Rënie e madhe e prodhimit, pijet freskuese pushtohen nga importi

Sipas të dhënave të Ministrisë së Bujqësisë, në vitin 2025 u prodhua sasia më e ulët e pijeve freskuese në më shumë se një dekadë. Krahasuar me një vit më parë, prodhimi u tkurr me 55 për qind, ndërsa produktet e importit zgjeruan më tej praninë e tyre, duke zënë 77 për qind të tregut. Përfaqësuesit e industrisë paralajmërojnë se, nëse kostot e larta të prodhimit dhe mungesa e konkurrueshmërisë vijojnë, tregu mund të hyjë në një fazë transformimi.

Konkurrenca në rritje nga importi

Shumë sektorë të prodhimit vijojnë të përballen me kostot e larta të prodhimit dhe konkurrencën në rritje të produkteve të importit.

Një nga sektorët më të prekur është ai i pijeve freskuese, i cili gjatë vitit 2025 është rikthyer në një rënie të fortë të prodhimit, duke humbur më shumë se gjysmën e volumit krahasuar me një vit më parë.

Sipas të dhënave të Ministrisë së Bujqësisë, gjatë vitit 2025, në vend u prodhuan 30.8 milionë litra pije freskuese. Krahasuar me vitin 2024, prodhimi u tkurr me 55 për qind, duke zbritur në nivelin më të ulët të regjistruar në më shumë se një dekadë.

Të dhënat tregojnë se, me përjashtim të vitit 2020, kur pandemia e COVID-19 dhe kufizimet e lëvizjes ndikuan në aktivitetin ekonomik dhe tregtar, rënia e prodhimit vendas ka nisur që prej vitit 2022.

Prodhimi i pijeve freskuese në vitin 2022 u ul me rreth 3 për qind krahasuar me një vit më parë. Tendenca negative u thellua në vitin 2023, kur prodhimi ra me 15 për qind.

Në vitin 2024 u shënua rikuperim i lehtë. Në rang vendi u prodhuan 68.6 milionë litra pije freskuese apo 4 për qind më shumë sesa në vitin 2023. Megjithatë, kjo ecuri rezultoi e përkohshme.

Gjatë vitit 2025, sektori pësoi goditje të fortë, me prodhimin që u përgjysmua, duke sinjalizuar përkeqësimin e vështirësive me të cilat përballet industria vendase.

Prodhuesit: Penalizohemi nga kostot

Prodhuesit më të mëdhenj të pijeve freskuese në vend pohojnë se industria vijon të operojë me kosto dukshëm më të larta se konkurrentët në rajon dhe në vendet e Bashkimit Europian.

Sipas tyre, kjo i vendos prodhuesit vendas në një pozicion të pafavorshëm përballë produkteve të importit, të cilat po fitojnë gjithnjë e më shumë terren në treg.

Kristo Naçi, administrator i kompanisë ALFA, pjesë e “Agna Group”, e cila prodhon për tregun shqiptar dhe atë të Kosovës markat “Pepsi”, “Ivi”, “7Up”, “Lipton”, “Ice Tea” dhe produkte të tjera pohon për “Monitor” se disavantazhi konkurrues i industrisë lidhet me disa faktorë strukturorë.

“Kostot e larta të energjisë për fabrikat prodhuese mbeten një nga sfidat kryesore për industrinë.

Një tjetër faktor është ndryshimi i strukturës demografike për shkak të emigracionit dhe përmasat e vogla të tregut, të cilat nuk krijojnë volum të mjaftueshëm për të justifikuar investime në teknologji moderne dhe linja prodhimi me kapacitete të larta, të ngjashme me ato që operojnë në vendet europiane.

Këto investime kushtojnë miliona euro, që do të ishin të papërballueshme në tërësi për sektorin, veçanërisht nga prodhuesit e vegjël. Për pasojë, prodhuesit vendas e kanë më të vështirë të arrijnë ekonomi shkalle dhe të konkurrojnë në çmim me produktet e importuara”.

Zoti Naçi paralajmëron se nëse këto kushte nuk ndryshojnë, industria vendase mund të përballet me një transformim edhe më të thellë.

Sipas tij, prodhuesit mund ta shohin gjithnjë e më të leverdishme të heqin dorë nga prodhimi vendas dhe të orientohen drejt importit të produkteve të gatshme, pasi diferenca në kosto dhe konkurrueshmëri po bëhet gjithnjë e më e vështirë për t’u përballuar.

Sipas drejtuesve të shitjeve të “Agna Group”, prodhimi i pijeve freskuese gjatë vitit 2025 ka mbetur në të njëjtat nivele krahasuar me një vit më parë.

Edhe në 6-mujorin e parë të vitit 2026, situata vijon të jetë e pandryshuar, me kërkesën që nuk ka shënuar rritje të ndjeshme, pavarësisht fillimit të sezonit turistik dhe fluksit të turistëve.

Sipas kompanisë, ardhja e turistëve të huaj në vend nuk është reflektuar ende në zgjerim të konsumit të pijeve freskuese në nivele që të ndikojnë ndjeshëm në treg.

Alarmi i ngritur prej vitesh nga prodhuesit e vegjël

Situata e vështirë që po përjeton sot industria e pijeve freskuese nuk është një zhvillim i papritur.

Prej vitesh, prodhuesit e vegjël kanë paralajmëruar për vështirësitë që po shfaqeshin në sektor që me rënien e konsumit, veçanërisht në zonat rurale ku ata dikur tregtonin më tepër, rritjen e kostove të prodhimit, mungesën e fuqisë punëtore dhe koston e papërballueshme të pagave nga rritjet artificiale dhe presioni i importeve.

Në një kohë kur prodhuesit më të mëdhenj paralajmërojnë për një transformim të tregut dhe rrezikun që kompanitë vendase të orientohen drejt importit në vend të prodhimit nëse situata nuk ndryshon, prodhuesit e vegjël kanë qenë të parët që kanë ndier pasojat e kësaj situate.

Një nga rastet më të prekura e trajtuar shpeshherë nga “Monitor” është fabrika e pijeve freskuese “Fresh” në fshatin Dropull të Gjirokastrës.

Në vitin 2025, Kostandin Bezhani, administratori i fabrikës, pohoi për “Monitor” se pas 5 vitesh përballje me vështirësi të vazhdueshme për përballimin e kostove prodhuese dhe rënies së kërkesës, gjendej para vendimit për mbylljen e aktivitetit.

Z. Bezhani tha se kapaciteti prodhues i fabrikës ishte reduktuar me 75 për qind, dhe se vihej në punë vetëm 25 për qind e linjave të prodhimit.

Administratori i kompanisë, Kostandin Bezhani shprehej se problemi kryesor nuk është vetëm rënia e kërkesës dhe vështirësitë për të konkurruar në treg, por edhe mungesa e njerëzve që mund të mbajnë në funksion aktivitetin.

Nga 90 punonjës që kishte në të kaluarën, në vitin e fundit kompania operonte me rreth 30 punëtorë.

“Problematika e gjetjes së punonjësve është e thelluar prej të paktën 2-3 vitesh. Nuk arrijmë të gjejmë staf as për prodhimin, as për shpërndarjen e produkteve në Tiranë dhe rrethe. Edhe pse kemi rritur pagat, mungesa e punonjësve vijon të jetë e madhe, kryesisht për shkak të emigracionit”, pohoi më herët z. Bezhani.

Fabrika “Fresh”, e cila e ka nisur aktivitetin në vitin 1992 dhe ka investuar rreth 7 milionë euro në vitin 2008 për modernizimin e linjave të prodhimit, ka kërkuar edhe alternativa përmes eksporteve.

Por sipas administratorit, konkurrueshmëria e markave shqiptare dhe kostot e transportit kanë kufizuar mundësinë për të hyrë në tregje të huaja.

Sipërmarrësit e vegjël paralajmëruan se, nëse nuk ndërmerren masa për uljen e kostove, mbështetjen e prodhimit vendas dhe frenimin e largimit të fuqisë punëtore, rreziku është që industria shqiptare e pijeve freskuese të humbasë gradualisht kapacitetet prodhuese dhe në treg të mbizotërojnë gjithnjë e më shumë importet.

Importet e pijeve freskuese u rritën me 23% në janar-qershor 2026

Në vitin 2025, sipas të dhënave të Doganave, u importua një sasi prej 104,2 milionë litra pije freskuese. Krahasuar me vitin paraardhës, importet u ulën me 3 për qind.

Por në vitin 2026, importet i janë rikthyer tendencës rritëse. Për muajt janar-qershor u importua një sasi prej 60.4 milionë litra pije freskuese. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit paraardhës, sasia e importuar u rrit me 23 për qind.

Sasia e importuar për janar-qershor 2026 është më e larta në 10 vitet e fundit. Në vitin 2016, për periudhën janar-qershor, Shqipëria importoi pije freskuese në një sasi prej 24 milionë litrash.

Një dekadë më pas, në vitin 2026, sasia e importeve në periudhën janar-qershor është 154 për qind më e lartë apo gati rreth 2.5 më e lartë sesa 2016.

Importet e pijeve freskuese “pushtojnë” 77% të tregut, prodhimi vendas humbet terren

Për herë të parë, në më shumë se një dekadë, tregu i pijeve prodhuese në vend pothuajse është pushtuar nga markat e huaja.

Në vitin 2025, pesha e prodhimit vendas ka zbritur në vetëm 23 për qind, ndërsa produktet e importit kanë arritur të dominojnë tregun me 77 për qind të pjesës totale.

Të dhënat për periudhën 2013–2025 tregojnë një përmbysje të fortë të strukturës së tregut të pijeve freskuese në Shqipëri. Në vitin 2013, prodhimi vendas mbulonte 54 për qind të tregut, ndërsa importet zinin 46 për qind. Pas më shumë se një dekade, situata është përmbysur tërësisht.

Rënia më e fortë e prodhimit vendas është shfaqur pas vitit 2020. Në vitin 2021, importet kaluan për herë të parë në avantazh të dukshëm ndaj prodhimit vendas, duke zënë 54 për qind të tregut kundrejt 46 për qind të prodhimit vendas.

Tendenca është thelluar në vitet pasuese, me importet që arritën në 61 për qind në vitet 2023 dhe 2024, përpara se të shënonin nivelin rekord 77 për qind në vitin 2025.

Edhe për importuesit, kjo zhvendosje e tregut lidhet me disa faktorë që nga investimet e kufizuara në teknologji dhe tregu i vogël i konsumatorëve për të justifikuar një investim të tillë në prodhim.

Për rrjedhojë, kjo ka sjellë që në treg të shtohet prania e markave të reja të pijeve freskuese.

Gëzim Besholli, drejtor i shitjeve në kompaninë “Tabacco Holding Group”, THG, një nga distributorët kryesorë të pijeve në vend, e cila së fundmi ka nisur importin e markës belge të pijeve freskuese “Pacha”, thotë se produkti nuk prodhohet në Shqipëri, por jashtë vendit, pasi kërkon teknologji të specializuar që nuk është e disponueshme në tregun vendas.

“Ky është një prodhim specifik me një lloj ambalazhimi që shumë pak kompani në Europë e realizojnë. Bëhet fjalë për një ambalazh PET me mbyllje alumini, një risi në treg që garanton cilësi shumë të lartë. Është produkt Premium”, shprehet ai.

Sipas z. Besholli, arsyeja kryesore pse ky prodhim nuk realizohet në Shqipëri nuk lidhet vetëm me kostot, por me mungesën e teknologjisë dhe shkallës së nevojshme të prodhimit.

“Në Shqipëri nuk ekzistojnë makineritë për këtë lloj prodhimi dhe investimi do të ishte shumë i lartë.

Përveç kësaj, prodhimi kërkon teknologji moderne, laboratorë, kontrolle të avancuara cilësie dhe një ritëm të lartë prodhimi. Mbi të gjitha, tregu shqiptar është shumë i vogël për të mbajtur një fabrikë të tillë me eficiencë ekonomike.”

Ai shton se marka ndërkombëtare “Pacha”, me origjinë belge, tregtohet ekskluzivisht nga THG në Shqipëri dhe se ecuria në treg gjatë 7 muajve të parë ka qenë pozitive.

“Kërkesa ka qenë shumë e mirë. Nuk kemi ende një matje të ndikimit të turistëve në shitje, por besojmë se edhe ata kanë dhënë kontribut, duke qenë se bëhet fjalë për një markë ndërkombëtare.”

Sipas tij, kompania po vijon zgjerimin e portofolit të produkteve. Në shtator pritet të hidhen në treg shije të reja, përfshirë edicionin dimëror, duke e çuar ofertën totale në 12 shije.

“Gjithashtu, produkti i përgjigjet një tendence të re të konsumatorëve për pijet freskuese, me vlera të kontrolluara kalorike dhe të shëndetshme.

Besojmë se kjo kategori ka hapësirë për t’u rritur më tej, pasi konsumatorët po kërkojnë gjithnjë e më shumë produkte që kombinojnë shijen me një zgjedhje më të kujdesshme ushqimore”, pohon z. Besholli.

A po vihet mbijetesa e prodhimit vendas në pikëpyetje?

Të dhënat tregojnë se tregu i pijeve freskuese në vend po kalon një ndryshim strukturor.

Importet po zgjerojnë me shpejtësi praninë në treg, ku për vitin 2025 pesha e tyre u rrit me 11 për qind krahasuar me vitin paraardhës, ndërsa prodhuesit vendas po përballen me vështirësi për të ruajtur konkurrueshmërinë për shkak të kostove, mungesës së fuqisë punëtore dhe kufizimeve të tregut.

Nëse kjo tendencë do të vijojë edhe për disa vite, prodhuesit paralajmërojnë se modeli i prodhimit vendas mund të zëvendësohet gradualisht nga një model më i orientuar drejt importit dhe shpërndarjes./Monitor/