Politico: Zelenskyy bëri një gabim të madh politik në Ballkan

Vizita e Presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy në Serbi javën e kaluar shkaktoi një sërë reagimesh të stuhishme në të gjithë Ballkanin. Zelenskyy u takua me Presidentin serb Aleksandar Vuçiç për herë të parë në Beograd dhe më pas deklaroi se Ukraina nuk do ta njihte pavarësinë e Kosovës, gjë që e përkeqësoi më tej situatën në rajon, thekson në analizën e kësaj vizite, revista Politico në Bruksel.

Reagimet nga Prishtina dhe Beogradi

Përgjigja nga Kosova mbërriti pothuajse menjëherë. Një banderolë e madhe blu dhe e verdhë me mbishkrimin “Ukraina e Lirë”, e instaluar në vitin 2022, u hoq nga rruga kryesore në Prishtinë. Kryetari i komunës Prishtinë, Përparim Rama, tha se simpatizonte “popujt që përballen me luftën, dhunën dhe persekutimin”, por shtoi se “respekti duhet të jetë i ndërsjellë”.

Pas vizitës, Vuçiç kërcënoi se Serbia do të devijonte fizikisht rrjedhën e lumit Ibër në përgjigje të prishjes së shtëpive në pronësi të serbëve në brigjet e një liqeni në Kosovë. Një veprim i tillë do të thante liqenin që furnizon me ujë pjesën më të madhe të Kosovës dhe shërben për të ftohur termocentralin e saj më të madh.

Ndërkohë, Ministri i Jashtëm serb Marko Gjuriç dhe Kryeministri shqiptar Edi Rama kanë debatuar publikisht përmes rrjetit social X. Rama akuzoi Serbinë se jetonte në një “flluskë politike” dhe mohon faktin se “Serbia e humbi Kosovën shumë kohë më parë”.

Pavarësia e Kosovës

Kosova, me një popullsi kryesisht shqiptare, ishte një krahinë jugore e Serbisë për pjesën më të madhe të shekullit të 20-të. Pas dekadash shtypjeje, të cilat i hoqën të drejtat e gjera politike të epokës jugosllave, shpërtheu konflikti i armatosur në vitet 1998 dhe 1999. Një ndërhyrje ushtarake tremujore e NATO-s i shtyu forcat serbe të tërhiqeshin dhe Kosova u vu nën administrimin e Kombeve të Bashkuara.

Pavarësia u shpall në vitin 2008 dhe është njohur nga më shumë se 100 vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe 22 nga 27 anëtarët e Bashkimit Evropian. Kosova është gjithashtu një kandidate potenciale për anëtarësim në BE, pasi ka aplikuar në dhjetor 2022.

Presidenti rus Vladimir Putin e ka përdorur shpesh statusin e Kosovës si argument për të justifikuar pushtimin e Gjeorgjisë në vitin 2008 dhe aneksimin e Krimesë në vitin 2014. Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, tha se i kishte vënë re “me keqardhje” pikëpamjet e Zelensky-t. Ai shtoi se një retorikë e tillë i kujtonte “përpjekjet e Rusisë për ta përdorur Kosovën si precedent”.

Çfarë fshihet pas kësaj?

Lind pyetja se pse udhëheqësi ukrainas ka vendosur të angazhohet fare në marrëdhënie komplekse ballkanike. Përgjigja ndoshta qëndron te armatimi. Serbia, në fund të fundit, vazhdon të prodhojë sasi të konsiderueshme municionesh të kalibrit sovjetik, të cilat Kievi nuk mund t’i marrë nga aleatët e saj perëndimorë sepse ata përdorin standardet e NATO-s.

Ushtria ukrainase ende mbështetet shumë në topat e rëndë dhe tanket e epokës sovjetike, të cilat janë thelbësore për luftimet në Donbas. Pavarësisht qëndrimit të tij pro-rus, Vuçiç duket i gatshëm t’i furnizojë diskret këtë municion Kievit.

“Ukraina është në një pozicion ku nuk mund të merret me asgjë përveç nevojave të saj më urgjente, dhe Vuçiç është më i rëndësishëm për të në këtë moment,” sqaroi kreu i Qendrës për Studime të Evropës Juglindore në Universitetin e Grazit, Florian Bieber.

Manovra e Vuçiçit drejt Brukselit

Afrimi i Vuçiçit me Zelenskyyn mund të jetë gjithashtu një përpjekje për të zbutur kritikat nga Brukseli. Udhëheqësit e Bashkimit Evropian kanë dënuar së fundmi dhunën gjatë protestave antiqeveritare në Serbi dhe kanë paralajmëruar për një kolaps të standardeve demokratike.

“Ai shpreson të përballet me më pak kritika në muajt e ardhshëm për lidhjet e tij të ngushta, ose të paktën simbolikisht më të ngushta, me Zelenskyyn. Vuçiç po e bën këtë për të forcuar pozicionin e tij me BE-në përpara zgjedhjeve të mundshme në vend,” beson Bieber. Mbështetësit e pavarësisë së Kosovës e kanë paraqitur atë prej kohësh si një rast unik, jo si një model për të tjerët.

Megjithatë, rrethanat e ndarjes nga Serbia mbeten një çështje mosmarrëveshjeje, veçanërisht midis anëtarëve të BE-së si Spanja dhe Qiproja, të cilët përballen me lëvizjet e tyre separatiste dhe refuzojnë ta njohin Kosovën. “Në varësi të palës që mbështesni në këtë mosmarrëveshje, do të keni gjithashtu një mendim të ndryshëm se çfarë do të thotë pavarësia e Kosovës për konfliktet dhe mosmarrëveshjet e tjera territoriale në të gjithë botën,” përfundoi Florian Bieber.