Telegraph: Mjeshtri evropian i manipulimit, përballet me provën e tij më të madhe

Aleksandar Vuçiç e ka dëshmuar veten si mjeshtër i balancimit gjeopolitik, shkruan Telegraph. Pak udhëheqës mund të mburren me një “miqësi të hekurt” me Presidentin Kinez Xi Jinping, ndërkohë që marrin njëkohësisht mbështetjen e Donald Trump. Edhe më pak priten ngrohtësisht nga Vladimir Putin në Moskë, ndërsa Ursula von der Leyen e pret po aq ngrohtësisht në Bruksel, shton gazeta britanike.

Presidenti serb, 198 centimetra i gjatë, ka dominuar skenën politike të vendit të tij për më shumë se 14 vjet. Por udhëheqësi autoritar tani përballet me sfidën e tij më serioze deri më tani, pasi shpalli zgjedhje të parakohshme që mund të kenë pasoja përtej kufijve të vendit me 6.5 milionë banorë.

Mandati i dytë dhe i fundit presidencial i Vuçiçit skadon në maj të vitit të ardhshëm. Ai tani synon të kandidojë në zgjedhjet e tetorit për një mandat tjetër si kryeministër. Telegraph e quan Vuçiçin “mjeshtër evropian të manipulimit”.

“Ekuilibri do të jetë trashëgimia përfundimtare e sundimit të Vuçiçit. Në të njëjtën mënyrë që ai balancon politikën e jashtme, ai balancon edhe politikën e brendshme. Ai e ka përsosur këtë lojë. Por kushdo që e kritikon atë në Serbi pyet: A kemi përfituar prej saj?” tha për Telegraph studiuesja në Institutin Henry Jackson Society, Dr. Helena Ivanov.

Pothuajse dy vjet protesta studentore

Një fitore do t’i lejonte Vuçiçit, 56 vjeç, të anashkalonte kufizimet e mandatit presidencial dhe të ruante dominimin e tij politik. Zgjedhjet gjithashtu i japin atij një shans për të rifituar kontrollin e narrativës politike pas gati dy vite protestash studentore që kanë tronditur sundimin e tij.

Demonstratat masive u nxitën nga shembja e një tendë stacioni treni në Novi Sad në nëntor 2024, duke vrarë 16 persona. Protestat që atëherë janë përhapur në akuza për korrupsion politik dhe ankesa për liritë e medias. Më herët këtë muaj, u zbulua se programi spiun Pegasus u përdor për të monitoruar telefonat celularë të udhëheqësve të protestës.

Kur njoftoi vendimin për të shpallur zgjedhjet, Vuçiç pranoi: “Kishim turbulenca të mëdha.” Ai i shpalli zgjedhjet vetëm dy ditë pasi disa mijëra njerëz u mblodhën në Beograd për funeralin e “Kasapit të Bosnjes” Ratko Mladiç.

Baza nacionaliste, pjesë e rëndësishme e mbështetjes së tij politike

Vuçiç ishte anëtar i një grupi ekstrem nacionalist që mbështeti forcat e udhëhequra nga Mladiç gjatë luftës në Bosnje dhe Hercegovinë në vitet 1990. Më vonë ai u transformua në një konservator proevropian dhe themeloi Partinë Përparimtare Serbe, SNS, por baza nacionaliste mbetet një pjesë e rëndësishme e mbështetjes së tij politike, thekson Telegraph.

Brukseli e bëri të qartë se funerali shtetëror i një krimineli lufte është i papajtueshëm me statusin e Serbisë si kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Zgjidhja e Vuçiçit ishte të organizonte një funeral që, përveç emrit formal, në çdo gjë tjetër kishte karakteristikat e një eventi shtetëror.

Ndërsa ai qëndroi larg, disa nga ministrat e nuk e bënë. Brukseli protestoi, por pati pak pasoja konkrete, përveç anulimit të vizitës së planifikuar të komisionerit përgjegjës për zgjerimin e BE-së. Ishte një tjetër shembull i aftësisë së presidentit serb për të mbajtur marrëdhënie të mira me palët kundërshtare, pohon Telegraph.

Ishte në paradën e Putinit, po i afrohet Trumpit, po negocion me BE-në

Pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, Serbia i rezistoi presionit të fortë për t’u bashkuar me sanksionet e BE-së kundër Rusisë. Katër vjet më vonë, Beogradi ende mban lidhje të ngushta me Moskën. Në maj të vitit të kaluar, Vuçiç mori pjesë në paradën e Ditës së Fitores të Putinit në Moskë.

Vetëm dy muaj më vonë, Komisioni Evropian i Ursula von der Leyen rekomandoi hapjen e raundit të ardhshëm të negociatave të pranimit me Serbinë, partnerin e saj më të madh tregtar, Bashkimin Evropian. Serbia është një nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor në faza të ndryshme të procesit të pranimit në BE. Zgjerimi shihet si thelbësor për të luftuar ndikimin destabilizues rus në rajon.

BE-ja është gjithashtu e interesuar për rezervat e litiumit të Serbisë, ndërsa kërkon të zvogëlojë varësinë e saj nga Kina për lëndët e para të nevojshme për teknologjitë e gjelbra dhe makinat elektrike. Por Brukseli ka luftuar për ta përkthyer fuqinë e tij ekonomike në ndikim politik mbi qeverinë autoritare të Vuçiçit.

Serbia nuk është anëtare e NATO-s, e cila bombardoi vendin gjatë luftës së Kosovës, por Vuçiç është afruar vazhdimisht me Trumpin vitet e fundit. Kishte plane për të ndërtuar një Kullë Trump në Beograd, por Jared Kushner e braktisi projektin përballë protestave.

Edhe pse presidenti amerikan ka ushtruar presion mbi Beogradin për varësinë e tij nga nafta ruse, Vuçiç i ka premtuar atij një pritje me tapet të kuq nëse ai viziton Serbinë. Vuçiç i tha Trumpit:

“Ndërsa të tjerët mund të tallen me vizionin tuaj, Serbia e kupton atë. Ndërsa të tjerët mund të kenë frikë nga forca juaj, Serbia e respekton atë.”

Aleanca me Kinën

Në të njëjtën kohë, ai ka zhvilluar ndoshta aleancën e tij më të thellë me Kinën, një konkurrente e drejtpërdrejtë e SHBA-së së Trump dhe Bashkimit Evropian. Të dy vendet janë zotuar të ndërtojnë një “bashkësi Kinë-Serbi me një të ardhme të përbashkët në një epokë të re”, marrëveshja e parë e tillë në Evropë dhe që i jep Pekinit një pikëmbështetje në rajon.

Investimet kineze në Serbi janë rritur ndjeshëm dhe gjatë një vizite shtetërore në Pekin në maj, Vuçiç u vlerësua me “Medaljen e Miqësisë”, dekorata më e lartë e Kinës për të huajt. Kina tani është partneri i dytë më i madh tregtar i Serbisë, pas BE-së, dhe madje është ofruar të ndihmojë në ndërtimin e centralit të parë bërthamor të Serbisë me kushte të favorshme.

Anëtarësimi në iniciativën kineze “Brezi dhe Rruga” është shumë më i lehtë për t’u arritur sesa anëtarësimi në BE, i cili kërkon reforma teknikisht të vështira, afatgjata dhe afatgjata, si dhe negociata shumëvjeçare që mund të zgjasin lehtësisht një dekadë.

Sfidë serioze në zgjedhjet e parakohshme

Aleksandar Vuçiç deri më tani ka arritur të ruajë aleancën e tij me të gjitha partitë pa u detyruar të zgjedhë njërën, shkruan Telegraph. Kjo nuk do të jetë më e mundur në zgjedhjet e parakohshme. Ato i japin atij mundësinë të kthehet në postin e kryeministrit, i cili formalisht është më i fuqishëm se presidenca.

Por koalicioni i udhëhequr nga SNS përballet me një sfidë serioze nga lista studentore. Krahu politik i lëvizjes antiqeveritare planifikon të emërojë njerëz që nuk janë të ngarkuar nga e kaluara e tyre politike.

Dejan Pavloviç nga Fakulteti i Shkencave Politike në Beograd e krahasoi situatën me zgjedhjet e këtij viti në Hungari, në të cilat autoritari Viktor Orban, një aleat i Vuçiçit, humbi pushtetin. Pavloviç tha se një “skenar i ngjashëm hungarez mund të ndodhë, në të cilin një sfidues, pa mbështetje mediatike dhe pa burime, prapë arrin të arrijë një fitore shumë bindëse”.

Dr. Ivanov tha se Vuçiçit i janë dashur më shumë se 492 ditë për të rënë dakord me kërkesën e studentëve për zgjedhje të parakohshme. Ai tani beson se është mjaftueshëm i fortë për t’u përballur atyre dhe është i bindur se një fitore në zgjedhjet parlamentare do ta dobësonte aq shumë vrullin e protestave saqë ai mund të instalonte një kandidat besnik në zgjedhjet e ardhshme presidenciale.

Është një ecje politike mbi litar, por ka shumë pak politikanë që janë të pajisur për ta bërë më mirë sesa Aleksandar Vuçiç, përfundon Telegraph.