Konsumi për shëndetësinë, vetëm 40% e BE-së; gjysmën e faturës e paguajnë familjet, rekord në Europë

Shqipëria vijon të mbetet shumë larg Bashkimit Europian për burimet që shkojnë në shëndetësi. Diferenca është e madhe jo vetëm në euro, por mbetet e thellë edhe pasi eliminohet efekti i çmimeve më të ulëta në vend.

Krahas nivelit shumë më të ulët të konsumit real për frymë, sistemi shqiptar karakterizohet edhe nga një barrë shumë më e madhe financiare që bie drejtpërdrejt mbi familjet, që detyrohen të financojë nga xhepi gati gjysmën e shpenzimeve shëndetësore, si rrjedhojë e shpenzimeve të ulëta të qeverisë.

Sipas të dhënave të Eurostat për vitin 2025, konsumi individual për shëndetësinë në Shqipëri llogaritet në 662 euro për banor, kundrejt 3.675 eurove mesatarisht në BE.

Në vlerë nominale, Shqipëria arrin kështu vetëm në 18% të mesatares europiane të shpenzimit për banor. Nivelet më të uëlat në Europë janë në Maqedoninë e veriut (390 euro).

Në total, sipas Eurostat konsumi për shëndetësinë në Shqipëri në vitin 2025 ishte 1.56 miliardë euro. Kjo shumë përfaqëson 7.7 për qind të konsumit individual aktual, ndërsa në BE shëndetësia zë 13.4 për qind. Në rajon, kryesimin e mban Serbia, me 11.5 për qind, ndërsa niveli më i ulët është në Maqedoninë e Veriut, me 5.8 për qind. 

Ky tregues nuk përfshin vetëm pagesat që qytetarët bëjnë drejtpërdrejt nga xhepi. Sipas metodologjisë së Eurostat, “Konsumi aktual individual” llogarit mallrat dhe shërbimet që konsumohen nga individët, pavarësisht nëse financohen nga vetë familjet, nga shteti apo nga institucione të tjera. Për këtë arsye, te shëndetësia përfshihen edhe shërbimet e financuara nga fondet publike.

Diferenca nominale me Europën ndikohet nga çmimet. Niveli i çmimeve të produkteve dhe shërbimeve shëndetësore në Shqipëri në 2025 ishte vetëm 44.6 për qind e mesatares së BE-së. Si rrjedhojë, 662 euro në Shqipëri blejnë më shumë shërbime sesa e njëjta shumë në një vend mesatar të BE.

Megjithatë, edhe pas korrigjimit për diferencat e çmimeve, hendeku mbetet i thellë. I shprehur në standardin e fuqisë blerëse, konsumi për shëndetësinë arrin në rreth 1.500 PPS për banor në Shqipëri, kundrejt rreth 3,700 PPS në BE. Pra, volumi real i mallrave dhe shërbimeve shëndetësore të konsumuara për person në Shqipëri është vetëm rreth 40 për qind e mesatares europiane.

Si rrjedhojë, diferenca nuk mund të shpjegohet vetëm me faktin që mjekët, analizat, barnat apo shërbimet e tjera kushtojnë më pak në Shqipëri. Edhe kur krahasimi bëhet me çmime të barazuara, shqiptarët kanë në dispozicion një volum dukshëm më të ulët shërbimesh dhe produktesh shëndetësore.

Edhe treguesit e përgjithshëm të financimit të sistemit japin të njëjtën tablo. Sipas bazës së të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, të publikuara edhe nga Banka Botërore, shpenzimet korrente për shëndetësinë në Shqipëri ishin 7.05 për qind e PBB-së në vitin 2023. Në Bashkimin Europian, në të njëjtin vit, ato arritën në 10 për qind të PBB-së.

Shqiptarët paguajnë shumë më tepër nga xhepi

Përveçse shpenzimet për shëndetin në tërësi janë të ulëta, problemi bëhet edhe më i dukshëm kur shihet mënyra si financohet kujdesi shëndetësor. Në Shqipëri, 48.27 për qind e shpenzimeve korrente për shëndetësinë në 2023 u paguan drejtpërdrejt nga familjet, sipas të dhënave nga Banka Botërore. Praktikisht, pothuajse një në çdo dy euro të shpenzuara për shëndetin del drejtpërdrejt nga xhepi i qytetarëve.

Ky është niveli më i lartë në Europë. Në vend të dytë është Maqedonia e Veriut 39.6 për qind e ndjekur nga Bullgaria 35.5 për qind. Në rajon, pagesat më të ulëta nga xhepi janë në Mal të Zi 26.3 për qind.

Në BE, pagesat direkte të familjeve përbënin vetëm 14.9 për qind të shpenzimeve shëndetësore.

Dallimi lidhet me rolin shumë më të madh që ka financimi kolektiv në vendet e BE-së. Në vitin 2023, 52.3 për qind e shpenzimeve shëndetësore në BE financoheshin nga skemat e detyrueshme të sigurimit dhe 28.2 për qind nga skemat qeveritare. Së bashku, këto burime mbulonin 80.6 për qind të faturës së shëndetësisë. Në Shqipëri, burimet publike vendase financonin rreth 49.6 për qind të shpenzimeve korente për shëndetësinë në 2023./Monitor/