Raporti i OECD: SME-të shqiptare digjitalizojnë faturat, por jo biznesin

Bizneset e vogla dhe të mesme në Shqipëri kanë hyrë gjerësisht në botën digjitale, por shumica ende nuk e kanë kthyer teknologjinë në një motor produktiviteti dhe rritjeje.

Rreth 94 për qind e SME-ve të anketuara nga OECD përdorin të paktën një mjet digjital, ndërsa vetëm një pjesë e vogël ka adoptuar sisteme që integrojnë proceset, analizojnë të dhënat ose krijojnë burime të reja të ardhurash.

Anketa e OECD-së tregon se përdorimi i teknologjive bazë është tashmë i përhapur gjerësisht, ndërsa adoptimi i mjeteve më të avancuara mbetet i kufizuar. Rreth 78 për qind e kompanive të anketuara përdorin faturimin elektronik, 60 për qind kanë faqe interneti dhe 51 për qind janë aktive në platformat e mediave sociale. Por hendeku bëhet i dukshëm sapo teknologjia kalon nga prania online te menaxhimi i brendshëm i biznesit.

Vetëm 21 për qind përdorin sisteme për menaxhimin e klientëve ose marrëdhënieve me furnitorët, 8 për qind kanë sisteme të integruara për planifikimin dhe administrimin e burimeve, ndërsa vetëm 4 për qind përdorin analiza të të dhënave të mëdha. Sipas OECD-së, faturimi elektronik dhe prania në internet mund të përmirësojnë administrimin dhe dukshmërinë e kompanive, por rrallë ndryshojnë proceset kryesore të biznesit.

Për këtë arsye, raporti e përshkruan pjesën më të madhe të adoptimit si digjitalizim gradual dhe jo si transformim të plotë të modelit të biznesit. Rreth 61 për qind e SME-ve përdorin mjete digjitale për të zgjeruar bazën e klientëve, ndërsa 46 për qind i përdorin për automatizimin e proceseve të brendshme.

Një pjesë tjetër prej 36 për qind i përdorin për monitorimin e aktivitetit, por vetëm 21% deklarojnë se teknologjia i ndihmon të krijojnë burime të reja të ardhurash. Vetëm 22 për qind e kompanive përdorin mjete digjitale për të përmirësuar produktet ose shërbimet që ofrojnë. Përdorimi për organizimin e punës mbetet edhe më i ulët.

Vetëm 14 për qind përdorin mjete digjitale për punë në distancë ose forma fleksibël organizimi, ndërsa 13 për qind i përdorin për zhvillimin e fuqisë punëtore ose forcimin e imazhit si punëdhënës. Një nga pengesat kryesore është mungesa e informacionit mbi mbështetjen publike.

Rreth 84 për qind e SME-ve të anketuara thanë se nuk ishin në dijeni të programeve qeveritare që mbështesin digjitalizimin. Kostoja mbetet një tjetër pengesë e rëndësishme. Pothuajse 40 për qind përmendën shpenzimet për blerjen dhe riparimin e pajisjeve, 38 për qind koston e mirëmbajtjes së programeve kompjuterike dhe 32 për qind koston e trajnimit. Rreth 26 për qind e kompanive thanë se mungesa e kohës për trajnim kufizon përdorimin më të avancuar të teknologjisë.

Në fushën e inteligjencës artificiale, shumica e bizneseve mbeten ende në fazat e para. Rreth 61 për qind e kompanive të anketuara thanë se nuk përdornin asnjë formë të inteligjencës artificiale.

Ndërkohë, 24 për qind përdornin mjete të inteligjencës artificiale si ChatGPT, Bard ose Copilot. Vetëm 10% përdornin mjete me funksione të mësimit makinerik dhe 11 për qind sisteme të personalizuara të inteligjencës artificiale. Përdorimi i këtyre teknologjive ishte më i lartë te kompanitë e krijuara pas vitit 2015 dhe te SME-të e orientuara drejt eksporteve.

OECD paralajmëron se anketa ofron të dhëna të reja për nivelin e digjitalizimit, por rezultatet nuk duhet të konsiderohen përfaqësuese për të gjithë popullsinë e SME-ve shqiptare./Monitor/