitin 2022, 48 për qind në vitin 2023 dhe 46.7 për qind në vitin 2024.

Në vitin 2025, raporti ra më tej në 44.4 për qind, rreth 8.5 pikë përqindjeje më poshtë se në Shqipëri. Komisioni parashikon një rritje të lehtë në 45.8 për qind në vitin 2026, ndërsa për vitin 2027 pritet një ulje në 45 për qind.

Bosnjë dhe Hercegovina, borxhi nis të rritet

Bosnje Hercegovina ka një nga nivelet më të ulëta të borxhit në rajon, por tendenca ka ndryshuar pas vitit 2024.

Borxhi zbriti nga 33.9 për qind e PBB-së në vitin 2021 në 29.3 për qind në vitin 2022, 26.4 për qind në vitin 2023 dhe 26.1 për qind në vitin 2024. Në vitin 2025, raporti u rrit në 27 për qind.

Komisioni Europian pret që rritja të vijojë, me borxhin që parashikohet në 27.5 për qind të PBB-së në vitin 2026 dhe në 28.3 për qind në vitin 2027. Në tremujorin e parë të vitit 2026, raporti ishte 27.5 për qind, i ndikuar kryesisht nga shtimi i borxhit afatshkurtër në monedhën vendase. Stoku nominal i borxhit u rrit me 11.6 për qind në krahasim me një vit më parë.

Kosova ka borxhin më të ulët në rajon

Kosova vijon të ketë nivelin më të ulët të borxhit publik në Ballkanin Perëndimor. Raporti zbriti nga 21.5 për qind e PBB-së në vitin 2021 në 20 për qind në vitin 2022 dhe 17.5 për qind në vitin 2023.

Rënia vazhdoi në 16.8 për qind në vitin 2024 dhe në 16.5 për qind në vitin 2025. Në tremujorin e parë të vitit 2026, borxhi ishte ulur më tej në 15.6 për qind të PBB-së. Raporti i Komisionit Europian nuk jep parashikime vjetore për Kosovën për vitet 2026 dhe 2027./Monitor/