Vdes krimineli serb Ratko Mladiç, përgjegjës për gjenocidin në Srebrenicë

Ish-Komandanti i Ushtrisë Serbe të Bosnjes, krimineli Ratko Mladiç, i dënuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penal për Ish-Jugosllavi në Hagë, për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit të kryera gjatë luftës në Bosnje më 1992-1995 dhe përgjegjësi kryesor i Masakrës në Srebrenicë, ka vdekur në moshën 84-vjeçare.

Lajmi u bë i ditur nga Radio Televizioni i Republikës Srpska.

Mladiç u dënua në vitin 2017 për një akuzë për gjenocid, për pesë akuza për krime kudër njerëzimit dhe katër akuza për krime lufte nga Gjykata Ndërkombëtar Penale për Ish-Jugosllavi, ICTY, në Hagë, mbi 20 vjet pasi ndaj tij u ngrit aktakuzë.

I njohur nga viktimat e tij dhe të tjetër si “Kasapi i Bosnjes”, gjykata e shpalli Mladiçin fajtor për urdhërimin e masakrimit të më shumë se 7.000 burrave dhe djemve në Srebrenicë më 1995, mizoria më e madhe e kryer në Evropë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore.

Që nga vendimi i Gjykatës në Hagë, numri i viktimave nga gjenocidi në Srebrenicë është rritur në mbi 8.000.

Mladiç po ashtu u shpall përgjegjës nga Gjykata e Hagës edhe për rrethimin dhe bombardimin e kryeqytetit të Bosnjes, Sarajevë, një krim kundër njerëzimit që sipas gjykatës ndërkombëtare rezultoi me vdekjen e 4.548 ushtarëve boshnjakë dhe 4.954 civilëve. Vlerësohet se po ashtu 50.000 persona ishin plagosur gjatë rrethimit.

Gjykata e Hagës gjeti po ashtu presidentin e kohës së luftës në entitetin serb të Bosnje Hercegovinës, Republikës Srpska, Radovan Karaxhiç, se kishte ndërmarrë politika që çuan në akte të gjenocidit dhe krimeve kundër njerëzimit, ndërkaq Mladiç, komandanti i tij kryesor i ushtrisë, sipas gjykatës, i kishte ekzekutuar këto plane.

Mladiç dhe Karaxhiç u akuzuan se kishin udhëhequr një zinxhir komandues mbi operacionet me qëllim spastrimin etnik të Bosnjes nga joserbët, përmes torturës, frikësimit, dëbimeve të detyruara të popullsisë dhe vrasjeve masive.

I cilësuar nga nacionalistët serbë dhe shumë serbë të Bosnjes si hero, Mladiç komandoi forcat serbe të Bosnjes gjatë luftës në Bosnje më 1992-1995, konflikt në të cilin janë vrarë më shumë se 100.000 persona.

Gjykata e Hagës konstatoi se kur Srebrenica ra në duart e forcave serbe të Bosnjes në korrik të vitit 1995, Mladiç dha urdhra të drejtpërdrejta që trupat serbe të Bosnjes të grumbullonin dhe të ekzekutonin burrat dhe djemtë boshnjakë, që po përpiqeshin të largoheshin nga zona.

Gjykata po ashtu gjeti se forcat serbe të Bosnjes më pas tentuan të fshihnin dëshmitë e gjenocidit duke rivarrosur trupat e viktimave në varre masive, të shpërndara në zona të izoluara rurale përreth Srebrenicës.

Gjenocidi në Srebrenicë ishte edhe më tronditës për shkak se qyteti ishte vlerësuar nga Kombet e Bashkuara si zonë e sigurt për refugjatët, të cilët po iknin nga lufta në pjesë të tjera të Bosnje Hercegovinës.

Gjykata tha se Mladiç kishte udhëhequr rrethimin e Sarajevës, që nisi në prill të vitit 1992 dhe zgjati për më shumë se tre vjet.

Në fakt, bllokada e Sarajevës nga trupa nën komandën e Mladiçit zgjati nga prilli i vitit 1992 deri në shkurt të vitit 1996 – më shumë se dy muaj pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Daytonit që i dha fund luftës. Në atë kohë, ky ishte rrethimi më i gjatë i një qyteti në luftën moderne.

Karaxhiç u dënua për gjenocid më 2016, përfshirë edhe për gjenocidin në Srebrenicë, dhe u dënua me 40 vjet burgim. Apeli i tij ndaj vendimit të gjykatës u refuzua në mars të vitit 2019 dhe dënimi iu rrit në burgim të përjetshëm.

Mladiç iu shmang arrestimit për 16 vjet me ndihmën e ushtrisë serbe, të aleatëve të tij të kohës së luftës dhe të familjes së tij.

Ai u arrestua në maj të vitit 2011 në fshatin Lazarevo, afër qytetit të Zrenjaninit në veri të Serbisë, pasi një informacion anonim iu dërgua Policisë nga dikush që kishte thënë se kishte parë një burrë që i përngjante në Mladiçit.

Nga nisja e gjykimit ndaj tij në maj të vitit 2012, Mladiç u deklarua i pafajshëm. Në një moment në fillim të procesit gjyqësor, Mladiç bëri me duar gjestin e prerjes së fytit duke iu drejtuar një nëne të një prej viktimave të gjenocidit në Srebrenicë.

“Mladiç vuri në lëvizje, nën kontrollin e vartësve të tij oficerë, operacionin në shkallë të gjerë, të mirëorganizuar që la të vrarë shumë se 7.000 burra dhe djem brenda pak ditësh,” deklaroi Prokurori i Gjykatës Hagës, Dermot Groome gjatë gjykimit.

“Krimet e kryera renditen në ndër më të tmerrshmet në historinë e njerëzimit dhe përfshijnë gjenocid dhe shfarosje, si krim kundër njerëzimit,” tha gjyqtari kryesor Alphons Orie teksa lexoi përmbledhjen e vendimit ndaj Mladiçit në nëntor të vitit 2017.

“Shumë nga këta burra e djem u mallkuan, u ofenduan, u kërcënuan dhe u detyruan të këndonin këngë serbe dhe u rrahën teksa prisnin ekzekutimin e tyre,” tha Orie.

Kryeprokurori i Gjykatës së Hagës për Ish-Jugosllavi, Serge Brammertz, e cilësoi vendimin si “arritje të madhe” sepse ai e mbante përgjegjës Mladiçin edhe për ndalimin e dhjetëra mijëra joserbëve në kampe ku shumë u rrahën e u përdhunuan, dhe po ashtu e mbante përgjegjës për zhvendosjen e mbi 1 milion personave në përpjekje për të rishkruar hartën demografike të Bosnjes.

Ratko Mladiç ishte larguar nga gjykatorja disa minuta para se të lexohej vendimi për shkak se ai kishte nisur të bërtiste me zemërim: “Gjithçka që ju keni thënë është gënjeshtër e pastër. Turp. Të gjitha janë gënjeshtra!”.

Pas shpalljes së vendimit, viktimat dhe anëtarët e grupit të viktimave, Nënat e Srebrenicës, thanë se shpresonin që vendimi do të ndihmonte në pajtim, edhe pse shprehën keqardhje që Mlçadiq nuk u shpall fajtor për të gjitha akuzat që u ngritën ndaj tij.

Familjarët që humbën më të dashurit e tyre në gjenocidin në Srebrenicë thanë se nuk kishte një dënim të duhur për të ndëshkuar Mladiçin.

“Edhe nëse do të jetonte 1.000 herë dhe do të dënohej 1.000 herë me burgim të përjetshëm, drejtësia prapë nuk do të ishte vendosur,” u shpreh para shpalljes së vendimit, Ajsa Umiroviq, e cila humbi 42 të afërm në gjenocidin në Srebrenicë.

Vendimi ndaj Mladiçit ishte i fundit i shpallur nga Gjykata e cila u themelua në Hagë më 1993 për të ndjekur krimet e kryera në luftërat në Ballkan në fillim të viteve ’90.

Në qershor të vitit 2021, Gjykata e OKB-së në Hagë refuzoi apelin e dorëzuar nga Mladiçi dhe konfirmoi vendimin për burgim të përjetshëm.

Vitin e kaluar, Gjykata për krime të luftës e OKB-së refuzoi kërkesën e Mladiçit për lirim urgjent në Serbi për shkaqe shëndetësore. Në vendim, gjykata tha se gjendja e Mladiçit, ndonëse e pasigurt, ishte e qëndrueshme dhe trajtimi i tij në burgun në Hagë ishte në një standard të pranueshëm.

Ratko Mladiç u lind më 12 mars 1942 në Kalinovik të Kroacisë. Si anëtar i Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë, Mladiç nisi karrierën e tij në Ushtrinë Popullore Jugosllave më 1965. Ai u bë figurë e njohur gjatë luftërave në Ballkan që shpërthyen pas shpërbërjes së Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë./RFE/