Pse na bie energjia dhe humori në vjeshtë? Çfarë këshillon shkenca

Me shkurtimin e ditëve dhe pakësimin e dritës së diellit, shumë njerëz ndihen më të lodhur, flenë më keq dhe humbasin motivimin.

Këto ndryshime nuk janë thjesht psikologjike, por kanë një shpjegim biologjik. Për miliona njerëz, ato mund të shndërrohen në çrregullim afektiv sezonal, një formë depresioni që shfaqet kryesisht gjatë vjeshtës dhe dimrit.

Sipas ekspertëve, pakësimi i dritës natyrore ndikon në ritmin cirkadian, orën e brendshme biologjike që rregullon gjumin, vigjilencën dhe humorin.

Ndryshimet sezonale ndikojnë gjithashtu në prodhimin e melatoninës dhe serotoninës, dy substanca që luajnë rol të rëndësishëm në cilësinë e gjumit dhe qëndrueshmërinë emocionale.

Në vendet mesdhetare, përfshirë Shqipërinë, ku dimrat janë përgjithësisht më të butë dhe ditët me diell më të shumta se në Europën Veriore, ndryshimet sezonale të humorit mund të jenë më pak të theksuara, por nuk mungojnë.

Edhe në këto vende, shkurtimi i ditës gjatë vjeshtës dhe dimrit ndikon në ritmin biologjik, cilësinë e gjumit dhe nivelin e energjisë.

Megjithëse klima mesdhetare ofron më shumë mundësi për aktivitete në natyrë dhe ekspozim ndaj dritës së diellit, kjo nuk e përjashton rrezikun e depresionit sezonal.

Ekspertët këshillojnë shfrytëzimin e orëve me dritë natyrore, aktivitetin fizik dhe ruajtjen e kontakteve shoqërore për të kufizuar ndikimin e ndryshimeve sezonale në mirëqenien psikologjike.

Psikiatrja Anisha Patel-Dunn, drejtuese mjekësore e LifeStance Health, shpjegon për CNBC se çrregullimi afektiv sezonal është një formë depresioni që mund të zgjasë mesatarisht katër deri në pesë muaj, zakonisht nga vjeshta deri në dimër.

Simptomat më të zakonshme përfshijnë mungesën e energjisë, çrregullimet e gjumit, ndryshimet e humorit dhe rënien e motivimit.

Çfarë mund të bëjmë për t’u ndier më mirë?

Aktiviteti fizik është një nga mënyrat më efektive për të përmirësuar gjendjen emocionale. Sipas Patel-Dunn, studimet sugjerojnë se 30-45 minuta ushtrime aerobike, katër deri në pesë herë në javë, mund të ndihmojnë në përmirësimin e humorit.

Edhe një shëtitje e shkurtër gjatë ditës është e dobishme, pasi ekspozimi ndaj dritës natyrore ndihmon në rregullimin e orës biologjike.

Ekspertët rekomandojnë gjithashtu një orar të qëndrueshëm gjumi, duke fjetur dhe u zgjuar në të njëjtën kohë çdo ditë, përfshirë fundjavat.

Një tjetër praktikë e dobishme është shkrimi i mendimeve dhe shqetësimeve përpara gjumit. Sipas Patel-Dunn, kjo ndihmon në ndërgjegjësimin emocional dhe menaxhimin e ankthit.

Marrëdhëniet shoqërore janë po aq të rëndësishme. Takimet me miqtë, darkat familjare apo aktivitetet në natyrë mund të përmirësojnë mirëqenien psikologjike. Meditimi dhe ushtrimet e frymëmarrjes mund të ndihmojnë gjithashtu në uljen e stresit.

Megjithatë, kur simptomat bëhen të vështira për t’u përballuar, ekspertët këshillojnë kërkimin e ndihmës profesionale.

Sekreti danez për të përballuar dimrin

Një mënyrë tjetër për të përballuar muajt e ftohtë vjen nga Danimarka dhe quhet hygge, një filozofi jetese që mbështetet te rehatia, ngrohtësia, marrëdhëniet njerëzore dhe shijimi i momenteve të thjeshta.

Meik Wiking, themelues i Institutit të Kërkimeve mbi Lumturinë në Kopenhagë dhe autor i librit The Little Book of Hygge, shpjegon se kjo filozofi është pjesë e pandashme e kulturës daneze.

Sipas organizatës Visit Denmark, hygge nënkupton krijimin e një atmosfere të ngrohtë dhe shijimin e gjërave të mira të jetës në shoqërinë e njerëzve të dashur.

Praktikimi i saj nuk kërkon shpenzime të mëdha. Leximi i një libri nën një batanije të ngrohtë, një pije e nxehtë, një darkë me miqtë pa telefona apo një shëtitje në ajër të pastër janë disa nga mënyrat më të thjeshta.

Autorja Louisa Thomsen Brits sugjeron gjithashtu krijimin e një ambienti të këndshëm në shtëpi, përmes ndriçimit të butë, materialeve natyrore dhe objekteve që japin ndjesinë e ngrohtësisë.

Në thelb, filozofia hygge synon t’u japë më shumë vlerë kënaqësive të vogla të përditshmërisë. Ajo mund të mbështesë mirëqenien emocionale, por nuk zëvendëson trajtimin profesional të depresionit sezonal./NBC/ Monitor/