Broka është thyer

nga Milan St. Protić

“Broka shkon mbi ujë derisa të thyhet” thotë mençuria e vjetër popullore. Epo, kjo u thye. Më saktësisht, u thye në copa nga studentët serbë.

“Ding-dong,” pata shkruar unë kohë më parë. “Kështu që mos pyet kurrë për kë bie kambana. Ajo bie për ty.”

Ky është një citat origjinal nga Meditimi i Shtatëmbëdhjetë i poetit anglez John Donne, i vitit 1642. Sigurisht, u bë i famshëm nga Ernest Hemingway, i cili e mori atë si titull të romanit të tij të famshëm për Luftën Civile Spanjolle (1940).

Regjimi ra në zgjedhje pikërisht kështu. U shemb si një kullë prej letre. I rrahur deri në këmbë. Me një diferencë prej gjysmë milioni votash. I pastruar. I fshirë. I fshirë jo me gomë, por me laps.

Një shembull unik, në të vërtetë. Një lëvizje spontane arriti të mposhtë një regjim që dukej i pamposhtur. Nën kushte të pamundura zgjedhore dhe jetese, në një atmosferë shtypjeje në rritje, praktikisht pa mbështetje mediatike, studentët i shkatërruan përparimtarët, si bastionin e tyre ashtu edhe njeriun e tyre të parë.

Mesazhi evropian në ditën e votimit ishte i qartë si kristali. Dhe i drejtpërdrejtë. Rezultatet duhet të respektohen pavarësisht se cilat janë ato. Gjithçka ishte përgatitur për mbrojtje të dhunshme të qeverisë ekzistuese. Rrugët kryesore të Beogradit ishin të bllokuara, ajo parodi e Parkut Pionierëve plot me policë, xhandarmëri dhe kriminelë. Kush e di sa armë dhe sa vite burgu kishte atje.

Dhe pastaj, papritmas, nga asgjëkundi, njohja e humbjes zgjedhore. Me shifra shumë të sakta, edhe pse ka kaluar vetëm një orë që nga mbyllja e qendrave të votimit.

Njohje – po. Urime për m të mirin – jo. Përsëri dëgjuam breshëri fyerjesh dhe akuzash. Të pabaza, të sajuara, paranojake. Përsëri, rrëfimi mbi “revolucionin me ngjyra”, për autorët e veprave, ndikimin evropian dhe veprimet e “shtetit të thellë” anti-Trump të SHBA-së. Të gjithë komplotuan kundër tij, të varfërit. Ai është i vetmi që mbron sinqerisht Serbinë, i vetmi që e mban Serbinë në zemër. Vetëm ai e di dhe dëshiron ta çojë atë drejt një të ardhmeje të ndritur. Përgjithmonë, mundësisht.

Por kjo nuk ndodh. Herët a vonë, ai do të duhet t’ia dorëzojë pushtetin një tjetri. Armikut më të keq.

Tradhtarëve, ustashëve, mercenarëve të huaj, bllokuesve të urryer.

Ata ia dolën ta mashtronin këtë popull, thotë ai. Ata arritën ta mashtronin, t’i vinin një bri për qiri dhe ta çonin të etur përmes ujit. Nuk e thotë bash kështu, nuk e ka ai këtë falor të pasur. Por, kjo është ajo që na thotë me shprehjen e tij të vrazhdë.

Ai i kishte të gjitha, absolutisht të gjitha, instrumentet e pushtetit në dispozicion. Ishim një hap larg heqjes së Nova S dhe frenimit përfundimtar të N1. Ishim një hap larg errësirës totale. Diktaturës dhe autokracisë së hapur. Fëmijët na shpëtuan në minutën e fundit. Fjalë për fjalë, të fundit.

Çfarë na pret tani?

Cila është gjëja më e mençur që duhet bërë? Si do të ishte më mirë që të reagonin fituesit?

Kjo është pyetja më e rëndësishme për momentin.

Përvoja mëson sa vijon.

Zvarritja nuk duhet të lejohet. Kjo është padyshim një taktikë e qeverisë në largim. Iniciativa duhet të merret menjëherë dhe të shfrytëzohet euforia e popullit. Fituesi duhet të tregohet me vepra.

Një nga idetë mund të jetë kjo.

Deputetët e zgjedhur nga Lista e Studentëve, 141 prej tyre, kërkojnë hyrjen menjëherë në ndërtesën e Kuvendit Popullor. Nëse u ndalohet ta bëjnë këtë, thirrje qytetarët që të mblidhen dhe të ushtrojnë presion mbi ata që injorojnë vullnetin e shumicës së popullit.

Mbajtja e seancës konstituive të Kuvendit Popullor sa më shpejt të jetë e mundur. Pavarësisht nga formalitetet. Sërish presion. Sa më të fort dhe më të vendosur.

Pastaj zgjedhja e kryetarit të parlamentit nga përbërja e re. Kyperson, automatikisht, bëhet President i Shtetit në detyrë.

Pritja është fatale. Të mbështetesh funksionimin e sistemit, afatet e përcaktuara dhe procedurat administrative gjithashtu. Kështu, regjimi aktual siguron ende qëndrimin në pushtet për të paktën disa muaj të tjerë.

Kjo situatë nuk është e mirë. Fituesit nuk kanë pushtet, të mundurit e ushtrojnë atë. Sikur nuk ka ndodhur asgjë.

Fituesit duhet të demonstrojnë autoritet dhe vendosmëri. Besim dhe proaktivitet. Sepse nuk bëhet fjalë për zgjedhje të rregullta dhe një ndryshim normal të qeverisë. Kjo është, ose të paktën duhet të jetë, një përmbysje revolucionare. Për ndryshimin e sistemit. Sistemit të përgjithshëm politik. Nuk bëhet fjalë për korigjimin e atij ekzistues, heqjen e anomalive, parandalimin e abuzimeve. Bëhet fjalë për transformimin themelor kushtetues dhe ligjor politik të Serbisë.

Kështu, njerëzit e tyre, në kohën e duhur, mbeten aty ku ishin me pushtetet që zotërojnë. Dhe në prokurori, në gjykata, edhe në polici, në BIA, në media. Kudo.

Kjo gjendje jo vetëm që nuk është e mirë nga pikëpamja e fituesit. Nuk është e mirë as nga pikëpamja e përshtypjes dhe humorit të popullit.

Pritshmëritë janë të mëdha, ndërsa durimi po soset. Është e domosdoshme të veprohet. Shpejt dhe me efikasitet.

Mbaje mend këtë, lexues i dashur.

Nuk është pushtet ai që i fitoi zgjedhjet, por ai që mban forcën në duart e veta. Monopolin mbi forcën. Nëse ai nuk dëshiron të dëgjojë përfaqësuesin e zgjedhur të popullit, është e pamundur ta detyrosh. Për këtë duhet një forcë shumë më e madhe se ai që e ka. Forcë të cilën përfaqësuesit e zgjedhur të popullit, fituesit e zgjedhjeve, nuk e kanë.

Nuk është e vërtetë që ne paratetoristët nuk donim. Apo që nuk ditëm. Jo. E vërteta është se nuk mundëm. Nuk na u dha.

Rebelimi i “beretave të kuqe” në nëntor të vitit 2001 dëshmon qartë për këtë. Dhe tërheq vërejtjen. Paralajmëron. Ndjenë.

Një pushtet që nuk është. Pushtet pa pushtet.

Si një tigër prej letre. Si imagjinata e një fëmije. Si një iluzion joshës. Pushteti i ri duhet të jetë ndryshe nga ai i mëparshmi. Diametralisht i ndryshëm. Duhet të ketë staf dhe vullnet, thashë, për ta ndryshuar Serbinë me themel. Që nga themelet. Ai duhet të jetë shumë i guximshëm për të thyer dekada të tëra keqkuptimesh. Dhe paragjykime të rrënjosura thellë. Duhet të ketë një vizion të përcaktuar se ku i takon Serbisë të jetë dhe ku është nisur.

Konceptet e gabuara për botën, si në të kaluarën, ashtu edhe në të tashmen dhe të ardhmen, mund të jenë të dëmshme. Shumë të dëmshme. Do të jetë keq nëse ndalohet në gjysmë të rrugës. I kaluam kështu dy dekadat e gjysmë të fundit.

Nuk është Milosheviçi, por nuk është as anti-Milosheviçi. Demokracia jashtë hapësirës së vendeve demokratike. Serbia midis Lindjes dhe Perëndimit, duke mos kuptuar as se çfarë është Lindja dhe as çfarë është Perëndimi.

Në fund, pyetja e të gjitha pyetjeve. Në çfarë lloj vendi duam të jetojmë?

Nga përgjigjja do të varet e ardhmja e Serbisë. Duhet të thyhet.

Ne e shmangëm ta bëjmë këtë dhe për këtë arsye ramë kaq poshtë. Po të mos ishin këta studentë tanë të mrekullueshëm, do të kishim rënë në fund. Përgjithmonë.

Shpresa vdes e fundit. Është një frazë, por është e vërtetë./Danas/