Shqipëria, kampione në “llaç e tulla” në Europë, ndërton 2.5 herë më shumë se mesatarja e BE-së

Shqipëria vijoi edhe në vitin 2025 të kishte peshën më të lartë të ndërtimit në ekonomi në Europë, duke u shkëputur ndjeshëm si nga vendet e rajonit, ashtu edhe nga Bashkimi Europian.

Sipas të dhënave të Eurostat, ndërtimi përbënte 12.6 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto, PBB, të Shqipërisë në vitin 2025, kundrejt një mesatareje prej vetëm 5 për qind në Bashkimin Europian.

Në raport me madhësinë e ekonomisë, pesha e ndërtimit në Shqipëri është kështu rreth 2.5 herë më e lartë se mesatarja e BE-së. Asnjë vend tjetër i përfshirë në të dhënat e Eurostat nuk i afrohet nivelit të Shqipërisë.

Pas saj renditet Rumania me 8.6 për qind, ndërsa Kosova, e treta në renditjen europiane, e kishte ndërtimin sa 7.8 për qind të PBB-së.

Shqipëria shkëputet edhe nga Ballkani

Edhe në Ballkanin Perëndimor, ku ndërtimi ka një rol të rëndësishëm në disa ekonomi, diferenca e Shqipërisë është e madhe.

Kosova renditet më pranë, me një peshë prej 7.8 për qind të PBB-së, gati 5 pikë përqindjeje më pak se Shqipëria. Në Maqedoninë e Veriut ndërtimi përbënte 6.6 për qind të ekonomisë në vitin 2025.

Në pjesën tjetër të rajonit, kontributi është shumë më i ulët. Në Bosnje Hercegovinë ndërtimi zinte 4.8 për qind të PBB-së, në Serbi 4.6 për qind, ndërsa Mali i Zi kishte peshën më të vogël në Ballkanin Perëndimor, me vetëm 3.8 për qind.

Kështu, pesha e ndërtimit në Shqipëri është rreth 1.6 herë më e lartë se në Kosovë, pothuajse dy herë më e lartë se në Maqedoninë e Veriut, rreth 2.7 herë ajo e Serbisë dhe më shumë se tre herë niveli i Malit të Zi.

Edhe Kroacia, që ka përjetuar një cikël të fortë investimesh në ndërtime dhe turizëm, ishte në 6.6 për qind, pothuajse sa gjysma e nivelit të Shqipërisë.

Në BE, Rumania ka peshën më të lartë të ndërtimit

Mes vendeve të Bashkimit Europian, Rumania kishte peshën më të lartë të ndërtimit në ekonomi në vitin 2025, me 8.6 për qind të PBB-së, por sërish rreth 4 pikë përqindjeje më pak se Shqipëria.

Pas Rumanisë renditej Sllovakia me 7.7 për qind, Lituania me 6.7 për qind, Kroacia me 6.6 për qind, ndërsa Polonia dhe Sllovenia ishin në 6.2 për qind. Austria kishte një peshë prej 5.6 për qind, Letonia 5.5 për qind, Çekia dhe Estonia nga 5.4 për qind, ndërsa Spanja dhe Suedia nga 5.3 për qind.

Në ekonomitë më të mëdha të BE-së, ndërtimi zë një pjesë shumë më të kufizuar të aktivitetit ekonomik. Në Itali ai përbënte 5.1 për qind të PBB-së, në Francë 5 për qind, ndërsa në Gjermani vetëm 4.5 për qind.

Në skajin tjetër të renditjes është Greqia, ku ndërtimi përbënte vetëm 2.1 për qind të PBB-së në vitin 2025. Pas saj vinin Irlanda me 2.6 për qind dhe Malta me 3.4 për qind.

Në Danimarkë sektori zinte 4.4 për qind të ekonomisë, ndërsa në Portugali, Gjermani dhe Bullgari rreth 4.5 për qind.

Edhe jashtë BE-së, as ekonomitë europiane me aktivitet relativisht të lartë në këtë sektor nuk arrijnë nivelin shqiptar. Në Islandë ndërtimi zinte 7.4 për qind të PBB-së, në Moldavi 7.2 për qind, në Turqi 5.9 për qind, në Norvegji 4.7 për qind dhe në Zvicër 4.5 për qind.

Rritja e paqëndrueshme e udhëhequr nga ndërtimi

Pesha e lartë e ndërtimit është bërë një nga tiparet më dalluese të modelit ekonomik shqiptar të viteve të fundit. Paralelisht, industria ka humbur terren dhe ka një rol më të ulët në ekonomi se në shumicën e vendeve të rajonit dhe të Bashkimit Europian

Roli i lartë i ndërtimit në strukturën e ekonomisë u reflektua edhe në kontributin e tij në rritjen e vitit 2025. Sipas të dhënave të Instat të përpunuara nga “Monitor”, ndërtimi dha 0.54 pikë përqindje të rritjes ekonomike, ndërsa aktivitetet e pasurive të paluajtshme edhe 0.45 pikë përqindje.

Të dy sektorët së bashku siguruan pothuajse 1 pikë përqindje nga rritja totale prej rreth 3.9 për qind. Në të njëjtin vit, sektorët e ekonomisë reale u zgjeruan me vetëm rreth 1.1 për qind, ndërsa pjesa kryesore e rritjes erdhi nga administrata publike dhe taksat neto, të cilat dhanë rreth 72 për qind të zgjerimit ekonomik.

Investimet rezidenciale, projektet e mëdha infrastrukturore dhe zgjerimi i ndërtimeve turistike, veçanërisht në zonat bregdetare, kanë mbajtur të lartë aktivitetin e sektorit, një pjesë e të cilit ka rezultuar se është financiar me financime informale, sipas gjetjeve të SPAK.

Ndonëse ndërtimi po jep kontribut të rëndësishëm në rritjen ekonomike, pesha e tij në punësim është minimale. Sipas të dhënave nga anketa strukturore e ndërmarrjeve e vitit 2024, ndërtimi jepte vetëm 7.4 për qind të punësimit, rreth 77 mijë persona, ndërsa real estate kishte jo më shumë se 5 mijë të punësuar, megjithëse të dy së bashku dhanë rreth një të katërtën e rritjes ekonomike të vitit.

Në kontrast dy sektorë shumë të rëndësishëm për punësimin, “bujqësia” dhe “prodhimi e industria” kanë dhënë kontribut negativ në ekonomi, teksa janë në rënie prej dy vitesh.

Sipas të dhënave të Instat, bujqësia u tkurr me 2 për qind në 2025-n, për të pestin vit radhazi, ndërsa industria u tkurr në total me 1.6 për qind, për të dytin vit radhazi, teksa një pjesë e rëndësishme e saj, manifaktura është në rënie për tre vite radhazi.

Instat raporton se nga 1.04 milionë të punësuar në vend, 33.8% e tyre janë në bujqësi, ose 352 mijë persona (këta raportohen kryesisht si të vetëpunësuar). Industria në total ka 124 mijë të punësuar, ose 12 për qind të totalit. Të dy këto sektorë punësojnë gjithsej 475 mijë të punësuar, ose 45 për qind të totalit./Monitor/