Kina kërcënon Bashkimin Evropian

Kina lëshoi ​​kërcënimin e saj më të drejtpërdrejtë tregtar ndaj Bashkimit Evropian në dekada, në fund të muajit prillit. Nëse BE vazhdon me Aktin e Përshpejtimit Industrial, IAA, të cilin Pekini e sheh si shkelje të interesave të saj, ajo thotë se nuk do të ketë zgjidhje tjetër veçse të marrë kundërmasa për të mbrojtur të drejtat dhe interesat legjitime të kompanive të saj.

Kërcënimi nuk erdhi papritur, por koha dhe toni sinjalizojnë se Pekini po e merr seriozisht atë që po përgatitet në Bruksel.

Ligji “Made in Europe”
Më 4 mars 2026, Komisioni Evropian paraqiti një propozim për rregulloren IAA, e cila u quajt menjëherë ligji “Made in Europe”. Komisioneri Evropian Stéphane Séjourné tha se ligji do të krijonte vende pune.

“Duke kanalizuar paratë e taksapaguesve drejt prodhimit evropian, duke zvogëluar varësinë dhe duke forcuar sigurinë dhe sovranitetin ekonomik”.

Ligji synon tre sektorë strategjikë: teknologjitë e pastra, industrinë e automobilave dhe industritë me konsum të lartë energjie si çeliku, alumini dhe çimentoja.

Në veçanti, makinat elektrike që marrin mbështetje publike duhet të montohen në BE me të paktën 70 përqind të komponentëve, duke përjashtuar baterinë, të prodhuar në 27 shtetet anëtare. Pragjet minimale të përmbajtjes së ulët të karbonit prej 25 për qind janë të përcaktuara për çelikun dhe aluminin, dhe pesë përqind për çimenton.

Për investimet e huaja në sektorët strategjikë, ligji fut mbikëqyrje të detyrueshme për investimet mbi 100 milionë euro nga vendet që kontrollojnë më shumë se 40 për qind të kapacitetit global të prodhimit në sektorin në fjalë, një prag që nuk e përmend Kinën në letër, por në praktikë pothuajse ekskluzivisht e synon atë. Qëllimi është të rritet pjesa e prodhimit industrial në PBB-në e BE-së nga 14.3 për qind në vitin 2024 në 20 për qind deri në vitin 2035.

Brukselit po i djegin këmbët!

Konteksti është çelësi për të kuptuar pse Brukseli nuk mund të priste. Vetëm në vitet 2024 dhe 2025, furnizuesit evropianë në sektorin e automobilave kanë njoftuar më shumë se 100.000 shkurtime nga puna, dhe sondazhet tregojnë se rreth gjysma e furnizuesve evropianë të makinave po shqyrtojnë uljen e kapacitetit të prodhimit në BE.

Sfondi është politika industriale kineze që ka qenë përtej asaj që konkurrentët evropianë mund të ndjekin për dekada. Sipas të dhënave të OECD-së, kompanitë kineze marrin katër deri në tetë herë më shumë mbështetje shtetërore në krahasim me të ardhurat sesa konkurrentët në vendet e tjera, me subvencione shtesë që janë të vështira për t’u llogaritur saktësisht, duke përfshirë kredi të lira dhe mbështetje indirekte.

Vlerësimet nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë tregojnë se kostoja e prodhimit të qelizave të baterive në Kinë është 20 deri në 35 për qind më e ulët se në Evropë. Tarifat e Trump kanë mbyllur në mënyrë efektive tregun amerikan për këto produkte, duke e bërë Evropën një destinacion edhe më tërheqës për tepricat kineze.

Kërcënim i ashpër nga Pekini
Ministria kineze e Tregtisë nuk i kurseu fjalët në kërcënimin e saj. Zëdhënësi i saj tha se IAA imponon një numër kërkesash kufizuese për investimet e huaja dhe mund të shkelë parimet e Organizatës Botërore të Tregtisë.

Etiketa preferenciale “origjina e BE-së” në prokurimin publik dhe mbështetjen publike u vlerësua nga Pekini si një pengesë investimi dhe diskriminim institucional.

Dhoma kineze e Tregtisë në BE tha se ligji shënon një kthesë drejt proteksionizmit që do të minojë bashkëpunimin tregtar midis BE-së dhe Kinës. Pekini i kërkoi BE-së të heqë kërkesat diskriminuese ndaj investitorëve të huaj, transferimin e detyrueshëm të pronës intelektuale dhe teknologjisë, dhe kufizimet në prokurimin publik nga teksti legjislativ.

Kërcënimi i Kinës për kundërmasa vjen në një kohë kur BE po hap njëkohësisht një front tjetër.

Zhdoganimi i dërgesave kineze
Këshilli i BE-së më në fund ka miratuar që, nga 1 korriku 2026, çdo dërgesë e vogël me vlerë nën 150 euro që hyn në BE do t’i nënshtrohet një takse doganore fikse prej 3 eurosh për linjë tarifore. Masa do të mbetet në fuqi deri më 1 korrik 2028, kur do të zëvendësohet nga tarifat e rregullta doganore.

Shkalla e ndryshimit është mbresëlënëse. Vetëm në vitin 2024, rreth 4.6 miliardë pako hynë në BE nën pragun e atëhershëm, dhe më shumë se 90 përqind e tyre kishin origjinën nga Kina. BE vlerëson se deri në 65 përqind e këtyre dërgesave janë bërë qëllimisht në kufijtë e fitimprurshmërisë për të shmangur detyrimet doganore.

Platforma si Shein dhe Temu kanë ndërtuar modele të tëra biznesi rreth dërgimit të mallrave direkt te konsumatorët pa detyrime doganore, por ky model nuk do të jetë më i mundur nga 1 korriku. Komisioneri i BE-së për Ekonominë, Valdis Dombrovskis, tha se masa përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt sigurimit të një fushe loje të barabartë për kompanitë evropiane, dhe Komisioneri i Tregtisë, Maroš Šefčovič, i quajti ndryshimet doganore reformën më ambicioze doganore që nga themelimi i bashkimit doganor në vitin 1968.

Çfarë mund të bëjë Pekini?
Analisti në Institutin Mercator për Studime Kineze me seli në Berlin, një nga grupet kryesore të ekspertëve të Evropës për Kinën, Jacob Gunter, shpjegon se Pekini nuk ka nevojë të komunikojë drejtpërdrejt me kompanitë evropiane të pranishme në tregun kinez. Mjafton që ata të arrijnë në përfundimin se është në interesin e tyre të lobojnë për një strategji evropiane më të pajtueshme.

Kjo mbështetet nga modeli i njohur i kundërsulmeve kineze: kufizime selektive në aksesin në treg, hetime tatimore dhe rregullatore, dhe ndryshime në preferencat e blerjes ndaj kompanive evropiane me ekspozim të lartë ndaj Kinës.

Ekspertët përmendin tre skenarë të mundshëm. Në të parin, BE dhe Kina hyjnë në negociata, për të cilat Pekini e lë derën hapur në deklaratën e saj, dhe IAA modifikohet në pikat kyçe për të zvogëluar diskriminimin e drejtpërdrejtë ndaj investitorëve kinezë, ndoshta me një model “partnerësh të njohur” që do t’i jepte Kinës akses të kufizuar.

Në skenarin e dytë, BE miraton ligjin kryesisht të paprekur, Kina prezanton kundërsulme, me shumë gjasa në formën e hetimeve të kompanive evropiane dhe kufizimeve të blerjes, dhe të dyja palët njëkohësisht tregtojnë dhe debatojnë në OBT, gjë që nuk ka zgjidhje të shpejtë.

Në skenarin e tretë, kombinimi i kërcënimeve kineze dhe lobimit të brendshëm evropian, veçanërisht nga vendet me lidhje të thella me Kinën si Gjermania dhe Hungaria, çon në një dobësim të tillë të ligjit saqë “Made in Europe” bëhet simbolik, jo funksional.

Askush nuk dorëzohet lehtë
Një ligj duhet të miratohet bashkërisht nga Këshilli i BE-së dhe Parlamenti Evropian, gjë që zakonisht zgjat disa muaj dhe gjatë së cilës dispozitat kryesore mund të ndryshohen.

Matematika themelore është e thjeshtë dhe shpjegon pse asnjëra palë nuk mund të dorëzohet lehtë: Evropa po humbet vende pune industriale, Kina ka kapacitet të tepërt që duhet të asgjësohet dhe SHBA-të kanë mbyllur dyert e tyre.

Ajo që po ndodh aktualisht midis Brukselit dhe Pekinit nuk është vetëm një mosmarrëveshje mbi pragjet e tarifave dhe kuotat e përmbajtjes. Është një negociatë se kush do ta zotërojë të ardhmen industriale në tregun e pasur evropian.