Qeveria heq taksën për karburantet, dyfishon taksën vjetore për makinat, futen edhe elektriket

Qeveria propozon heqjen e taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për litër për naftën dhe benzinën, por në të njëjtën kohë do të rrisë ndjeshëm taksën vjetore për automjetet. Për shumicën e autoveturave me naftë dhe benzinë, komponenti fiks i taksës do të dyfishohet, ndërsa për makinat me cilindratë mbi 2.000 cm³ rritja do të jetë edhe më e lartë. Ndryshimet përfshijnë edhe taksimin e makinave deri në tre vjet të vjetra, rritjen e detyrimit për automjetet luksoze dhe vendosjen për herë të parë të një takse vjetore për mjetet elektrike. Skema e re parashikohet të zbatohet nga 1 janari 2027.

Projektligji për ndryshimin e ligjit “Për taksat kombëtare”, i hartuar nga Ministria e Financave si pjesw e paketws fiskale dhe depozituar tashmw nw Kuvend parashikon zhvendosjen e një pjese të barrës fiskale nga konsumi i karburanteve te taksimi vjetor i mjeteve të transportit. Heqja e taksës së qarkullimit do të reduktojë barrën fiskale mbi karburantet me 32,4 lekë për litër, duke përfshirë edhe efektin e Tatimit mbi Vlerën e Shtuar, TVSH. Nga ana tjetër, ndryshimet në taksimin e automjeteve parashikohet të rrisin me 26,6 miliardë lekë në vit të ardhurat që i kalojnë buxhetit të shtetit nga kjo kategori taksash. Në relacionin që shoqëron projektligjin, Ministria e Financave argumenton se ndryshimet synojnë “rishpërndarjen e barrës tatimore dhe kompensimin e efekteve negative në të ardhurat buxhetore, që rrjedhin nga heqja e kësaj takse”. Sipas përllogaritjeve të Ministrisë së Financave, të ardhurat nga taksimi i mjeteve të transportit që do t’i kalojnë buxhetit të shtetit parashikohen të arrijnë në 33,8 miliardë lekë në vit, nga rreth 7,2 miliardë lekë që pritet të arkëtohen në vitin 2026 me skemën aktuale.

Si do të llogaritet taksa vjetore e makinave

Ndryshimi kryesor për pronarët e automjeteve lidhet me rritjen e komponentit fiks të formulës së taksës vjetore. Aktualisht, taksa llogaritet në bazë të cilindratës së motorit, vjetërsisë së automjetit dhe llojit të karburantit. Formula është:

Taksa vjetore = Cilindrata në cm³ × Koeficienti i vjetërsisë × Taksa fikse sipas karburantit.

Sipas legjislacionit në fuqi, taksa fikse është 12,5 lekë për automjetet me naftë dhe 10 lekë për ato me benzinë. Këto vlera shumëzohen me cilindratën dhe koeficientin përkatës të vjetërsisë. Projektligji e ruan formulën, por rrit komponentin fiks të karburantit, duke vendosur edhe një diferencim të ri sipas cilindratës së motorit.

Për automjetet me cilindratë deri në 2.000 cm³, taksa fikse propozohet të rritet nga 12,5 në 25 lekë për naftën dhe nga 10 në 20 lekë për benzinën. Për automjetet me gaz, komponenti fiks parashikohet të jetë 20 lekë. Për makinat me cilindratë mbi 2.000 cm³, taksa fikse do të jetë 26 lekë për naftën dhe 21 lekë për benzinën dhe gazin. Kjo përfaqëson një rritje prej 100 për qind të komponentit fiks për autoveturat deri në 2.000 cm³, ndërsa për ato me cilindratë më të madhe rritja arrin në 108 për qind për naftën dhe 110% për benzinën.

Nga krahasimi i tabelës aktuale të koeficientëve të vjetërsisë me atë të projektligjit rezulton se, për autoveturat me vjetërsi nga 4 deri në 30 vjet, koeficientët mbeten të pandryshuar. Për këto automjete, rritja e taksës vjetore do të vijë nga ndryshimi i komponentit fiks të karburantit. Për shembull, një makinë me naftë, me cilindratë 2.000 cm³ dhe vjetërsi dhjetëvjeçare, aktualisht paguan një taksë vjetore prej 6.000 lekësh. Me formulën e re, detyrimi do të dyfishohet në 12.000 lekë. Për një makinë me benzinë, me të njëjtën cilindratë dhe vjetërsi, taksa do të rritet nga 4.800 në 9.600 lekë në vit.

Rritja do të jetë më e madhe për makinat me motor mbi 2.000 cm³. Një automjet dhjetëvjeçar me naftë dhe cilindratë 2.500 cm³, që sot paguan 7.500 lekë në vit, me skemën e propozuar do të paguajë 15.600 lekë.

Për një autoveturë 15-vjeçare me naftë dhe cilindratë 1.900 cm³, taksa do të rritet nga 10.450 në 20.900 lekë në vit. Projektligji ndryshon gjithashtu koeficientët e vjetërsisë për kategoritë e tjera të mjeteve të transportit dhe autobusët, ndërsa për automjetet mbi 30 vjet parashikon një rritje të koeficientit me 0,02 për çdo vit shtesë. Sipas relacionit, rishikimi i elementeve të formulës së taksës vjetore të mjeteve të përdorura parashikohet të gjenerojë rreth 32,3 miliardë lekë të ardhura në vit.

Edhe makinat e reja do të paguajnë taksë vjetore

Një tjetër ndryshim është heqja e përjashtimit nga taksa vjetore për automjetet deri në tre vjet të vjetra. Aktualisht, automjetet me vjetërsi nga zero deri në tre vjet nuk janë subjekt i kësaj takse. Me projektligjin e ri, edhe këto kategori do të përfshihen në skemën e pagesës. Në relacionin e Ministrisë së Financave parashikohet shprehimisht “zgjerimi i bazës së taksimit nëpërmjet përfshirjes së mjeteve me vjetërsi nga 0 deri në 3 vjet, të cilat aktualisht nuk janë subjekt i kësaj takse”.

Për autoveturat njëvjeçare, koeficienti i propozuar është 0,15, për ato dyvjeçare 0,16 dhe për ato trevjeçare 0,17. Shtojca e projektligjit nuk përcakton një koeficient të veçantë për mjetet me vjetërsi zero vjet. Sipas formulës së re, një makinë njëvjeçare me naftë dhe cilindratë 2.000 cm³ do të paguajë 7.500 lekë taksë vjetore, ndërsa një automjet i së njëjtës moshë dhe cilindratë, por me benzinë, do të paguajë 6.000 lekë.

Për automjetet dyvjeçare me naftë dhe cilindratë 2.000 cm³, taksa do të jetë 8.000 lekë, ndërsa për ato trevjeçare do të arrijë në 8.500 lekë në vit.

Makinat luksoze, taksa vjetore rritet me 90%

Për automjetet luksoze, qeveria propozon rritjen e taksës së përvitshme nga 21.000 në 40.000 lekë, një shtesë prej 19.000 lekësh, ose rreth 90,5%. Sipas legjislacionit në fuqi, në kategorinë e automjeteve luksoze përfshihen autoveturat deri në 6+1 vende, që kanë cilindratë të barabartë ose më të madhe se 3.000 cm³, ose vlerë të barabartë apo më të lartë se 5 milionë lekë. Taksa e luksit është një detyrim shtesë mbi taksën e zakonshme vjetore të mjetit. Për rrjedhojë, pronarët e automjeteve luksoze do të paguajnë si taksën e rritur të luksit, ashtu edhe taksën vjetore që rezulton nga formula e re e llogaritjes sipas cilindratës, vjetërsisë dhe llojit të karburantit.

Për shembull, një autoveturë luksoze dhjetëvjeçare, me naftë dhe cilindratë 3.000 cm³, aktualisht paguan 9.000 lekë taksë të zakonshme vjetore dhe 21.000 lekë taksë luksi, ose 30.000 lekë në total. Me ndryshimet e propozuara, taksa e zakonshme vjetore për të njëjtin automjet do të arrijë në 18.720 lekë, ndërsa taksa e luksit në 40.000 lekë. Detyrimi i kombinuar do të rritet në 58.720 lekë në vit.

Në relacion, Ministria e Financave argumenton se masa synon “rishikimin e nivelit të taksimit të automjeteve luksoze, në funksion të një diferencimi më të drejtë të barrës fiskale ndërmjet kategorive të ndryshme të automjeteve”.

Taksa e regjistrimit fillestar për automjetet luksoze, aktualisht 70.000 lekë, nuk ndryshon në projektligj. Rritja e taksës së përvitshme të luksit parashikohet të sjellë rreth 430 milionë lekë të ardhura shtesë në vit për buxhetin e shtetit.

Futen në pagesë elektriket

Projektligji parashikon edhe vendosjen e një takse vjetore fikse për automjetet elektrike, të cilat aktualisht nuk paguajnë taksën vjetore të mjeteve të përdorura. Për autoveturat elektrike, taksa e propozuar është 15.000 lekë në vit, pavarësisht vjetërsisë apo fuqisë së motorit elektrik. E njëjta shumë parashikohet edhe për kategoritë e tjera të mjeteve elektrike të përcaktuara në projektligj, përfshirë autobusët, ndërsa për motomjetet elektrike detyrimi do të jetë 1.000 lekë në vit. Në relacion, Ministria e Financave sqaron se, “ndryshe nga mjetet që përdorin karburante, për të cilat taksa vjetore llogaritet në bazë të cilindratës, vjetërsisë dhe llojit të karburantit, për mjetet elektrike propozohet një detyrim vjetor në shumë fikse”. Të ardhurat e pritshme nga taksimi i automjeteve elektrike vlerësohen në rreth 240 milionë lekë në vit.

Ndryshimet shtrihen edhe te rimorkiot dhe gjysmërimorkiot. Për ato me peshë deri në 50.000 kilogramë propozohet një taksë vjetore prej 1 lek për kilogram, ndërsa për mjetet me peshë mbi këtë kufi detyrimi do të jetë 60.000 lekë në vit. Nga kjo kategori, Ministria e Financave parashikon rreth 310 milionë lekë të ardhura vjetore.

Heqja e taksës së qarkullimit, barra fiskale mbi karburantet ulet me 32,4 lekë për litër

Paralelisht me rritjen e taksave të automjeteve, projektligji propozon heqjen e plotë të taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për litër mbi benzinën dhe gazoilin. Meqenëse kjo taksë përfshihet në bazën mbi të cilën llogaritet TVSH-ja prej 20%, efekti i përgjithshëm i reduktimit të barrës fiskale arrin në 32,4 lekë për litër. Nga kjo shumë, 27 lekë i përkasin taksës së qarkullimit dhe 5,4 lekë TVSH-së mbi të. Heqja e taksës nuk prek akcizën dhe taksën e karbonit, që vazhdojnë të zbatohen mbi karburantet.

Në relacion, Ministria e Financave thekson se “reflektimi i reduktimit të barrës tatimore në çmimet përfundimtare do të varet nga faktorët e tjerë, që ndikojnë në formimin e tyre, përfshirë çmimet ndërkombëtare të karburanteve, kursin e këmbimit, kostot e furnizimit dhe të shpërndarjes, si dhe kushtet e tregut”. Për vitin 2027, të ardhurat që do të siguroheshin nga taksa e qarkullimit vlerësohen në rreth 26 miliardë lekë, ndërsa TVSH-ja e aplikuar mbi të në 5.2 miliardë lekë. Në total, efekti i heqjes së taksës llogaritet në 31.2 miliardë lekë. Ministria e Financave e lidh ndërhyrjen edhe me luhatjet e çmimeve të hidrokarbureve gjatë vitit 2026 dhe masat e përkohshme të ndërmarra për kontrollin e çmimeve në treg.

Të ardhurat e bashkive nga taksa e makinave, pjesa ulet nga 25% në 5%

Projektligji ndryshon edhe shpërndarjen e të ardhurave që arkëtohen nga taksa vjetore e automjeteve. Aktualisht, 25 për qind e të ardhurave përkatëse u kalojnë njësive të vetëqeverisjes vendore. Me skemën e propozuar, pjesa që do të përfitojnë bashkitë reduktohet në 5 për qind. Njëkohësisht, komisioni që përfitojnë agjentët e mbledhjes së taksave, për kategoritë e përcaktuara në projektligj, ulet nga 5 për qind në 1.8 për qind. Ministria e Financave argumenton se, pavarësisht uljes së këtyre përqindjeve, rritja e bazës dhe e nivelit të taksimit parashikohet të kompensojë efektin mbi të ardhurat e bashkive dhe të agjentëve të mbledhjes. Sipas relacionit, ndryshimet synojnë “rishikimin e mënyrës së shpërndarjes së të ardhurave të arkëtuara nga taksimi i mjeteve të transportit, duke rritur pjesën që i kalon buxhetit të shtetit”.

Në total, nga skema e re e taksimit të automjeteve, të ardhurat që do t’i kalojnë buxhetit të shtetit parashikohen të rriten me 26.6 miliardë lekë në vit, ndërsa heqja e taksës së qarkullimit dhe efekti përkatës i TVSH-së llogariten të ulin të ardhurat me 31.2 miliardë lekë. Sipas vlerësimit financiar që shoqëron projektligjin, efekti i përgjithshëm në të ardhurat buxhetore parashikohet të jetë negativ, në rreth 5 miliardë lekë. Projektligji parashikon hyrjen në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare dhe fillimin e efekteve nga data 1 janar 2027./Monitor/