Presidenti Erdogan: Vetoja e Këshillit të Sigurimit të OKB-së duhet të hiqet për një botë më të drejtë

 “Është e qartë se paqja e përhershme në botën e sotme nuk mund të vendoset nga përhapja e blloqeve që janë shkëputur nga njëri-tjetri dhe nuk flasin me njëri-tjetrin. Për një botë më të drejtë duhet të bashkojmë përvojën, kapacitetin dhe vullnetin e gjeografive të ndryshme në një terren të përbashkët,” tha Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, gjatë fjal së tij në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.

Duke shkruar një artikull për Bloomberg të titulluar “OKB-ja duhet të heqë të drejtën e vetos së Këshillit të Sigurimit”, presidenti Erdogan tha se tragjeditë që bota ka dëshmuar vitet e fundit, si epidemitë, krizat energjetike, ndërprerjet e zinxhirëve të furnizimit dhe konfliktet rajonale dhe lënia e zgjidhjes së krizave me të cilat bota po përballet në vullnetin e disa kryeqyteteve tregojnë se kjo nuk është në përputhje me ditët e sotme, raporton Agjencia turke e lajmeve Anadolu.

Ai vuri në dukje se nuk është më e mundur të shtyhet përshtatja e mekanizmave të vendimmarrjes globale me kushtet e sotme. Erdogan thekson se Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara ende pasqyron strukturën e periudhës së pas Luftës së Dytë Botërore.

Erdogan tha se një kuptim më efektiv, i drejtë dhe i përgjegjshëm i përfaqësimit është një domosdoshmëri dhe se mënyra për ta arritur këtë është duke zgjeruar përfaqësimin si dhe duke ndarë përgjegjësinë e lidershipit në mënyrë të drejtë.

“Ne jemi të detyruar të përfshijmë përvojën, kapacitetin dhe vullnetin e gjeografive të ndryshme në zgjidhjen e çështjeve globale dhe rajonale. Thirrja jonë ‘Bota është më e madhe se 5’ është, në këtë aspekt, një ftesë për një kuptim më të gjerë të përgjegjësisë. Është thelbësore që nevoja për reformë të transformohet në një udhërrëfyes konkret. Në qendër të këtij udhërrëfyesi duhet të përfshihet heqja e privilegjit të vetos”, tha Erdogan duke shtuar se:

“Shtimi i anëtarëve të rinj të privilegjuar në Këshillin e Sigurimit nuk zgjidh problemin e përqendrimit të fuqisë vendimmarrëse në duart e pak shteteve, por vetëm zgjeron fushën e strukturës së privilegjuar. Heqja e privilegjit të vetos duhet të jetë si pikënisja ashtu edhe synimi kryesor strategjik i çdo reforme kuptimplotë. Reforma nuk mund të nënkuptojë dhënien e të njëjtit privilegj për shtetet e tjera. Një koalicion i gjerë duhet të formohet brenda Asamblesë së Përgjithshme rreth parimit se asnjë shtet nuk duhet të ketë autoritetin për të penguar përgjithmonë vullnetin e shumicës së komunitetit ndërkombëtar”.

“Llogaridhënia duhet të rritet”

Ekuilibri midis Këshillit të Sigurimit dhe Asamblesë së Përgjithshme duhet të rivendoset, tha Erdogan.

“Duhet të forcohen kompetencat e Asamblesë së Përgjithshme, duhet të rritet kapaciteti përfaqësues i Këshillit të Sigurimit dhe llogaridhënia e tij në Asamblenë e Përgjithshme me një strukturë në të cilën nuk ka anëtarësi të përhershme, anëtarët e Këshillit të Sigurimit zgjidhen nga Asambleja e Përgjithshme me rotacion për periudha të caktuara kohore dhe vendet që duan të rimarrin detyrën të rifitojnë besimin e shumicës së anëtarëve në zgjedhje. Ne nuk mund të vendosim rendin ndërkombëtar të së ardhmes duke ruajtur hierarkitë e së shkuarës”, tha ai.

Më tej presidenti turk shtoi se “Zhvillimet në çerekshekullin e fundit, që mund të konsiderohet një periudhë shumë e shkurtër për nga historia botërore, kanë treguar se asnjë ekuilibër i fuqive dhe asnjë rend ndërkombëtar nuk është i përhershëm. Sistemi që i premton njerëzimit paqe, stabilitet dhe prosperitet të përbashkët ishte i pamjaftueshëm për të parandaluar luftërat e reja, për të reduktuar pabarazitë dhe për t’iu përgjigjur ndryshimit të ekuilibrave të pushtetit”.

Ai shtoi se ndërsa qendrat e reja të pushtetit po shfaqen, nga ekonomia te siguria, nga teknologjia te diplomacia, institucionet ndërkombëtare nuk mund t’i përshtaten këtij transformimi me të njëjtin ritëm.

“Qasja në financa duhet të garantohet”

Erdogan nënvizoi se luftërat, kriza klimatike, migrimi i parregullt dhe dobësitë ekonomike tregojnë edhe një herë rëndësinë e shteteve që kanë institucione të forta, ekonomi të qëndrueshme dhe aftësi mbrojtëse parandaluese. Ai thotë se siguria dhe qëndrueshmëria e korridoreve tregtare, logjistikës, transportit dhe energjisë janë bërë më vendimtare.

Ndërsa pesha ekonomike e Azisë po rritet, Afrika kërkon përfaqësim më të fortë në përputhje me potencialin e saj dhe vendet në zhvillim po shprehin më me zë të lartë prioritetet e tyre, tha Erdogan.

“Ndikimi në rritje i disa aktorëve rajonalë sjell përgjegjësi më të madhe në gjeografitë e tyre. Nuk është e mundur të zgjidhen problemet e secilit rajon me metoda të përcaktuara nga jashtë. Ne besojmë se qasjet e bazuara në vullnetin e vendeve përkatëse, kushteve lokale dhe interesave të përbashkëta do të prodhojnë rezultate më të përhershme dhe të qëndrueshme. Është domosdoshmëri e pashmangshme që vendet me kapacitet diplomatik, mundësi ekonomike dhe aftësi për të komunikuar me palë të ndryshme të marrin role më aktive në vendosjen e paqes dhe stabilitetit”, tha Erdogan.

Sipas tij, pritjet që globalizimi do të përhapte prosperitetin nuk janë përmbushur plotësisht. “Ndërsa pabarazitë në shpërndarjen e të ardhurave thellohen, teknologjia dhe varësitë ekonomike janë kthyer në fusha të reja konkurrence. Për të siguruar drejtësi globale në këto kushte në ndryshim, duhet që përgjegjësitë të ndahen në mënyrë të drejtë dhe duhet të garantohet e drejta e vendeve në zhvillim për zhvillim dhe akses në financimin që u nevojitet”, tha ai.

“Mbështesim përpjekjet për forcimin e rolit të Asamblesë së Përgjithshme”

Një ndryshim i tillë kërkon shfaqjen e një vullneti të gjerë ndërkombëtar, tha Erdogan duke shtuar se Turqia do të vazhdojë të përdorë marrëdhëniet e forta globale dhe përvojën e diplomacisë shumëpalëshe në shërbim të këtij kërkimi për reforma.

Ai tha se ata mbështesin përpjekjet për të hequr privilegjin e vetos, për t’u dhënë anëtarëve të zgjedhur më shumë peshë në proceset vendimmarrëse dhe për të forcuar rolin e Asamblesë së Përgjithshme.

“Takimi i vendeve nga rajone të ndryshme në këtë terren të përbashkët do të forcojë legjitimitetin dhe aftësinë përfaqësuese të sistemit ndërkombëtar. Është e qartë se paqja e përhershme në botën e sotme nuk mund të vendoset nga përhapja e blloqeve që janë shkëputur nga njëri-tjetri dhe nuk flasin me njëri-tjetrin. Për një ‘botë më të drejtë’, ne duhet të bashkojmë përvojën, kapacitetin dhe vullnetin e gjeografive të ndryshme në një terren të përbashkët”, tha Erdogan duke përfunduar:

“Turqia do të vazhdojë traditën e saj të rrënjosur thellë shtetërore, kapacitetin diplomatik dhe marrëdhëniet e forta që ka krijuar me gjeografi të ndryshme do të vazhdojë të marrë përsipër përgjegjësinë e saj në kërkim të kësaj reforme”./AA/