Shqipëria, me flotën më të vjetër të automjeteve në Europë, 91% janë mbi 10 vjeçare

Shqipëria vijon të ketë një nga flotat më të vjetra të automjeteve në Europë, ndonëse vitet e fundit është rritur interesi për makinat elektrike, hibride dhe ato me kilometrazh zero.

Të dhënat më të fundit të Eurostatit për strukturën e autoveturave sipas moshës tregojnë se në fund të vitit 2024, viti i fundit i disponueshëm për Shqipërinë, 43 për qind e makinave kishin një vit prodhimi që daton më shumë se 20 vjet përpara, e dyta më e lartë në Europë, pas Gjerogjisë 50.6 për qind dhe shumë më e lartë se në vendet e tjera të rajonit, me Kosovën që ka 28 për qind makina mbi 20 vjet, Serbia 32 për qind, Mali i Zi 14.5 për qind.

47 për qind e automjeteve në Shqipëri ishin nga 10-20 vjet të vjetra. Në total, rreth 91 për qind e autoveturave në Shqipëri ishin mbi 10 vjet të vjetra. Vetëm një pjesë shumë e vogël e flotës përbëhej nga mjete të reja: rreth 1.4 për qind ishin deri në dy vjet dhe afërsisht 2% ishin nga dy deri në pesë vjet të vjetra.

Kjo e vendos Shqipërinë në vendin me peshën më të ulët të automjeteve të reja dhe me një flotë më të vjetër se në çdo vend të Europës. E dyta pas Shqipërisë është Bosnje Hercegovina me 86 për qind të automjeteve mbi 10 vjeçare, e ndjekur nga Serbia 81 për qind, Gjergjia, me 81 për qind, Mali i Zi 80 për qind. Në shtetet e zhvilluara të Europës, pesha e mjeteve që kanë më shumë se 10 vjet nga prodhimi është nën 40 për qind.

Varësia nga makinat e përdorura lidhet me të ardhurat më të ulëta, çmimet e larta të automjeteve të reja dhe tregun e zhvilluar të importeve nga Europa dhe, së fundmi, nga Azia.

Në vitin 2024, rreth 53 për qind e automjeteve të regjistruara për herë të parë në Shqipëri ishin 9–15 vjet të vjetra dhe 26 për qind ishin mbi 15 vjet. Vetëm 12 për qind kishin moshë deri në katër vjet.

Nafta vijon të dominojë flotën

Vjetërsia e lartë shoqërohet edhe me mbizotërimin e makinave me naftë.

Në vitin 2025, autoveturat me naftë përbënin 72.1 për qind të flotës së përgjithshme në Shqipëri.

Edhe në regjistrimet e reja, nafta ka ruajtur një peshë të lartë. Sipas Eurostatit, Shqipëria ishte ndër vendet kandidate ku motori me naftë dominonte regjistrimet e autoveturave në vitin 2024, së bashku me Kosovën dhe Moldavinë. Të dhënat vendase tregojnë se në vitin 2024, 63 për qind e mjeteve të regjistruara për herë të parë ishin me naftë dhe 23 për qind me benzinë. Mjetet elektrike përbënin vetëm 3.1 për qind të importeve të atij viti.

Pesha e makinave të vjetra me naftë ka pasoja për ndotjen e ajrit, konsumin e karburantit, sigurinë rrugore dhe kostot e mirëmbajtjes. Rinovimi i ngadaltë bën që përmirësimi i standardeve të emetimeve të reflektohet me vonesë në flotën që qarkullon realisht.

Rritet interesi për makinat elektrike

Megjithatë, në treg po shfaqen shenja ndryshimi. Importet e mjeteve elektrike po rriten me ritme të shpejta, veçanërisht nga Kina.

Sipas të dhënave të tjera nga Drejtoria e Përgjithshme e Transportit Rrugor, në vitin 2025, automjetet elektrike përbënin 5.7% të mjeteve të importuara. Në dy muajt e parë të vitit 2026, u regjistruan për herë të parë 1.712 mjete elektrike, ose 12 për qind e totalit të regjistrimeve, krahas 608 mjeteve hibride.

Interesi është më i dukshëm te automjetet e reja. Nga janari deri në tetor 2025, rreth 42.4 për qind e autoveturave me kilometrazh zero të regjistruara në Shqipëri ishin plotësisht elektrike, me rritje 62 për qind krahasuar me një vit më parë. Edhe Eurostat evidenton se, ndër vendet kandidate dhe kandidate potenciale, Shqipëria kishte një nga peshat më të larta të regjistrimeve të reja me burime alternative energjie, me 13.3 për qind në vitin 2024. Përpara saj renditeshin Moldavia, Ukraina dhe Turqia.

Europa po rinovon flotën dhe po largohet nga nafta

Në Bashkimin Europian, numri i autoveturave plotësisht elektrike arriti në pothuajse 7.6 milionë në fund të vitit 2025, me rritje 31.5 për qind brenda një viti. Pesha e tyre në flotën e përgjithshme u rrit nga vetëm 0.02 për qind në vitin 2013 në 2.9 për qind në vitin 2025, sipas Eurostat.

Regjistrimet e makinave plotësisht elektrike në BE u rritën me 29.7 për qind në vitin 2025, ndërsa ato hibride me karikim u shtuan me 34.2 për qind. Në të njëjtën kohë, regjistrimet e makinave vetëm me naftë ranë me 22 për qind. Luksemburgu kishte flotën më të re në Europë, me 19.8 për qind të autoveturave deri në dy vjet të vjetra. Gjermania, Belgjika, Austria, Suedia dhe Irlanda gjithashtu kishin një peshë të lartë të mjeteve të reja dhe shumë më pak autovetura mbi 20 vjet.

Sipas Eurostat, në vitet e fundit, disa vende kanë zbatuar programe që mbështesin blerjen e automjeteve të reja me emetime të ulëta, në këmbim të nxjerrjes nga qarkullimi të makinave të vjetra. Qëllimi i përgjithshëm i këtyre skemave ka qenë rinovimi i flotës së autoveturave me mjete më pak ndotëse dhe, njëkohësisht, nxitja e aktivitetit ekonomik. Këto programe kanë ndikuar deri diku në përbërjen e flotës sipas moshës në vende të veçanta.

Peshën më të lartë të autoveturave më të reja, me moshë më pak se dy vjet, e kishte Luksemburgu me 19.8 për qind, i ndjekur nga Gjermania me 15.5 për qind, Belgjika me 14.9 për qind, Austria me 13.5 për qind, Suedia me 13.2 për qind, Irlanda me 12.8 për qind sipas të dhënave të vitit 2023, Holanda me 12.6 për qind sipas të dhënave të vitit 2024, Portugalia me 10.2 për qind dhe Danimarka me 10.1 për qind.

Në kahun tjetër, disa vende të Bashkimit Europian kishin në vitin 2025 një peshë të lartë të autoveturave 20 vjeç e lart. Në krye ishte Rumania me 39.1 për qind, e ndjekur nga Finlanda me 36.3 për qind, Polonia me 35.1 për qind sipas të dhënave të vitit 2024, Estonia me 34.7 për qind, Hungaria me 30.9 për qind, Portugalia me 29.6 për qind, Lituania me 29.4 për qind, Letonia me 28.4 për qind, Spanja me 27.5 për qind dhe Malta me 27 për qind./Monitor/