Indeksi AmCham shënon rënie historike, përkeqësim i fortë i klimës së biznesit!

Klima e biznesit rezulton që të jetë përkeqësuar ndjeshëm gjatë vitit të fundit. Indeksi i Biznesit i Dhomës Amerikane, AmCham, për vitin 2025, i sapopublikuar, ka shënuar një rënie të fortë në raport me vitin e mëparshëm, ku ndikimin kryesor e ka dhënë klima e brendshme politike, infrastruktura, performanca e ekonomisë, burokracia e qeverisë, dhe korrupsioni.

Sipas të dhënave të publikimit, Indeksi i Biznesit të AmCham për vitin 2025 arriti në 40.34 pikë nga 100 të mundshme, duke shënuar një rënie prej 6.13 pikësh krahasuar me vlerën 46.47 që ishte në vitin 2024.

“Treguesit sinjalizojnë një përkeqësim sistemik të integritetit të tregut në Shqipëri, me disa prej komponentëve kyç që kanë shënuar rënien më të fortë krahasuar me vitin 2024.

Ndër treguesit më problematikë rezultojnë klima e brendshme politike, infrastruktura dhe perceptimi i korrupsionit, të cilët kanë regjistruar nivelet më të ulëta në 14 vitet e publikimit të këtij vlerësimi.

Përqendrimi i një numri kaq të madh treguesish në trajektore negative sugjeron se dobësimi nuk është i izoluar, por prek disa dimensione themelore të mjedisit të biznesit.

Sipas të dhënave, kjo prirje përbën një sinjal alarmi për institucionet, komunitetin e biznesit dhe të gjitha palët e interesuara për konkurrueshmërinë dhe klimën e investimeve në vend,” deklaroi kreu i Dhomës Amerikane të Tregtisë në Shqipëri, Neritan Mullaj.

Kjo është rënia më e fortë historike, që nga viti 2012, kur ka filluar të publikohet indeksi.

Perceptimi i përgjithshëm i anëtarëve të AmCham lidhur me klimën e biznesit në Shqipëri pësoi gjithashtu rënie në vitin 2025, duke u zvogëluar me 9.54 pikë dhe duke zbritur në vlerën 37.02.

Shqetësimet kryesore të identifikuara nga pjesëmarrësit në anketë për vitin 2025 ishin: monopoli dhe konkurrenca e ndershme, burokracia qeveritare, klima e brendshme politike, ekonomia informale, disponueshmëria e stafit vendas të kualifikuar dhe korrupsioni.

“Treguesi i informalitetit mbetet një nga shqetësimet kryesore për bizneset në Shqipëri. Sipas rezultateve të anketimit, 73% e të anketuarve e perceptojnë nivelin e informalitetit si të lartë ose shumë të lartë. Vlerësimi i këtij treguesi ka rënë në nivelin 3 këtë vit, duke regjistruar një përkeqësim krahasuar me edicionin e mëparshëm. Kjo prirje tregon se masat e ndërmarra kundër informalitetit nuk kanë arritur të prodhojnë rezultate të qëndrueshme në kohë dhe se perceptimi i biznesit vijon të reflektojë sfida të konsiderueshme në zbatimin e rregullave të konkurrencës dhe formalizimin e ekonomisë”, nënvizoi Mullaj.

Megjithëse “gjetja e stafit vendas të kualifikuar” ishte i vetmi tregues që shënoi përmirësim në vitin 2025 (+1.45 pikë), ai përsëri mbetet ndër shqetësimet kryesore për bizneset që operojnë në Shqipëri.

Perceptimet u përkeqësuan pothuajse në të gjithë treguesit kryesorë të klimës së biznesit gjatë vitit 2025. Rëniet më të theksuara u regjistruan në klimën e brendshme politike (-14.00 pikë), infrastrukturë (-12.29 pikë), performance e ekonomisë shqiptare (-11.4), burokracinë qeveritare (-9.54 pikë), korrupsion (-9.36 pikë), klima e biznesit (-9.34),  ekonominë informale (-6.08 pikë), rendin dhe sigurinë në vend (-6.17 pikë), si dhe në monopolin dhe konkurrencën e pandershme (-4.85 pikë).

Bizneset raportuan gjithashtu një rënie të perceptuar në marrëdhëniet me autoritetet publike. Rënia më e madhe u regjistrua në marrëdhëniet me pushtetin vendor (-7.04 pikë), e ndjekur nga autoritetet tatimore (-5.56 pikë), ministritë (-5.45 pikë), autoritetet doganore (-3.67 pikë) dhe gjykatat (-3.21 pikë).

Perceptimet e pjesëmarrësve në anketë mbi ecurinë e ekonomisë shqiptare u dobësuan gjithashtu ndjeshëm në vitin 2025, duke rënë me 11.44 pikë. Kjo u shoqërua me një rënie të perceptimit për kërkesën e brendshme për mallra dhe shërbime (-2.89 pikë), ndërsa perceptimet lidhur me kërkesën për eksport të mallrave dhe shërbimeve mbetën gjerësisht të qëndrueshme gjatë së njëjtës periudhë.

Vlerësimet me pozitive të indeksit të besimit janë furnizimi me energji, kërkesa për mallra e shërbime në eksport dhe marrëdhëniet me administratën doganore.

Për herë të parë, anketa e viteve 2025-2026 përfshiu një seksion të dedikuar për mjedisin digjital në Shqipëri. Sa i përket infrastrukturës digjitale, 39.2% e të anketuarve e vlerësuan atë pozitivisht, krahasuar me 23.9% që e vlerësuan negativisht, ndërsa 36.9% mbetën neutralë. Lidhur me e-government (shërbimet qeveritare elektronike) dhe shërbimet digjitale publike, 30.1% e pjesëmarrësve shprehën një vlerësim pozitiv, ndërsa 35.8% i vlerësuan këto shërbime negativisht dhe 34.1% mbetën neutralë.

Pritshmëritë mbeten pesimiste

Kur u pyetën për pritshmëritë për vitin 2025, gjatë hartimit të indeksit të 2024-s, bizneset u shfaqën optimiste, duke pritur një përmirësim të tij. Realiteti tregoi se ata u zhgënjyen, pasi viti 2025 ishte më keq sesa pritshmëritë, me indeksin që shënoi një rënie të fortë.

Për 2026-n, pritshmëritë e biznesit nuk janë më optimiste, teksa indeksi nuk pritet të shënojë ndonjë përmirësim nga nivelet ku rezultoi realisht në 2025-n.

Grafiku i dytë tregon pritshmëritë për Indeksin e Biznesit të AmCham për vitin 2026. Gjithashtu, grafiku krahason pritshmëritë me rezultatin real për secilin prej viteve të kaluara.

Të dhënat historike tregojnë se përgjithesisht pritshmëritë me realitetin kanë shkuar në të njëjtin drejtim, me përjashtim të 2015-s, që përkon dhe me peroudhë zgjedhore dhe të 2025-s.

Metodologjia

Anketa e Indeksit të Biznesit të AmCham për vitin 2025 u zhvillua online nga data 30 mars deri më 16 prill 2026. Numri i përgjithshëm i pjesëmarrësve në anketë ishte 208, nga të cilët 175 e plotësuan atë plotësisht, duke iu përgjigjur të gjitha pyetjeve. Anketa iu drejtua ekskluzivisht anëtarëve të AmCham Shqipëri (Dhomës Amerikane të Tregtisë në Shqipëri) dhe kërkoi mendimin e tyre lidhur me mjedisin e biznesit në Shqipëri gjatë vitit të kaluar (2025), si dhe vlerësimin e tyre për vitin aktual (2026)./Monitor/