Luhatjet ekstreme të temperaturave po bëhen “normaliteti i ri”, thotë agjencia e BE-së
Temperatura mesatare globale për muajin maj u regjistrua 1.42°C mbi nivelet paraindustriale, raporton Financial Times
Vala e fortë e të nxehtit në Europë gjatë pranverës tregoi se sa shpejt ekstremet klimatike po bëhen “normaliteti i ri”, thanë shkencëtarët, pasi maji theu një sërë rekordesh kombëtare dhe ishte muaji i dytë më i ngrohtë në nivel global.
Shërbimi i BE-së për vëzhgimin e Tokës, Copernicus, tha se kalimi i shpejtë nga temperatura më të ulëta se mesatarja në temperatura të larta në vendet perëndimore u la njerëzve, të mbjellave dhe ekosistemeve pak kohë për t’u përshtatur.
Britania e Madhe, Franca, Irlanda dhe Portugalia përjetuan kushte veçanërisht të rënda muajin e kaluar. Spanja pati 101 vdekje të lidhura me të nxehtin, shifra më e lartë për muajin maj që kur ka nisur monitorimi. Në Francë dhe Britani, mbytjet ishin më të shpeshta, pasi njerëzit kërkuan freski në ujëra të panjohura.
“Vala e pazakontë, e hershme dhe intensive e të nxehtit tregon se sa shpejt ekstremet klimatike po bëhen normaliteti i ri, dhe jo më përjashtim”, tha Samantha Burgess, drejtuese strategjike për klimën në Qendrën Europiane për Parashikimet Afatmesme të Motit.
Në pjesë të mëdha të kontinentit, temperatura e ndier u rrit në 35°C deri në 40°C, duke marrë parasysh lagështinë, erën dhe rrezatimin diellor në trupin e njeriut.
“Edhe pse e pazakontë, kjo ngjarje përputhet me ngrohjen e shpejtë të Evropës dhe prirjen afatgjatë drejt valëve më të shpeshta, më të forta dhe më të hershme të të nxehtit”, thuhej në raportin mujor të Copernicus.
Temperatura mesatare globale e ajrit në sipërfaqe për muajin maj ishte 15.8°C, ose 1.42°C mbi mesataren paraindustriale. Shtrirja mesatare e akullit detar ishte 4% nën mesataren në Arktik dhe 9% nën mesataren në Antarktik.
Maji më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë në nivel global ishte ai i vitit 2024 — po ashtu viti më i nxehtë në botë — kur temperatura globale e ajrit në sipërfaqe arriti në 15.91°C, ose më shumë se 1.5°C mbi nivelin e epokës industriale.
Evropa është kontinenti që po ngrohet më shpejt, pjesërisht për shkak të afërsisë me Arktikun, ku shkrirja e akullit dhe borës zbulon sipërfaqe më të errëta toke, të cilat thithin rrezet e diellit.
Ajri i ngrohtë mban gjithashtu më shumë lagështi. Ndërsa pjesë të mëdha të Europës perëndimore, qendrore dhe lindore përjetuan kushte më të thata se mesatarja, në Turqi, Bullgari dhe Moldavi pati përmbytje të gjera. Kushte më të lagështa se mesatarja u shënuan edhe në Europën veriperëndimore kontinentale, Skandinavinë veriore dhe rajonin e Detit të Zi.
Muajin e kaluar, zona të tjera më të lagështa në botë përfshinë Kinën perëndimore, si dhe pjesë të Brazilit dhe Australisë. Në të kundërt, SHBA-ja qendrore, zona të mëdha të Azisë Qendrore, Australia jugperëndimore dhe Amerika e Jugut ishin më të thata se mesatarja.
Temperaturat në Paqësorin tropikal ishin “jashtëzakonisht të larta”, ndërsa pjesa lindore e oqeanit vijoi kalimin drejt kushteve El Niño. Ky efekt ngrohës në Oqeanin Paqësor zakonisht rrit temperaturat globale dhe përkeqëson ngjarjet ekstreme të motit.
Simon Stiell, sekretar ekzekutiv i Konventës Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike, tha këtë javë në hapje të bisedimeve ndërkombëtare për klimën në qytetin gjerman të Bonit se efektet e ngrohjes nga fenomeni El Niño do të “fuqizoheshin edhe më shumë nga kriza klimatike” dhe do të sillnin “më shumë vuajtje dhe goditje inflacioniste”./Financial Times/ Monitor/
