Raporti, Kurti: Shtrirja e sovranitetit në veri ndihmoi në zbulimin e mbetjeve mortore

Shtrirja e sundimit të ligjit dhe sovranitetit të Kosovës në veri ka ndihmuar në zbulimin e mbetjeve mortore të personave të zhdukur me dhunë gjatë luftës, tha Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, pas prezantimit të raportit nga Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur për gërmimet e zhvilluara në tri lokacione në komunën e Zubin Potokut, ku janë gjetur dhe zhvarrosur mbetjet mortore të së paku 23 personave

“Fakti që kemi sundim të ligjit, shtrirje të sovranitetit, mbrojtje të integritetit territorial, po përkthehet edhe në zbulimin e varrezave masive. Pra, prania e shtetit të Kosovës në veri ka qenë shumë e dobishme edhe në aspektin e zbulimit të mbetjeve mortore të të zhdukurve me dhunë gjatë luftës,” tha Albin Kurti duke shtuar se Kosova po e bën pjesën e saj në këtë drejtim, por sipas tij, nuk ka ndikim mbi Beogradin për hapjen e dosjeve që lidhen me personat e zhdukur dhe krimet e luftës.

“Ne po e bëjmë pjesën tonë, por ne nuk kemi ndikim mbi Beogradin. Ndërkaq Serbia, e cila merr edhe donacione, edhe kredi, edhe favore të ndryshme nga bashkësia ndërkombëtare, do të duhej që patjetër t’i hapë këto dosje.

Nuk është në rregull që në muajin e ardhshëm ne do ta shënojmë edhe përvjetorin e tretë të vrasjes së rreshterit policor, heroit të Kosovës, Afrim Bunjaku, e kryekrimineli, terroristi Milan Radoiçiç, për shkak se e mbron Beogradi dhe ai e mbron Beogradin zyrtar, është i lirë atje. Faktorët ndërkombëtarë kanë kërkuar dorëzimin e tij, nuk ka ndodhur asgjë. E njëjtë të mos ndodhë përsëri asgjë edhe ku kërkohet hapja e dosjeve të tjera të klasifikuara.” tha Kryeministri në detyrë duke e bërë të qartë se po ta kishte shteti i Kosovës një dosje të tillë të klasifikuar deri në vitin 2044, paramendojeni se me çfarë presioni do të përballeshim.

“Andaj, edhe një herë u bëjmë thirrje faktorëve ndërkombëtarë, por edhe gjithë shoqërisë kosovare e mbarë kombit tonë, që në çdo takim me faktorët ndërkombëtarë ta ngrinë çështjen e hapjes së dosjes së Brigadës së Motorizuar 37 të Ushtrisë Jugosllave, që është përgjegjëse për masakrat në Drenicë dhe jo vetëm, në pranverën e vitit 1999,” tha Kurti duke siguruar se kjo çështje do të jetë pjesë e vazhdueshme e kërkesave të Kosovës ndaj partnerëve ndërkombëtarë, në mënyrë që të sigurohet qasje në dokumentet që mund të ndihmojnë në zbardhjen e fatit të të zhdukurve dhe dokumentimin e krimeve të luftës.

23 mbetje mortore, Kurti: Numri përkon me Grupin e Intelektualëve

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka bërë të ditur se në varrin masiv në Kalludër, në lokacionin e parë, janë gjetur dhe zhvarrosur mbetjet mortore të 13 personave. Në lokacionin e dytë, në Jabukë, janë gjetur mbetje mortore që dyshohet se u përkasin së paku katër personave, ndërsa në lokacionin e tretë në Kalludër janë gjetur dhe zhvarrosur mbetjet mortore të së paku gjashtë personave.

Tashmë, tha ai, ka nisur faza e identifikimit. Mostrat e mbetjeve mortore që dyshohet se u përkasin katër personave të gjetur në Jabukë janë dërguar për analizë të ADN-së, ndërsa për pjesën tjetër po vazhdojnë ekzaminimet paraprake në Institutin e Mjekësisë Ligjore.

“Numri 23 përkon me atë që njihet si Grupi i Intelektualëve, të cilët më 19 prill të vitit 1999 u ndaluan, u rrëmbyen dhe u pushkatuan nga forcat armike të Serbisë, që u përpoqën të fshehin dhe të zhdukin gjurmët e këtij krimi gjenocidal. Por procesi i identifikimit në tërësi mund të marrë edhe disa muaj kohë, andaj vetëm atëherë do të mund të flasim me saktësi të plotë se për kë bëhet fjalë dhe bashkë me familjet t’u japim një lamtumirë dinjitoze dhe nga një varr me emër e mbiemër,” tha Kurti duke e konsideruar të papërshkrueshme dhe të dhimbshme pritjen kaq të gjatë dhe ankthin e përjetuar nga familjarët e të zhdukurve me dhunë. 

“Qindra familje kërkojnë zbardhjen e fatit të më të dashurve të tyre, por kërkojnë edhe drejtësi. Të dyja, zbardhja e fatit sikurse edhe drejtësia, u janë mohuar dhe po u mohohen nga Serbia, që me fshehjen e mospranimin e krimeve, si dhe duke refuzuar të hapë arkivat e duke i klasifikuar ato, synon të tjetërsojë të vërtetën dhe t’i ikë përgjegjësisë,” tha Kurti për procesin ku, sipas tij, janë përfshirë institucionet e Kosovës, përfshirë Policinë e Kosovës, Institutin e Mjekësisë Ligjore, Agjencinë e Kosovës për Inteligjencë, si dhe ekipet mjekoligjore të EULEX-it, të cilët i ka falënderuar për punën e bërë.

“Serbia arreston dhe përndjek edhe ata pak serbë që kanë guxuar të dëshmojnë tek institucionet ndërkombëtare. Andaj, më shumë se sa në çdo moment tjetër, në momente si ky, faktorët ndërkombëtarë duhet ta shtojnë trysninë ndaj fqinjit tonë verior që të zbatojë Deklaratën për Personat e Zhdukur me Dhunë, të dakorduar në Bruksel më 2 maj 2023, duke hapur dhe vënë në dispozicion arkivat shtetërore që mund të çojnë në zbardhjen e fatit të të pagjeturve. Dhe domosdo më duhet ta përsëris thirrjen për hapjen e arkivit të Brigadës së Motorizuar 37 të Ushtrisë së Jugosllavisë, e cila ka kryer masakra posaçërisht në Drenicë, por edhe gjithandej Kosovës, e dosja e së cilës para 12 vjetësh është klasifikuar për 30 vjet. Pra, ajo mbetet e klasifikuar edhe 18 vjet të tjera,” tha Kryeministri në detyrë duek shtuar se familjet që kanë pritur 27 dhe 28 vjet nuk mund të dënohen me pritje, ankth e dhimbje edhe për 18 vjet të tjera, dhe, jetik është presioni ndërkombëtar. 

“Dosjet e arkivuara dhe të klasifikuara të Brigadës së Motorizuar 37 të Ushtrisë së Jugosllavisë duhet të hapen tash nga shteti i Serbisë, pra sivjet në vitin 2026, e jo në vitin 2044,” tha Kryeministri në detyrë, Albin Kurti ndërsa ka falënderuar institucionet që kanë kontribuar në hetimin dhe hulumtimin e këtyre lokacioneve, duke përfshirë Komisionin Qeveritar për Persona të Zhdukur, Policinë e Kosovës, AKI-në, Institutin e Mjekësisë Ligjore dhe ekipet e EULEX-it.

Ndryshe, sot Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur ka prezantuar raportin për gërmimet e zhvilluara në tri lokacione në Kalludër dhe Jabukë ku janë gjetur mbetje mortore të së paku 23 personave. Procesi i identifikimit individual pritet të vazhdojë përmes ekzaminimeve mjekoligjore dhe analizave të ADN-së.

Në vendet ku janë kryer gërmimet, javën e kaluar autoritetet kanë prezantuar edhe një sasi të madhe armatimi të gjetur në afërsi të lokacioneve. Armët janë dërguar për ekzaminim dhe analizë për të përcaktuar nëse mund të kenë lidhje me krimet dhe masakrat e kryera në këto zona.