Publikuan 800 faqe rreth Putinit: Disa fakte zbulojnë të vërtetën rreth tij!

Gazetari rus Roman Badanin u zgjua në orën 6 të mëngjesit të 29 qershorit të vitit 2021 nga një zhurmë në derën e apartamentit të tij në Moskë. “Dilni shpejt, dikush ju ka gërvishtur makinën në oborr,” thirri një zë nga korridori. Sapo Badanin hapi derën, burra të maskuar hynë me forcë, raporton e përditshmja britanike The Guardian.

Një skenë e ngjashme u zhvillua në të njëjtën kohë në anën tjetër të qytetit, në shtëpinë e kolegut të tij Mikhail Rubin. Burrat e maskuar ishin agjentë të shërbimit sekret rus, FSB. Gazetarët i përshkruajnë ata si instrumente të klimës së frikës dhe dhunës që, thonë ata, Vladimir Putin i ka imponuar Rusisë. Ata kanë përshkruar përvojat e tyre në një biografi të re, jashtëzakonisht të detajuar të presidentit rus.

Libri, i titulluar “Cari personalisht” (The Tsar in Person), është pothuajse 800 faqe i gjatë dhe së fundmi fitoi çmimin letrar francez Grand Prix Strasburg. Juria deklaroi në shpjegimin e saj se vepra lexohet si një roman spiunazhi dhe vlerësoi guximin dhe përkushtimin e autorëve gjatë një dekade kërkimesh.

Zgjedhja midis burgut dhe mërgimit

Për Badanin dhe Rubin, ato bastisje në mëngjes herët ishin një paralajmërim i qartë. Ata themeluan një projekt mediatik të pavarur që specializohej në gazetari investigative, dhe për punën e tyre ata përjetuan kërcënime, marrje në pyetje dhe kontrolle në zyra.

Autoritetet i etiketuan ata si tradhtarë dhe agjentë të huaj dhe i ndaluan të merrnin pjesë në ngjarje zyrtare. Disa nga kolegët e tyre kaluan edhe më keq, disa vdiqën papritur, vdiqën në aksidente të pashpjegueshme ose ishin viktima të asaj që dukej të ishin sulme të rastësishme.

“Ata na kërcënuan për herë të parë në vitin 2019, kur publikuam një hulumtim mbi kreun e operacionit propagandistik të Putinit,” tha Rubin. “Një zyrtar nga Kremlini më paralajmëroi se pasojat mund të ishin të rënda. Agjentët e shërbimit të sigurisë vizituan prindërit e mi dhe i pyetën pse djali i tyre po e shet atdheun e tij dhe po tradhton Rusinë.”

Pasi agjentët e FSB-së bastisën shtëpinë e tij, Rubin gjeti pasaportën e tij në tavolinë. “Ishte një mesazh. Nëse do ta kishin marrë, nuk do të kisha mundur të largohesha nga vendi. Por ata donin që unë të largohesha, kështu që e lanë në një vend të dukshëm,” tha ai. “Nuk kisha ndërmend të largohesha në atë kohë. Nuk doja të mendoja shumë për rrezikun, mendova se po përpiqeshin thjesht të më shpërqendronin nga puna ime.”

Më pak se tre javë më vonë, Kremlini e shpalli Projektin një organizatë të padëshirueshme dhe u bë e qartë se nuk kishte rrugë kthimi për ta. “U largova nga Moska të nesërmen në mëngjes”, thotë Rubin. “Zgjedhja ishte burg ose internim, dhe nuk doja të shkoja në burg.” Badanin, i cili në atë kohë po kalonte pushimet me familjen e tij në Marok, vlerësoi që kthimi do të ishte shumë i rrezikshëm.

Një sundimtar pa ideologji

Libri i tyre, i cili deri më tani është botuar vetëm në rusisht dhe frëngjisht, gjurmon ngritjen e Putinit nga një nëpunës i pandershëm dhe agjent sekret i KGB-së në administratën e qytetit të Shën Petersburgut në Kremlin, ku ai ka qenë në pushtet që nga viti 2000.

Edhe pse kjo nuk është biografia e parë që e portretizon presidentin rus dhe rrethin e tij të ngushtë si mizorë dhe të korruptuar, forca e librit qëndron në nivelin e tij enciklopedik të detajeve. Badanin dhe Rubin, të dy ish-gazetarë të akredituar nga Kremlini, kanë një përvojë të kombinuar prej 40 vitesh në gazetarinë investigative. Ata kryen qindra intervista për librin, duke krijuar një portret të errët të udhëheqësit rus.

Autorët e portretizojnë atë si një car modern pa ideologji apo bindje, një diktator të aftë për “mizori të pakufishme” që e sheh veten mbi moralin dhe ligjin. Rivalët, kundërshtarët ose ata që thjesht bëhen bezdisës vriten në aksidente të papritura, përplasje dhe rrëzime, ose vdesin në agoni pasi helmohen nga toksinat dhe grimcat radioaktive.

“Këto faqe janë rezultat i luftës dhe shtypjes, mërgimit dhe vdekjes së disa prej të dashurve tanë, si dhe vuajtjeve të miqve që përfunduan në burg”, shkruajnë autorët. “Shpresojmë që ato do të kontribuojnë në shkatërrimin e rrethanave që e bënë të mundur gjithë këtë fatkeqësi dhe në humbjen e personit që e krijoi atë me duart e veta.”

Faktet kundër Miteve

Libri është gjithashtu një histori për Rusinë që nga rënia e Bashkimit Sovjetik deri në ditët e sotme. Badanin thotë se u drejtohet të rinjve rusë që nuk e dinë se si ishte vendi i tyre para se Putini të merrte pushtetin 26 vjet më parë. Kremlini, siç parashikohej, e ka ndaluar librin.

Badanin shpjegoi se libri u drejtohet edhe një audience jashtë vendit, “ku qarkullojnë shumë mite për Putinin”. “Nuk ka nevojë të shpikim mite për të. Le të zbulojnë faktet të vërtetën për të dhe sistemin e tij”, tha ai. “Udhëheqësi i Kremlinit nuk ka ideologji. Lufta në Ukrainë e ka treguar qartë këtë – kjo luftë nuk është një vazhdim i ideve të tij, por vetëm një mjet për të qëndruar në pushtet.”

Frika dhe mërgimi

Edhe sot, mijëra kilometra larg Moskës, asnjëri prej dy gazetarëve nuk ndihet i sigurt nga ajo që ata e quajnë “skuadrat e vdekjes së Putinit”, të dërguara për të vrarë disidentët rusë jashtë vendit dhe kështu për të demonstruar shtrirjen e Kremlinit.

Vitin e kaluar, agjentët e FBI-së u shfaqën në shtëpinë e Badanin në Kaliforni. Ata e paralajmëruan atë se kishin informacion në lidhje me një sulm të mundshëm nga “shërbimet speciale të huaja”. “Ndihem disi më i sigurt këtu sesa në Evropë, por jo plotësisht i sigurt”, përfundoi Badanin.