Shuhet një yll 30 herë më i madh se Dielli, astronomët vëzhguan të gjithë procesin

Astronomët patën një mundësi të rrallë për të vëzhguar vdekjen shpërthyese të një ylli gjigant nga fillimi në fund dhe u njohën me një kuptim të ri të këtij fenomeni hapësinor, raporton sot Agjencia e lajmeve Reuters.

Vëzhgimet filluan në mars, kur teleskopi hapësinor kinez Einstein Probe regjistroi një shfaqje jetëshkurtër të rrezeve X, të krijuara kur një valë shoku, e shkaktuar nga një shpërthim në bërthamën e një ylli që po vdes, kaloi nëpër sipërfaqen e tij.

Besohet se e njëjta gjë ndodh në çdo supernova, por ky fenomen është shumë i vështirë për t’u vëzhguar për shkak të kohëzgjatjes së tij të shkurtër. Herën e fundit që një ngjarje e tillë u regjistrua ishte në vitin 2008. “Duhet të jesh me fat për ta kapur atë në kohë reale”, tha astronomi Brendan O’Connor i Universitetit Carnegie Mellon në Pittsburgh, autori kryesor i njërit prej dy punimeve shkencore mbi supernovën të botuara në revistën Astrophysical Journal Letters.

“Mund ta mendoni valën goditëse si radar: Ndërsa kalon nëpër shtresat e jashtme të yllit dhe çdo materie aty pranë, ajo lë një gjurmë që ne e zbulojmë në rrezet X. Mund t’i përdorim këto rreze për të marrë një pamje të afërt të paparë të një ylli në prag të shembjes”, tha astronomja Jillian Rastinejad e Universitetit të Maryland, autore kryesore e studimit të dytë.

Ishte rreth 30 herë më i madh se Dielli

Shkencëtarët përdorën teleskopë të shumtë, duke përfshirë teleskopin me rreze X Chandra dhe një numër instrumentesh tokësore, për të vazhduar vëzhgimin e yllit për gati tre muaj, derisa supernova u zhvendos pas Diellit tonë.

Ylli ndodhej afërsisht 500 milionë vite dritë larg Tokës, në një galaktikë relativisht të afërt. Një vit dritë është distanca që drita përshkon në një vit, d.m.th. 9.5 miliardë kilometra.

Është vlerësuar se ylli, përpara se të shndërrohej në supernova, ishte rreth 30 herë më i madh se Dielli. Besohet se shpërthimi la pas një vrimë të zezë, një trup jashtëzakonisht të dendur me gravitet aq të fortë sa që as drita nuk mund t’i shpëtojë.